م
معرفت شناسی دکارت بخش دوم دکارت ابتدا کوشیده است یک عقیده پایه بیابد که سنگ بنای فلسفه اش باشد و در مرحله دوم سعی کرده است معلوم کند در این عقیده پایه چه خصوصیتی وجود دارد، یا به تعبیر دیگر ذاتیات این عقیده چیست، تا به کمک آن به معیاری برای تشخیص عقاید یقینی دست پیدا کند و بتواند معرفت خویش را توسعه دهد. دکارت این باور پایه را همان قاعده معروف « می اندیشم پس هستم» دانست و معیاری هم که از طریق این باور پایه برای تشخیص دیگر باورهای یقینی حاصل کرده است همان معیار وضوح و تمایز است. دکارت در تامل دوم، در پی آن است که یک نقطه ارشمیدسی بیابد تا بر مبنای آن کل نظام معرفتی خویش را پی بریزد. در پی یک نقطه ثابت و پایدار یعنی تنها یک امر یقینی و تردید ناپذیر است. توجه دارد که پیش از این همه چیز را مشکوک شمرده و این احتمال را در میان آورده است که چه بسا همه آنچه در عالم موجود است، فریبی حساب شده باشد. اما می گوید در حالیکه خود را درباره مشکوک بودن هر چیزی در عالم قانع ساخته بودم، درباره وجود نداشتن خود مطمئن نبودم. چرا که « اگر من درباره چیزی اطمینان یافته باشم یا صرفاً درباره چیزی اندیشیده یاشم، بی گمان می بایست وجود داشته باشم». با این حال هنوز احساس می کند که یک موجود فریبکار بسیار توانا دست اندرکار فریب اوست. دکارت: اما نمی دانم که کدام فریبکار بسیار توانا و بسیار تردست است که همواره تمام مهارت خود را برای فریفتن من به کار می برد. در این صورت وقتی این فریبکار من را فریب میدهد، بدون شک من وجود دارم و هر قدر در فریفتن من بکوشد، هرگز نمی تواند کاری کند که من در همان حال که فکر میکنم چیزی هستم معدوم باشم. بنابراین بعد از امعان نظر در تمام امور و بررسی کامل آنها سرانجام باید به این نتیجه رسید و یقین کرد که این قضیه «من هستم »، «من وجود دارم» هر بار که آن را بر زبان میآورم یا در ذهن تصور می کنم، بالضروره صادق است.(دکارت) این حقیقت، مسلم ترین حقیقتی است که از شک فراگیر دکارتی، در وهله نخست جان به سلامت می برد. در واقع در این مورد وضع به گونه ای است که از نفی آن وجودش لازم میآید. منبع: کتاب دانشنامه فلسفه دین، جمعی از نویسندگان ( ویلیم پی. آلستون، السدر مک اینتایر، روبرتام. آدامز...) (مترجم و گردآورنده: انشاءالله رحمتی) ـ_ــ_ـ#برش_کتاب
آدرس تارنمای ما : https://manainstitute.ir ما را در ایتا و بله دنبال کنید: @maanainstitute۲