حمید صفار هرندی:ترجمه و توضیح آيه: بَدِيعُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ أَنَّى يَكُونُ لَهُ وَلَدٌ وَلَمْ تَكُنْ لَهُ صَاحِبَةٌ وَخَلَقَ كُلَّ شَيْءٍ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ (انعام: 101)ترجمه آيه:هستی بخش آسمان ها و زمين است از کجا باشد برای او فرزندی در حالی که نيست برای او همسری و خلق کرد هر چيزی را و او به هر چيزی داناست.توضیح آيه: پس از آنکه عقیده مشرکان را در آيه پیشین بیان فرمود، در اين آيه می فرمايد: چگونه ممکن است که خدای هستی بخش آسمان ها و زمين فرزند و همسری داشته باشد؟! بلکه حقیقت این است که او آفریننده همه چیز است.
۵:۳۳
حمید صفار هرندی:ذَلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ فَاعْبُدُوهُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ وَكِيلٌ (انعام: 102)ترجمه کلمات آيه:ذَلِكُمُ: این، آنخَالِق: آفریننده، خالقاعْبُدُوهُ(اعْبُدُوا+هُ): بندگی کنید او را، عبادت کنید او راوَكِيل: نگاهبان، کارسازاکنون آيه درس را به صورت کلمه به کلمه ترجمه کنید:.....................................................................................................................
۲:۲۲
حمید صفار هرندی:ترجمه آيه:اين خداست که پروردگار شماست ، نيست معبودی جز او، آفريننده هر چيزی است پس بندگی کنيد او را و او بر هر چيزی نگاهبان است.توضیح آيه:به دنبال آيه پیشین در اين آيه توحید در عبادت و خالقيت را گوشزد می فرمايد و پس از آن همگان را به بندگی او فرا می خواند.
۲:۰۵
حمید صفار هرندی:لا تُدْرِكُهُ الأَبْصَارُ وَهُوَ يُدْرِكُ الأَبْصَارَ وَهُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ (انعام: 103)ترجمه کلمات آيه:لا تُدْرِكُهُ(لا تُدْرِكُ+هُ): درک نمی کند او راأَبْصَار: جمع«بَصَر: چشم، ديده»يُدْرِكُ: درک می کندلطِيف: ريزبينخَبِير: آگاهاکنون آيه درس را به صورت کلمه به کلمه ترجمه کنيد:.................................................................................
۲:۰۸
حمید صفار هرندی:ترجمه و توضيح آيه: لا تُدْرِكُهُ الأَبْصَارُ وَهُوَ يُدْرِكُ الأَبْصَارَ وَهُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ (انعام: 103)ترجمه آيه:درک نمی کند او را چشم ها و او درک می کند چشم ها را و او ريزبين و آگاه است.توضیح آيه:در اين آيه غيرقابل درک بودن خدا با چشمان را بیان می کند و خداوند را به ریزبینی و آگاهی توصیف می کند.
۲:۲۰
حمید صفار هرندی:قَدْ جَاءَكُمْ بَصَائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ فَمَنْ أَبْصَرَ فَلِنَفْسِهِ وَمَنْ عَمِيَ فَعَلَيْهَا وَمَا أَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفِيظٍ (انعام: 104)ترجمه کلمات آيه:جَاءَكُمْ(جَاءَ+كُمْ): آمد به سوی شمابَصَائِر: جمع«بَصيرت: بينش، بصيرت»مَنْ: هرکسأَبْصَرَ: بينا شود(بينا شد)عَمِيَ: کور شود(کور شد)مَا: نيستمأَنَا: منحَفِيظ: نگهباننکات مناسب برای ترجمه آيه:1. «من أبصر فلنفسه و من عمِيَ»؛ «مَن» شرطيه است و فعل ماضی شرط و جواب شرط را به معنای مضارع در می آورد؛ پس با اينکه «أبصر» و «عَمِيَ» دو فعل ماضی هستند، به سبب «من» شرطيه به صورت مضارع ترجمه می شوند: هرکس بينا شود پس برای خودش/ به نفع خودش است و هرکس کور شود...2. «من أبصر فلنفسه و من عمي فعلیها»؛ «ل» در «لنفسه» لام انتفاع استزاكنون آيه درس را به صورت کلمه به کلمه ترجمه کنيد:.....................................................................................
۲:۰۷
حمید صفار هرندی:ترجمه و توضيح آيه: قَدْ جَاءَكُمْ بَصَائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ فَمَنْ أَبْصَرَ فَلِنَفْسِهِ وَمَنْ عَمِيَ فَعَلَيْهَا وَمَا أَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفِيظٍ (انعام: 104)ترجمه آيه:قطعاً آمد به سوی شما بصيرت هايی از سوی پروردگارتان پس هر کس بينا شود پس برای خودش است و هر کس کور شود بر(ضد خود) ش است و نيستم من بر شما نگهبان.توضیح آيه:اين آيه نتيجهگيرى از آيات گذشته است. می فرماید: دلایلی که در باره خداشناسی و نفی شرک بیان شد، مایه بينش و بصیرت شماست. " بصائر" جمع" بصيرة" از ماده" بصر" به معنى ديدن است، ولى معمولا در بينش فكرى و عقلانى به كار برده مىشود، و گاهى به تمام امورى كه باعث درك و فهم مطلب است، اطلاق مىگردد، و در آيه فوق به معنى دليل و شاهد و گواه آمده است و مجموعه دلائلى را كه در آيات گذشته در زمينه خداشناسى گفته شد بلكه مجموع قرآن را در بر مىگيرد.سپس براى اينكه روشن کند اين دلائل به قدر كافى حقيقت را آشكار مىکند و جنبه منطقى دارد، مىگويد:" کسانی كه به وسيله اين دلائل چهره حقيقت را بنگرند به سود خود گام برداشتهاند، و آنها كه همچون نابينايان از مشاهده آن خود را محروم سازند به زيان خود عمل كردهاند" (فَمَنْ أَبْصَرَ فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ عَمِيَ فَعَلَيْها).و در پايان آيه از زبان پيغمبر ص مىگويد:" من نگاهبان و حافظ شما نيستم" (وَ ما أَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفِيظٍ).در اينكه منظور از اين جمله چيست، مفسران دو احتمال دادهاند، نخست اينكه من حافظ اعمال و مراقب و مسئول كارهاى شما نيستم، بلكه خداوند همه را نگاهدارى مىكند و پاداش و كيفر هر كس را خواهد داد، وظيفه من تنها ابلاغ رسالت و تلاش و كوشش هر چه بيشتر در راه هدايت مردم است.ديگر اينكه: من مامور و نگاهبان شما نيستيم، كه با جبر و زور شما را به ايمان دعوت كنم، بلكه تنها وظيفه من بيان منطقى حقايق است و تصميم نهايى با خود شما است.و مانعى ندارد كه هر دو معنى از اين كلمه، اراده شود.(برگرفته از تفسیر نمونه)
۲:۳۰
حمید صفار هرندی:وَكَذَلِكَ نُصَرِّفُ الْآَيَاتِ وَلِيَقُولُوا دَرَسْتَ وَلِنُبَيِّنَهُ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ (انعام: 105)ترجمه کلمات آيه:كَذَلِكَ: اينچنيننُصَرِّفُ: شرح می دهيملِيَقُولُوا(لِ+يَقُولُوا):دَرَسْتَ: درس خوانده ایلِنُبَيِّنَهُ(لِ+نُبَيِّنَ+هُ): تا بيان کنيم آن را، برای اينکه بيان کنيم آن رايَعْلَمُونَ: می دانندنکته مناسب برای ترجمه آيه: «و کذلک نصرّف الآیات و لیقولوا درستَ): و اينچنین شرح می دهيم آيه ها را(برای هدف هايی) و تا اين که (کوردلان) بگويند درس خوانده ای.اکنون آيه درس را به صورت کلمه به کلمه ترجمه کنيد: ........................................................................................................................................................................
۷:۱۷
حمید صفار هرندی:ترجمه و توضيح آيه: وَكَذَلِكَ نُصَرِّفُ الْآَيَاتِ وَلِيَقُولُوا دَرَسْتَ وَلِنُبَيِّنَهُ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ (انعام: 105)ترجمه آيه:و اينچنين شرح می دهيم آيه ها را (برای هدف هايی) و تا اين که(کوردلان) بگويند درس خوانده ای و تا بيان کنيم آن را برای گروهی که می دانند.توضیح آيه:در اين آيه می فرمايد: ما اينگونه آيات و نشانه ها را بيان می کنيم؛ ولی عده ای کوردل می گويند: این پیامبر نزد یهودیان و مسیحیان این تعالیم را آموخته است و اينها وحی نیست! ولی ما با همه اين اوصاف برای کسانی که بنای فهمیدن و دانستن دارند، بیان می کنيم
۲:۴۶
حمید صفار هرندی:اتَّبِعْ مَا أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ وَأَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ (انعام: 106)ترجمه کلمات آيه:اتَّبِعْ: پيروی کن، تبعيت کنأُوحِيَ: وحی شدأَعْرِضْ: روی بگردان، اعراض کنمُشْرِكِينَ: جمع«مُشرک: مشرک»آيه درس را به صورت کلمه به کلمه ترجمه کنيد:................................................................................................................
۶:۵۲
حمید صفار هرندی:ترجمه و توضيح آيه: اتَّبِعْ مَا أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ وَأَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ (انعام: 106)ترجمه آيه:پيروی کن از آنچه وحی شد به تو از سوی پروردگارت، نيست معبودی جز او و روی بگردان از مشرکان.توضیح آيه:در اين آيه به پيامبر صلی الله عليه و آله دلداری می دهد و می فرمايد: وظيفه تو در برابر یاوه گویی ها و لجاجت های مشرکان اين است که از آموزه های وحی پيروی کن و به مشرکان و سخنان ناشایست آنها اعتنا نکن.
۲:۱۵
حمید صفار هرندی:وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا أَشْرَكُوا وَمَا جَعَلْنَاكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظًا وَمَا أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِوَكِيلٍ (انعام: 107)ترجمه کلمات آيه:شَاءَ: می خواست(خواست)مَا أَشْرَكُوا: شرک نمی ورزيدندمَا جَعَلْنَا: قرار نداديمحَفِيظ: نگهبانمَا: نيستیأَنْتَ: تو وَكِيل: نگاهبانآيه درس را به صورت کلمه به کلمه ترجمه کنيد:..............................................................................................................
۲:۲۴
حمید صفار هرندی:ترجمه و توضيح آيه: وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا أَشْرَكُوا وَمَا جَعَلْنَاكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظًا وَمَا أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِوَكِيلٍ (انعام: 107)ترجمه آيه:و اگر می خواست خدا شرک نمی ورزيدند و قرار نداديم تو را بر آنها نگهبان و نيستی تو بر آنها نگاهبان.توضیح آيه:اين آيه دارای مفهومی نظير «لا اکراه في الدين » است. دين و اعتقاد تنها با باور انسان و قانع شدن به آن حاصل می شود و امکان ندارد بدون اینکه انسان نسبت به چیزی قانع شود، به آن واقعاً ايمان بیاورد. البته ایمان همیشه نتیجه استدلال فلسفی نیست بلکه گاهی انسان از راه شهود به چیزی ایمان می آورد. مهم این است که بدون اقناع دل، ایمان واقع نمی شود. به همین جهت است که خدا کسی را به اجبار وادار به ايمان نمی کند و اگر خدا می خواست می توانست به شکلی همه افراد را به ايمان وادار کند.
۲:۳۲
حمید صفار هرندی:وَلا تَسُبُّوا الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ فَيَسُبُّوا اللَّهَ عَدْوًا بِغَيْرِ عِلْمٍ كَذَلِكَ زَيَّنَّا لِكُلِّ أُمَّةٍ عَمَلَهُمْ ثُمَّ إِلَى رَبِّهِمْ مَرْجِعُهُمْ فَيُنَبِّئُهُمْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ (انعام: 108)ترجمه کلمات آيه:لا تَسُبُّوا: دشنام ندهيد، سبّ نکنيديَدْعُونَ: می خوانندفَيَسُبُّوا: تا دشنام دهند، تا سبّ کنند عَدْوًا: از روی ستمبِغَيْرِعِلْمٍ: بدون علمكَذَلِكَ: اينچنينزَيَّنَّا: زينت داديمأُمَّة: امت، گروهعَمَل: کارمَرْجِع: بازگشتيُنَبِّئُهُمْ(يُنَبِّئُ+هُمْ): خبر می دهد به آنهاكَانُوا يَعْمَلُونَ: انجام می دادندآيه درس را به صورت کلمه به کلمه ترجمه کنيد:.....................................................................................................................................................................
۲:۳۶
حمید صفار هرندی:ترجمه و توضيح آيه: وَلا تَسُبُّوا الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ فَيَسُبُّوا اللَّهَ عَدْوًا بِغَيْرِ عِلْمٍ كَذَلِكَ زَيَّنَّا لِكُلِّ أُمَّةٍ عَمَلَهُمْ ثُمَّ إِلَى رَبِّهِمْ مَرْجِعُهُمْ فَيُنَبِّئُهُمْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ (انعام: 108)ترجمه آيه:و دشنام ندهيد کسانی را که می خوانند غير از خدا را تا دشنام دهند به خدا از روی ستم بدون علم، اينچنين زينت داديم برای هر امتی عملشان را سپس به سوی پروردگارشان است بازگشتشان پس خبر می دهد به آنها آنچه را انجام می دادند.توضیح آيه:در اين آيه به ما می آموزد که در دعوت به حق به کسانی که خدا را نمی پرستند و به نمادهای مشرکانه آنها ناسزا نگوييد؛ زيرا چنین کاری سبب برانگيخته شدن تعصب های جاهلانه آنان خواهد شد و از روی ستم و ناآگاهانه به خدا ناسزا خواهند گفت. با آنکه مشرکان خدا را به عنوان خالق قبول داشتند ولی برای ابراز خشم خود به مسلمانانی که بت هایشان را ناسزا می گفتند به خدا ناسزا می گفتند! در بخش بعدی آيه می فرمايد: هر امتی عملکرد خود را براساس آيينی زيبا و آراسته می پندارد. البته هنگامی که مشرکان بمیرند و پرده های جهل و غفلت از دیدگانشان برگرفته شود خواهند دانست که کارهایشان باطل بوده و شیطان و هوای نفسشان آنها را برایشان زينت داده بوده است.
۲:۴۸
حمید صفار هرندی:وَأَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ لَئِنْ جَاءَتْهُمْ آَيَةٌ لَيُؤْمِنُنَّ بِهَا قُلْ إِنَّمَا الْآَيَاتُ عِنْدَ اللَّهِ وَمَا يُشْعِرُكُمْ أَنَّهَا إِذَا جَاءَتْ لَا يُؤْمِنُونَ (انعام: 109)ترجمه کلمات آيه:أَقْسَمُوا: سوگند خوردند، قسم خوردندجَهْدَ: سخت ترينأَيْمَان: جمع«يَمين: سوگند، قسم»جَاءَتْهُمْ(جَاءَتْ+هُمْ): بيايد به سوی آنها(آمد به سوی آنها)لَيُؤْمِنُنَّ(لَ+يُؤْمِنُنَّ): حتما ايمان می آورند به آنإِنَّمَا: فقط، جز اين نيستمَا يُشْعِرُكُمْ: چه می دانيدلَا يُؤْمِنُونَ: ايمان نمی آورندآيه درس را به صورت کلمه به کلمه ترجمه کنيد:..........................................................................................................................
۲:۳۴
حمید صفار هرندی:ترجمه و توضيح آيه: وَأَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ لَئِنْ جَاءَتْهُمْ آَيَةٌ لَيُؤْمِنُنَّ بِهَا قُلْ إِنَّمَا الْآَيَاتُ عِنْدَ اللَّهِ وَمَا يُشْعِرُكُمْ أَنَّهَا إِذَا جَاءَتْ لَا يُؤْمِنُونَ (انعام: 109)ترجمه آيه:و سوگند خوردند به خدا سخت ترين سوگندهايشان را که اگر بيايد به سوی آنها آيه ای حتماً ايمان می آورند به آن، بگو آيه ها فقط نزد خداست و شما چه می دانيد که آن، هنگامی که بيايد(هم) ايمان نمی آورند!توضیح آيه:گروهی از مشرکان همچنان بر شرک خود پای فشردند و با سوگندهای غلیظ و شدید مدعی شدند که اگر معجزه پیامبر صلی الله علیه و آله از جنس معجزات پيامبران پیشین مانند ناقه صالح عليه السلام، عصای موسی عليه السلام و ... باشد، حتماً ايمان خواهند آورد. خداوند در پاسخ آنها به پيامبر صلی الله علیه و آله می فرمايد: به آنها بگو که آيات و معجزات الهی به دست خداوند است و از کجا معلوم که هنگامی که آن معجزات هم بياید شما ايمان بياوريد؟! نه شما آن زمان هم ايمان نخواهيد آورد.
۲:۵۷
حمید صفار هرندی:وَنُقَلِّبُ أَفْئِدَتَهُمْ وَأَبْصَارَهُمْ كَمَا لَمْ يُؤْمِنُوا بِهِ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَنَذَرُهُمْ فِي طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُونَ (انعام: 110)ترجمه کلمات آيه:نُقَلِّبُ: واژگون می کنيم، زير و رو می کنيمأَفْئِدَة: جمع«فؤاد: قلب»أَبْصَار: جمع«بَصَر: چشم، ديده»كَمَا: همچنان کهلَمْ يُؤْمِنُوا: ايمان نياوردندأَوَّل: نخستين، اولين مَرَّة: بار، دفعهنَذَرُهُمْ(نَذَرُ+هُمْ): رها می کنيم آنها را، وا می گذاريم طُغْيَان: سرکشی، طغيانيَعْمَهُونَ: سرگردان شونداکنون آيه درس را به صورت تحت اللفظی ترجمه کنيد:..................................................................................................................................................
۵:۵۳
حمید صفار هرندی:ترجمه و توضيح آيه: وَنُقَلِّبُ أَفْئِدَتَهُمْ وَأَبْصَارَهُمْ كَمَا لَمْ يُؤْمِنُوا بِهِ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَنَذَرُهُمْ فِي طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُونَ (انعام: 110)ترجمه آيه:و واژگون می کنيم دل هايشان را و چشم هايشان را همچنان که ايمان نياوردند به آن اولين بار و رها می کنيم آنها را در سرکشيشان سرگردان شوند.توضیح آيه:نتیجه إصرار مشرکان بر باطل و پافشاری بر ايمان نياوردن به خدا، واژگون شدن دل ها و چشم هايشان شده و آنان ديگر نه حقایق را می بینند و نه دل هایشان به حق می گرايد و خداوند آنان را رها کرده تا در طغيان و سرکشی خود سرگردان بمانند. اینکه خدا همه اينها را به خود نسبت می دهد و می فرمايد: ما دل ها و چشم هايشان را واژگون کرديم، برای آن است که زمام امور دنيا به دست خداوند است و حتی کارهایی که بدکاران با انتخاب بدشان مرتکب می شوند، به خدا منتسب می شود.
۸:۴۲
حمید صفار هرندی:پایان جزء 7 قرآن کریم
۸:۴۳