بله | کانال نگاشت‌گاه | محمدامین قاسمی

۹ بهمن ۱۴۰۴

نگاشت‌گاه | محمدامین قاسمی

سینمای کودک و نوجوان در آستانه‌ی جشنواره‌ی فیلم فجر سال گذشته، پس از به پایان رسیدن چهل‌وسومین جشنواره‌ی فیلم فجر، آثار این جشنواره را از منظر «سینمای کودک و نوجوان» و با رویکردی «سیاست‌پژوهانه» بررسی کردم. حاصل شد یک یادداشت ۱۵ صفحه‌ای که اخیراً در قالب کتاب «سیمرغ: مطالعات موردی پیرامون جشنواره فیلم فجر» چاپ شده‌است. در این یادداشت تلاش کردم ورودی متمرکز، جدی و البته مختصر به ۹ فیلم‌ «مرتبط با» کودک و نوجوان داشته باشم. ارزیابی این ۹ اثر نشان داد که ۴ مورد برای مخاطب کودک یا نوجوان مناسب نیستند و از ۵ اثر دیگر نیز تنها یک مورد (پسر دلفینی ۲) برای مخاطب کودک مناسب است. جمع‌بندی این‌که در چهل‌وسومین جشنواره‌ی فیلم فجر، از میان ۳۶ اثر حاضر در بخش رقابتی تنها پنج اثر (حدود ۱۴ درصد) در قلمروی سینمای کودک و نوجوان قرار گرفتند. اما اکنون در آستانه‌ی آغاز چهل‌وچهارمین دوره از این جشنواره قرار داریم. بررسی ۳۳ فیلم راه‌یافته به فجر ۴۴ و اطلاعات مختصری که فعلاً از داستان آنها منتشر شده‌است، نشان می‌دهد که در این دوره، «سینمای کودک و نوجوان» از وضعیت «مهجور» به وضعیت «ناپدید» رسیده است! به‌طوری‌که گویا همه‌ی آثار مضامین بزرگسالانه دارند؛ به‌جز تنها پویانمایی حاضر در این دوره، یعنی «نگهبانان خورشید»، که آن هم خارج از بخش رقابتی به نمایش در خواهد آمد! در چنین وضعیتی، جایی برای نشستن کودکان و نوجوانان در سالن‌های نمایش فیلم‌های فجر چهل‌وچهارم وجود ندارد. چراکه این بار فقط سی مرغ در وادی آدم‌بزرگ‌ها پر می‌زنند. #️⃣ #تماشانگاشت #سینمای_ایران #سینمای_کودک_و_نوجوان #جشنواره_فیلم_فجر #فجر44 #نگاشت‌گاه #نگاشتگاه

نگاشت‌گاه | نگاشته‌هایی پیرامون فرهنگ و ارتباطات و هنر |

@negashtgah

یادداشت سینمای کودک و نوجوان-محمدامین قاسمی پیربلوطی.pdf

۲.۴۵ مگابایت

فایل یادداشت سیاستی با عنوانِ

«بایسته‌ها و افق‌های سیاستی سینمای کودک و نوجوان؛ با تمرکز بر جشنواره فیلم فجر چهل‌وسوم»

انتشار: کتاب «سیمرغ: مطالعات موردی پیرامون جشنواره فیلم فجر» (۱۴۰۴)، به اهتمام: رضا مستمع، انتشارات مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، صفحات ۲۰۳-۲۱۷.

نویسنده: محمدامین قاسمی پیربلوطی

بریده‌ای از یادداشت:#سینمای_کودک_و_نوجوان در #ایران، با وجود ظرفیت‌های بومی و موفقیت‌های اخیر (به‌ویژه در حوزه #پویانمایی)، فاقد چهارچوب #راهبردی منسجم، سازوکار #سرمایه‌گذاری کارآمد و نظام #ارزیابی متناسب با اقتضائات #فرهنگی و #تربیتی است. تحلیل و ارزیابی آثار حاضر در چهل‌وسومین جشنواره فیلم فجر نشان‌دهنده تعداد اندک فیلم‌های مناسب این گروه سنی، سهم محدود در جدول اکران و نبود فضای #داوری_تخصصی است. همچنین با وجود پیشینه پرافتخار سینمای کودک و نوجوان، سهم واقعی آثار این حوزه از آثار شرکت‌کننده در بخش رقابتی #جشنواره_فیلم_فجر همچنان کم‌رنگ است. به‌طوری که بنابر بررسی‌های صورت‌گرفته، تنها پنج عنوان (حدود ۱۴ درصد) از آثار بخش رقابتی دوره اخیر جشنواره برای #مخاطب #کودک و #نوجوان مناسب تشخیص داده شده‌اند که از میان این پنج اثر نیز تنها یک اثر به #رده_سنی کودک اختصاص دارد. بااین‌حال، به‌رغم سهم اندک آثار کودک و نوجوان، این آثار موفق شدند حدود یک‌چهارم از #جوایز جشنواره‌ی چهل‌وسوم را کسب کنند. وضعیتی که نشان می‌دهد این قبیل آثار از ظرفیت‌های #هنری و قابلیت‌های مخاطب‌پسندانه بالایی برخوردارند.
#️⃣ #دانش‌نگاشت #پژوهش #یادداشت_سیاستی #سینما #سیمرغ #سینمای_ایران #سینمای_کودک #سینمای_نوجوان #فجر43 #نگاشت‌گاه #نگاشتگاه

نگاشت‌گاه | نگاشته‌هایی پیرامون فرهنگ و ارتباطات و هنر |

@negashtgah

۲۳:۱۹

۱۱ بهمن ۱۴۰۴

21049.pdf

۷۵۶.۲۳ کیلوبایت

فایل گزارش سیاستی

«بایسته‌ها و مؤلفه‌های تعریف «فیلم فاخر و ارزشمند» و معیارهای تشخیص آن (موضوع ماده (۷۴) قانون برنامه هفتم پیشرفت)»

انتشار: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، ۱۶ مهرماه ۱۴۰۴، شماره مسلسل: ۲۱۰۴۹

تهیه و تدوین: محمدامین قاسمی پیربلوطی

چکیده:ماده (۷۴) «قانون #برنامه_هفتم پیشرفت»، دولت را به «تولید سالیانه ۲۰ #فیلم_سینمایی فاخر و ارزشمند» مکلف کرده است؛ اما #ابهام در تعریف مفاهیم «فاخر» و «ارزشمند»، اجرای بهینه این حکم را با چالش‌های جدی ازجمله تفسیرهای #سلیقه‌ای و هدررفت منابع مواجه می‌سازد. این گزارش، با اشاره به وضعیت نامطلوب محتوایی #سبد_اکران فعلی، بر ضرورت ارائه یک #تعریف دقیق برای تحقق #اهداف_راهبردی قانونگذار تأکید می‌کند. به این منظور، ضمن مرور جایگاه «هنر فاخر و ارزشمند» در اسناد بالادستی و بیانات مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی) و بررسی مفاهیم مشابه در #سینمای_جهان، انگاره‌های نادرستی همچون برابر دانستن #فیلم_فاخر با آثار #پرهزینه یا #سفارشی، مورد #نقد قرار گرفته است. هسته مرکزی این گزارش، ارائه یک چارچوب عملیاتی برای تعریف و #تشخیص این آثار است. بر این اساس، «فیلم فاخر و ارزشمند» اثری #افتخارآفرین است که از سه مؤلفه بنیادین «غنای محتوایی»، «تعالی هنری» و «ظرفیت اثرگذاری» برخوردار باشد. همچنین، یک فرایند #ارزیابی دومرحله‌ای (پیشینی و پسینی) با معیارهای دقیق و قابل سنجش برای شناسایی و حمایت از این آثار پیشنهاد شده است.
#️⃣ #دانش‌نگاشت #پژوهش #گزارش_سیاستی #گزارش_راهبردی #گزارش_تقنینی #فیلم #سینما #سینمای_ایران #فیلم_ارزشمند #فیلم_خوب #نگاشت‌گاه #نگاشتگاه

نگاشت‌گاه | نگاشته‌هایی پیرامون فرهنگ و ارتباطات و هنر |

@negashtgah

۲۱:۴۵

نگاشت‌گاه | محمدامین قاسمی

21049.pdf

فاخر چیست؟ ارزشمند کدام است؟
همزمان با برگزاری چهل‌وچهارمین جشنوارۀ فیلم فجر که بازار نقد و نظر و ارزیابی و قضاوت آثار داغ می‌شود، بازخوانی گزارش سیاستی و تقنینی «بایسته‌ها و مؤلفه‌های تعریف فیلم فاخر و ارزشمند و معیارهای تشخیص آن (موضوع ماده (۷۴) قانون برنامه هفتم پیشرفت)» می‌تواند نگاه تحلیلی کلان‌تری به دست دهد تا از زوایای دیگری نیز ویترین سینمای ایران را کندوکاو کنیم. به همین منظور و برگرفته از چهارچوب ارائه‌شده در این گزارش، قالب زیر را طراحی کرده‌ام. تلاش می‌کنم در روزهای پیش رو، برخی از آثاری را که فرصت تماشایشان فراهم می‌شود، در این قالب و چهارچوب بررسی و ارزیابی کنم. البته جایگاهم در این ارزیابی را صرفاً یک «تماشاگر سینمادوست» می‌دانم، نه یک متخصص و صاحب‌نظر سینما یا منتقد حرفه‌ای فیلم.

نقد و ارزیابی کوتاه آثار ۴۴مین جشنوارۀ فیلم فجر

(براساس چهارچوب سیاستی تشخیص «فیلم فاخر و ارزشمند»)

عنوان فیلم:

محورهای ارزیابی (امتیازدهی از ۰ تا ۵):

غنای محتوایی و مضمونی؛ سنجش عمق نگاه و اصالت اندیشۀ اثر از طریق مؤلفه‌های زیر:

پژوهش‌محوری: میزان تسلط بر جزئیات موضوع و پرهیز از نگاه سطحی یا تحریف تاریخی/اجتماعی.

روایت غیرکلیشه‌ای: توانایی در ارائۀ منظر نو و پرهیز از الگوهای منسوخ و تکراری در داستان‌گویی.

عمق‌بخشی به مفاهیم: موفقیت در تبیین ارزش‌هایی مثل امید، عدالت و خانواده در لایه‌های زیرین داستان.

پرهیز از شعارزدگی: هنرمندی در انتقال پیام به‌صورت غیرمستقیم و دوری از بیانیه‌های مستقیم سیاسی/اخلاقی.

انطباق راهبردی: هم‌سویی جهان‌بینی فیلم با مفاهیم هویت ملی و سبک زندگی ایرانی-اسلامی.

تعالی هنری و ساختاری؛ سنجش کیفیت ممتاز در قالب (فرم) و استانداردهای فنی از طریق مؤلفه‌های زیر:

انسجام پیرنگ: منطق روایی مستحکم، ضرباهنگ مناسب و پرهیز از حفره‌های داستانی در فیلم‌نامه.

شخصیت‌پردازی: خلق شخصیت‌های باورپذیر، چندبعدی و دارای قوس تحول منطقی و تأثیرگذار.

دیالوگ‌نویسی: برخورداری از گفتگوهای شخصیت‌مند، موجز و دارای کارکرد دراماتیک (نه فقط پرکنندۀ زمان).

کارگردانی و فضاسازی: موفقیت در خلق فضای باورپذیر و هدایت مؤثر بازیگران در خدمت دیدگاه اثر.

زیبایی‌شناسی فنی: کیفیت ممتاز در فیلمبرداری، تدوین، صدا، موسیقی و طراحی صحنه و لباس.

ظرفیت اثرگذاری فرهنگی؛ سنجش قدرت نفوذ و ماندگاری اثر در جامعه و جهان از طریق مؤلفه‌های زیر:

گفتمان‌سازی: توانایی ایجاد بحث و گفتگوی عمیق در سطح نخبگان، منتقدان و رسانه‌ها.

ارتباط با مخاطب: قدرت برقراری ارتباط با طیف‌های گوناگون و ماندگاری در حافظۀ جمعی جامعه.

اعتبارآفرینی: قابلیت کسب افتخار و نمایندگی شایستۀ فرهنگی در عرصه‌های ملی و بین‌المللی.

ظرفیت توزیع جهانی: قابلیت اکران بین‌المللی، صادرات فرهنگی یا پخش در سکوهای برخط جهانی.

جریان‌سازی مثبت: میزان موفقیت در ایجاد موج فرهنگی مثبت و اصلاح/ارتقای بینش عمومی جامعه.

ارزیابی کوتاه کیفی:[عبارات و جملات کوتاه شامل اظهارنظر دربارۀ نقاط قوت و ضعف کلیدی اثر و حس کلی تماشای فیلم]

جمع‌بندی نهایی:

مصداق فیلم فاخر و ارزشمند: برتری ملموس در هر سه محور محتوا، هنر و اثرگذاری. 🟡 انطباق حدودی با فیلم فاخر و ارزشمند: دارای نقاط قوت جدی اما نیازمند بهبود در برخی ابعاد.

خارج از دایرهٔ فیلم فاخر و ارزشمند: عدم انطباق با معیارهای بنیادین یا ضعف شدید هنری/محتوایی.

#️⃣ #تماشانگاشت #فیلم #سینما #سینمای_ایران #جشنواره_فیلم_فجر #فجر44 #فیلم_فاخر #فیلم_ارزشمند #فیلم_خوب #نگاشت‌گاه #نگاشتگاه

نگاشت‌گاه | نگاشته‌هایی پیرامون فرهنگ و ارتباطات و هنر |

@negashtgah

۲۲:۲۰

۱۲ بهمن ۱۴۰۴

نگاشت‌گاه | محمدامین قاسمی

فاخر چیست؟ ارزشمند کدام است؟ همزمان با برگزاری چهل‌وچهارمین جشنوارۀ فیلم فجر که بازار نقد و نظر و ارزیابی و قضاوت آثار داغ می‌شود، بازخوانی گزارش سیاستی و تقنینی «بایسته‌ها و مؤلفه‌های تعریف فیلم فاخر و ارزشمند و معیارهای تشخیص آن (موضوع ماده (۷۴) قانون برنامه هفتم پیشرفت)» می‌تواند نگاه تحلیلی کلان‌تری به دست دهد تا از زوایای دیگری نیز ویترین سینمای ایران را کندوکاو کنیم. به همین منظور و برگرفته از چهارچوب ارائه‌شده در این گزارش، قالب زیر را طراحی کرده‌ام. تلاش می‌کنم در روزهای پیش رو، برخی از آثاری را که فرصت تماشایشان فراهم می‌شود، در این قالب و چهارچوب بررسی و ارزیابی کنم. البته جایگاهم در این ارزیابی را صرفاً یک «تماشاگر سینمادوست» می‌دانم، نه یک متخصص و صاحب‌نظر سینما یا منتقد حرفه‌ای فیلم.