🧪 آشنایی با تیم بینشهای رفتاری بریتانیا (Behavioural Insights Team)
چرا برخی سیاستها با وجود طراحی خوب، در عمل نتیجه نمیدهند؟
چرا مردم همیشه مطابق پیشبینیهای اقتصادی و منطقی رفتار نمیکنند؟
این پرسشها نقطه شروع شکلگیری یکی از شناختهشدهترین مجموعههای علوم رفتاری جهان است:
این مجموعه که در سال ۲۰۱۰ در بریتانیا شکل گرفت، تلاش میکند با استفاده از یافتههای روانشناسی، اقتصاد رفتاری و علوم اجتماعی، به دولتها و سازمانها کمک کند تا سیاستهایی طراحی کنند که با رفتار واقعی انسانها سازگارتر باشد.
«اگر میخواهیم رفتار مردم تغییر کند، ابتدا باید بفهمیم مردم چگونه تصمیم میگیرند.»
این آزمایشگاه به جای فرض اینکه افراد همیشه کاملاً منطقی و محاسبهگر هستند، عواملی مانند:
را در طراحی سیاستها در نظر میگیرد.
یکی از مشهورترین رویکردهای این حوزه، استفاده از «تلنگر» (Nudge) است؛ یعنی طراحی محیط انتخاب بهگونهای که بدون اجبار، احتمال انتخاب رفتار مطلوب افزایش یابد.
حل مسائل اجتماعی فقط به قانونگذاری یا اطلاعرسانی محدود نمیشود؛گاهی لازم است خودِ «محیط تصمیمگیری» را بهتر طراحی کنیم.
اگر یک آزمایشگاه علوم رفتاری در ایران بخواهد روی یک مسئله اجتماعی کار کند، به نظر شما اولویت باید کدام باشد؟
#آزمایشگاه_گردی#علوم_رفتاری#سیاستگذاری_رفتاری#Nudge#تغییرات_اجتماعی#BehaviouralInsights
—•—•—•—•—•—•—•—•—•——
۳۴۴
۶:۰۰
اطلاعات چگونه به ذهن مردم میرسد و چگونه ادراک اجتماعی شکل میگیرد؟
بر اساس نتایج پیمایش ملی مؤسسه افکارسنجی ملت درباره نگرش مردم به جنگ در سال ۱۴۰۵، مردم برای پیگیری اخبار جنگ، منابع مختلفی را انتخاب کردهاند:
این اعداد فقط درباره «رسانه» نیستند؛ بلکه درباره رفتار انسان در انتخاب اطلاعات هستند.
در علوم رفتاری، افراد معمولاً اطلاعات را صرفاً بر اساس میزان دسترسی انتخاب نمیکنند؛ بلکه عواملی مانند:
بر انتخاب آنها اثر میگذارد.
مردم به کدام روایت دسترسی پیدا میکنند و کدام روایت را معتبرتر میدانند؟
این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ادراک مردم از واقعیت اجتماعی، میتواند بر:
اثر بگذارد.
به نظر شما در سالهای آینده، مهمترین عامل انتخاب منبع خبری مردم چه خواهد بود؟
#یک_نمودار_یک_روایت#علوم_رفتاری#رفتار_رسانهای#تغییرات_اجتماعی#افکارعمومی#جامعه_ایران
—•—•—•—•—•—•—•—•—•—•
۵۱۴
۵:۰۷
🧪 اگر شما سیاستگذار بودید... | حجاب و پوشش عفیفانه
اگر قرار بود بدون تکیه صرف بر الزام و اجبار، گرایش به حجاب و پوشش عفیفانه را در جامعه تقویت کنید، از کجا شروع میکردید؟
علوم رفتاری به ما یادآوری میکند که رفتار انسان فقط نتیجه «اطلاع داشتن» یا «دستور گرفتن» نیست؛ بلکه مجموعهای از عوامل بر انتخابهای روزمره اثر میگذارند:
هنجارهای اجتماعی
هویت و ارزشهای فردی
الگوهای مرجع و گروه همسالان
جذابیت و دسترسپذیری پوشاک
فضای فرهنگی و رسانهای
تجربه افراد از مواجهه با یک سیاست
از این زاویه، پرسش مهم سیاستگذار این نیست که فقط:
«چگونه مردم را به یک نوع پوشش دعوت کنیم؟»
بلکه باید پرسید:
«چگونه محیطی طراحی کنیم که پوشش عفیفانه، انتخابی معنادارتر، جذابتر، در دسترستر و از نظر اجتماعی پذیرفتنیتر باشد؟»
چند مسیر ممکن:
الگوسازی و هنجارسازی اجتماعیاستفاده از الگوهای متنوع و باورپذیر که پوشش عفیفانه را بخشی از هویت و سبک زندگی خود میدانند.
تقویت طراحی و عرضه پوشاک عفیفانهپوششی که در عین عفاف، زیبا، متنوع، متناسب با سلیقه نسل جدید و قابلدسترسی باشد.
گفتوگوی فرهنگی و هویتیتمرکز بر معنا، انتخاب، هویت و تجربه زیسته؛ نه فقط پیامهای دستوری.
مشارکت دادن مخاطبان در طراحی سیاستسیاست برای جوانان، بدون شنیدن خود جوانان، احتمالاً بخشی از واقعیت رفتار آنان را نادیده میگیرد.
یک نکته مهم در علوم رفتاری، مفهوم واکنش روانشناختی است؛ یعنی وقتی افراد احساس کنند آزادی انتخابشان محدود شده، ممکن است برای حفظ حس اختیار، در برابر پیام یا سیاست مقاومت بیشتری نشان دهند.
بنابراین، اگر هدف تغییر رفتار پایدار باشد، کیفیت طراحی مداخله به اندازه خود هدف اهمیت دارد.
اگر شما سیاستگذار بودید، کدام مسیر را در اولویت قرار میدادید؟
الگوسازی اجتماعی
طراحی و عرضه پوشاک جذاب
گفتوگوی فرهنگی و هویتی
ترکیبی از همه این موارد
دیدگاه شما چیست؟
#اگر_شما_سیاستگذار_بودید#علوم_رفتاری#حجاب#پوشش_عفیفانه#هنجار_اجتماعی#تغییر_رفتار#سیاستگذاری_رفتاری#تغییرات_اجتماعی
—•—•—•—•—•—•—•—•—•—•
آزمایشگاه علوم رفتاری و تغییرات اجتماعی | دانشگاه باقرالعلوم(ع)
https://ble.ir/azmayeshraftary
اگر قرار بود بدون تکیه صرف بر الزام و اجبار، گرایش به حجاب و پوشش عفیفانه را در جامعه تقویت کنید، از کجا شروع میکردید؟
علوم رفتاری به ما یادآوری میکند که رفتار انسان فقط نتیجه «اطلاع داشتن» یا «دستور گرفتن» نیست؛ بلکه مجموعهای از عوامل بر انتخابهای روزمره اثر میگذارند:
از این زاویه، پرسش مهم سیاستگذار این نیست که فقط:
«چگونه مردم را به یک نوع پوشش دعوت کنیم؟»
بلکه باید پرسید:
«چگونه محیطی طراحی کنیم که پوشش عفیفانه، انتخابی معنادارتر، جذابتر، در دسترستر و از نظر اجتماعی پذیرفتنیتر باشد؟»
بنابراین، اگر هدف تغییر رفتار پایدار باشد، کیفیت طراحی مداخله به اندازه خود هدف اهمیت دارد.
#اگر_شما_سیاستگذار_بودید#علوم_رفتاری#حجاب#پوشش_عفیفانه#هنجار_اجتماعی#تغییر_رفتار#سیاستگذاری_رفتاری#تغییرات_اجتماعی
—•—•—•—•—•—•—•—•—•—•
۱.۲K
۱۰:۱۰
برای بسیاری از جوانان، «مستقلشدن» دیگر فقط یک تصمیم شخصی نیست؛مسکن به یکی از مهمترین موانع ورود به زندگی مستقل تبدیل شده است.
اما مسئله فقط گرانی خانه نیست.
در ذهن بسیاری از جوانان، استقلال با یک بسته بزرگ گره خورده است:
ازدواج + خانه مستقل + درآمد پایدار + وسایل کامل زندگی
اینجاست که سیاستگذاری رفتاری میتواند در کنار سیاستهای اقتصادی کمک کند:
#جامعه_زیر_ذره_بین#مسکن#جوانان#علوم_رفتاری#تلنگر#تغییرات_اجتماعی
—•—•—•—•—•—•—•—•—•—•
۲۵۹
۵:۰۹
تصور کنید به کسی گفته شود:
«این کار را نکن.»«این انتخاب برای تو مناسب نیست.»«باید دقیقاً اینطور رفتار کنی.»
گاهی نتیجه برخلاف انتظار است؛ فرد نهتنها قانع نمیشود، بلکه میل بیشتری به مخالفت پیدا میکند.
در علوم رفتاری به این پدیده «واکنش روانشناختی» (Psychological Reactance) گفته میشود.
این پدیده را میتوان در حوزههای مختلف دید:
اگر هدف تغییر رفتار باشد، «درست بودن پیام» بهتنهایی کافی نیست؛ شیوه ارائه پیام هم اهمیت دارد.
مثلاً بهجای:
گاهی این نوع بیان مؤثرتر است:
یعنی حفظ احساس انتخاب و اختیار میتواند مقاومت را کاهش دهد و احتمال پذیرش را بیشتر کند.
هرچه فشار ادراکشده بیشتر باشد، احتمال واکنش مقاومتی هم میتواند بیشتر شود.
به نظر شما در کدام حوزه جامعه، پیامهای دستوری بیش از همه باعث مقاومت مخاطب میشوند؟
#رفتارشناسی_به_زبان_ساده#علوم_رفتاری#واکنش_روانشناختی#تغییر_رفتار#سیاستگذاری_رفتاری#اقناع#تغییرات_اجتماعی
—•—•—•—•—•—•—•—•—•—•
۶۰۶
۱۰:۲۲
چرا انسانها در جمع، گاهی تصمیمهایی میگیرند که بهتنهایی نمیگرفتند؟
چرا یک شایعه، هیجان یا شعار میتواند در مدت کوتاهی در میان جمعیت گسترش پیدا کند؟
کتاب «روانشناسی تودهها» اثر گوستاو لوبون، از آثار کلاسیک مطالعه رفتار جمعی است. لوبون تلاش میکند توضیح دهد که حضور در جمع چگونه میتواند بر قضاوت، هیجان و رفتار فرد اثر بگذارد.
در شبکههای اجتماعی نیز میتوان شکلهایی از رفتار جمعی دیجیتال را مشاهده کرد:
یک خبر ناگهان فراگیر میشود،یک هشتگ موج میسازد،یک قضاوت بهسرعت تکثیر میشود،و افراد گاهی پیش از بررسی مستقل، همراه جریان میشوند.
چون ما را با یکی از پرسشهای بنیادی علوم رفتاری روبهرو میکند:
«جمع تا چه اندازه میتواند رفتار فرد را تغییر دهد؟»
بنابراین بهتر است این اثر را نه پاسخ نهایی، بلکه نقطه آغاز مطالعه رفتار جمعی بدانیم.
به نظر شما در فضای مجازی، چه چیزی بیشتر باعث همراهشدن افراد با یک موج اجتماعی میشود؟
#روی_میز_مطالعه#معرفی_کتاب#روانشناسی_تودهها#رفتار_جمعی#علوم_رفتاری#شبکههای_اجتماعی#تغییرات_اجتماعی
—•—•—•—•—•—•—•—•—•—•
۲۱۶
۷:۴۶
🧪 آشنایی با مرکز بوسارا (Busara Center for Behavioral Economics)
آیا میتوان با شناخت بهتر رفتار انسانها، راهحلهای مؤثرتری برای فقر، سلامت، آموزش و توسعه اجتماعی طراحی کرد؟
این پرسش، یکی از محورهای فعالیت مرکز بوسارا (Busara Center for Behavioral Economics) است؛ مجموعهای پژوهشی که در کنیا شکل گرفته و تلاش میکند علوم رفتاری را برای حل مسائل واقعی جوامع به کار بگیرد.
برای حل مسائل اجتماعی، فقط دانستن شرایط اقتصادی کافی نیست؛ باید فهمید انسانها چگونه تصمیم میگیرند.
این مرکز با استفاده از روشهای علوم رفتاری، اقتصاد، روانشناسی و پژوهشهای میدانی، بررسی میکند که چرا افراد گاهی برخلاف پیشبینیهای معمول اقتصادی رفتار میکنند.
یعنی به جای اینکه فقط بپرسند:
«مردم چه کاری باید انجام دهند؟»
بررسی میکنند:
«چه چیزی واقعاً باعث میشود مردم رفتار متفاوتی انجام دهند؟»
برای مثال، در یک مسئله اجتماعی ممکن است مشکل کمبود آگاهی نباشد؛ بلکه:
مانع تغییر باشد.
بسیاری از مسائل اجتماعی، فقط با افزایش اطلاعات یا صدور دستور حل نمیشوند؛گاهی باید محیط تصمیمگیری انسانها را بهتر طراحی کرد.
این همان جایی است که علوم رفتاری به سیاستگذاری کمک میکند.
اگر قرار بود یک آزمایشگاه علوم رفتاری در ایران روی یک مسئله اجتماعی کار کند، کدام حوزه را انتخاب میکردید؟
#آزمایشگاه_گردی#علوم_رفتاری#اقتصاد_رفتاری#تغییر_رفتار#سیاستگذاری_رفتاری#تغییرات_اجتماعی
—•—•—•—•—•—•—•—•—•—•
۲۲۵
۱:۰۳
سال ۱۴۰۰ دولت یک ایده متفاوت را آزمایش کرد:بهجای اینکه یارانه بنزین فقط به صاحبان خودرو برسد،چرا سهم هر ایرانی از بنزین به خودِ فرد تعلق نگیرد؟
🧪 از ابتدای اسفند ۱۴۰۰، این ایده در جزیره کیش بهصورت آزمایشی اجرا شد:به هر فرد واجد شرایط ۲۰ لیتر بنزین یارانهای اختصاص یافت؛ چه خودرو داشته باشد و چه نداشته باشد. افرادی که بنزین نیاز نداشتند نیز میتوانستند اعتبار خود را منتقل یا واگذار کنند.
پس چرا سراسری نشد؟
اگر یارانه بنزین متعلق به «همه مردم» است،عادلانهتر است آن را به خودرو بدهیم یا به انسان؟
#یک_تجربه_یک_سؤال#بنزین_برای_همه#علوم_رفتاری#یارانه_انرژی#عدالت_اجتماعی#سیاستگذاری_رفتاری#تغییرات_اجتماعی
—•—•—•—•—•—•—•—•—•—•
۱.۱K
۱۱:۴۱
—•—•—•—•—•—•—•—•—•—•
۱۴۰
۱۳:۲۶
۱۴۰
۱۳:۲۶