بسم الله الرحمن الرحیم
آمادگی برای مرگ... ۱/۸
سلام. رفقا!این‌چیزها که می‌نویسم برای ریا و این‌جورچیزها نیست. از خدا می‌خواهم شیطان و نفسانیات را ازش حذف کند. آدم باید خیلی بی‌عقل باشد که سرِ چنین‌چیزهایی ریاکاری و ادا داشته باشد. محض خودنمایی هم نیست. خودم بهتر می‌دانم که وضعم چقدر بد است و از سگ‌اخلاقی‌ها و ضعف‌هایم تا حدی خبر دارم و می‌دانم که چه موجودی هستم.
اوضاعم اگر بدتر از شما نباشد، بهتر نیست. از لحاظ جسمی و روحی در وضعیتی نیستم که بخواهم دنبال چنین چیزهایی باشم. اینها را می‌نویسم محض این‌که هم شما را از چیزی که فکر می‌کنم ارزشمند است آگاه کنم و هم بخشی از حقی که به گردنم دارید را ادا کرده باشم. اینها را می‌نویسم که حرف خدا را گوش کرده باشم: «و امّا بنعمة ربِّک فحدّث».
اینها را می‌نویسم که از زندگی لذت ببرید. اینها را می‌نویسم که در فرصت کمِ عمر باقی‌مانده کیف کنید. بخوانید و به‌شان فکر کنید و اگر دیدید اهمیت دارد جدی‌شان بگیرید.
رفقا!واقعیت این است که داریم می‌میریم!کم‌کم باید آماده‌ی مرگ شویم.اگرچه که آدم‌ها نوعاً سرِ پیری می‌میرند، امّا مرگ و سن به هم ربط ندارند. مرگ هر لحظه ممکن است بیاید. حتا همین الآن. نسل ما هم دارد پیر می‌شود. کم‌کم داریم سرسپید می‌شویم. خیلی‌های‌مان نصفِ سن میانگینِ عمر آدمیزاد را رد کرده‌ایم یا روی مرز ایستاده‌ایم.در هر نَفس، یک قدم داریم بهش نزدیک می‌شویم. همین الآن توی کانتکت‌های گوشی‌ام چقدر دوستِ آن‌دنیایی دارم.
می‌خواهم ذکر یادتان بدهم. یک ذکر مجرّب و خوب. یک ذکرِ حال خوب کن! کارراه‌انداز: ذکرِ موت!
قصه از این قرار است که چند وقت پیش به حسب یک شرایط خاص، مرگ را پیش چشم خودم دیدم. از رگ گردن نزدیک‌تر و از دست و پایم حاضرتر. قلبم داشت می‌ایستاد. غریبه بود برایم. غریبه‌ای زشت، کریه و بی‌موضوع. یک چیزی که همیشه برای بقیه بود.
ولی می‌دانستم که شأن مرگ -این بخشِ حتمیِ زندگی- بالاتر از این حرف‌هاست. پروردگار، مواجهه با این اتفاق را جور دیگری می‌پسندد.بعدتر که پایم از چاله درآمد، تصمیم گرفتم با مرگ آشتی کنم. گفتم جزئی از زندگی است. چیزی است مثل کنکور و ازدواج و کار کردن. دور نیست. حتمی است. باید آن را پذیرفت. راجع بهش خواندم و فکر کردم.
عجبا! چه سرمایه‌ای که از بی‌توجهی مغفول مانده بود! کم‌کم باهاش دوست شدم. صمیمی شدم. و کم‌کم دیدم توجه به مرگ، چه قدر زندگی را لذیذ می‌کند!
توی کیپ، یک پروژه‌ی مفصل برای خودم نوشتم: پروژه‌ی مرگ.و شروع کردم به انجام‌دادن کارهایش. معرکه بود رفقا.
«توجه به مرگ»، میزان خوبی است. یک آچارکشی اساسی می‌کند زندگی را. یک‌جور رژیم پاک‌سازی. یک‌جور تنظیمات اساسی. معیار خوب و تمیزی است. اول نشستم و کارها و برنامه‌هایم را در معرض یک سؤال بی‌رحمانه قرار دادم:اگر این کار را قبل از مرگ انجام ندهم و بمیرم چه می‌شود؟باورتان نمی‌شود.جواب این سؤال در بیشتر موارد یک چیز بود: «هیچی نمیشه». پس خیلی‌های‌شان را از لیست کارهایم حذف کردم و خیلی‌های‌شان را هم فرستادم جزو کارهایی که شاید در آینده -اگر سرم خلوت بود- انجام بدهم. و بسیاری از سرشلوغی‌هایم رفع شد. استرس‌هایم کم‌شدند. وزنه‌های بی‌خودی از پایم باز شدند. بعدش رفتم سراغ این پرسش که قبل از مرگ، چه کارهایی باید انجام شود؟
آمادگی برای مرگ... ۱/۸سلام. رفقا!این‌چیزها که می‌نویسم برای ریا و این‌جورچیزها نیست. از خدا می‌خواهم شیطان و نفسانیات را ازش حذف کند. آدم باید خیلی بی‌عقل باشد که سرِ چنین‌چیزهایی ریاکاری و ادا داشته باشد. محض خودنمایی هم نیست. خودم بهتر می‌دانم که وضعم چقدر بد است و از سگ‌اخلاقی‌ها و ضعف‌هایم تا حدی خبر دارم و می‌دانم که چه موجودی هستم.
اوضاعم اگر بدتر از شما نباشد، بهتر نیست. از لحاظ جسمی و روحی در وضعیتی نیستم که بخواهم دنبال چنین چیزهایی باشم. اینها را می‌نویسم محض این‌که هم شما را از چیزی که فکر می‌کنم ارزشمند است آگاه کنم و هم بخشی از حقی که به گردنم دارید را ادا کرده باشم. اینها را می‌نویسم که حرف خدا را گوش کرده باشم: «و امّا بنعمة ربِّک فحدّث».
اینها را می‌نویسم که از زندگی لذت ببرید. اینها را می‌نویسم که در فرصت کمِ عمر باقی‌مانده کیف کنید. بخوانید و به‌شان فکر کنید و اگر دیدید اهمیت دارد جدی‌شان بگیرید.
رفقا!واقعیت این است که داریم می‌میریم!کم‌کم باید آماده‌ی مرگ شویم.اگرچه که آدم‌ها نوعاً سرِ پیری می‌میرند، امّا مرگ و سن به هم ربط ندارند. مرگ هر لحظه ممکن است بیاید. حتا همین الآن. نسل ما هم دارد پیر می‌شود. کم‌کم داریم سرسپید می‌شویم. خیلی‌های‌مان نصفِ سن میانگینِ عمر آدمیزاد را رد کرده‌ایم یا روی مرز ایستاده‌ایم.در هر نَفس، یک قدم داریم بهش نزدیک می‌شویم. همین الآن توی کانتکت‌های گوشی‌ام چقدر دوستِ آن‌دنیایی دارم.
می‌خواهم ذکر یادتان بدهم. یک ذکر مجرّب و خوب. یک ذکرِ حال خوب کن! کارراه‌انداز: ذکرِ موت!
قصه از این قرار است که چند وقت پیش به حسب یک شرایط خاص، مرگ را پیش چشم خودم دیدم. از رگ گردن نزدیک‌تر و از دست و پایم حاضرتر. قلبم داشت می‌ایستاد. غریبه بود برایم. غریبه‌ای زشت، کریه و بی‌موضوع. یک چیزی که همیشه برای بقیه بود.
ولی می‌دانستم که شأن مرگ -این بخشِ حتمیِ زندگی- بالاتر از این حرف‌هاست. پروردگار، مواجهه با این اتفاق را جور دیگری می‌پسندد.بعدتر که پایم از چاله درآمد، تصمیم گرفتم با مرگ آشتی کنم. گفتم جزئی از زندگی است. چیزی است مثل کنکور و ازدواج و کار کردن. دور نیست. حتمی است. باید آن را پذیرفت. راجع بهش خواندم و فکر کردم.
عجبا! چه سرمایه‌ای که از بی‌توجهی مغفول مانده بود! کم‌کم باهاش دوست شدم. صمیمی شدم. و کم‌کم دیدم توجه به مرگ، چه قدر زندگی را لذیذ می‌کند!
توی کیپ، یک پروژه‌ی مفصل برای خودم نوشتم: پروژه‌ی مرگ.و شروع کردم به انجام‌دادن کارهایش. معرکه بود رفقا.
«توجه به مرگ»، میزان خوبی است. یک آچارکشی اساسی می‌کند زندگی را. یک‌جور رژیم پاک‌سازی. یک‌جور تنظیمات اساسی. معیار خوب و تمیزی است. اول نشستم و کارها و برنامه‌هایم را در معرض یک سؤال بی‌رحمانه قرار دادم:اگر این کار را قبل از مرگ انجام ندهم و بمیرم چه می‌شود؟باورتان نمی‌شود.جواب این سؤال در بیشتر موارد یک چیز بود: «هیچی نمیشه». پس خیلی‌های‌شان را از لیست کارهایم حذف کردم و خیلی‌های‌شان را هم فرستادم جزو کارهایی که شاید در آینده -اگر سرم خلوت بود- انجام بدهم. و بسیاری از سرشلوغی‌هایم رفع شد. استرس‌هایم کم‌شدند. وزنه‌های بی‌خودی از پایم باز شدند. بعدش رفتم سراغ این پرسش که قبل از مرگ، چه کارهایی باید انجام شود؟
آمادگی برای مرگ... ۲/۸به موازاتِ مرگ‌اندیشی، هم‌زمان دچار کتاب شریف الکافی هم بودم. و در مسیر کتاب، رسیده بودم به جایی که راجعِ زندگیِ اهل ایمان بود.به موازات این دو نیز در مسیر زندگی رسیده بودم به مفهومی به نام معرفت نفس که گفته‌اند «انفع المعارف» است. جمع اینها، کارهایی را برایم پررنگ کردند که تا آن زمان مهم نبودند و لازم بود قبل از مرگ انجام شوند.
فهمیدم چیزهای مهم در زندگی معمولاً جزو اولویت‌های ما نیستند. عموماً می‌دانیم ضرورت دارند و خوب و مهم هستند و... ولی عموماً قربانی چیزهای فرعی و روزمره و مهم‌نما میشوند.گرفتار «بعداً سرِ فرصت» میشوند. و فرصت‌ها هم مثل ابر می‌گذرند.مرگ و الکافی و معرفت نفس دست به دست هم دادند و لیستی ساختم از پروژه‌ی زندگی. قبل مرگ باید بروی سروقت این پروژه‌ها. بقیه‌ی کارها فعلاً بروند توی گاراژ. بعداً اگر عمری بود، برو سراغشان.
تکلیفم برای بقیه‌ی عمرم مشخص شد:آقای علی‌رضاخان! در باقی‌مانده‌ی عمرت به این‌کارها مشغول باش.لیست افرادی را نیز نوشتم به ترتیب اولویت.حلقه‌ی اول: پدر و مادر.حلقه‌ی دوم: همسر و فرزندان و خواهران.حلقه‌ی سوم: ارحام و دوستان و برادران و خواهران ایمانی و همسایگان.و حلقه‌های بعدی: ایتام، اسیران، سائلین و فقرا و مساکین، درراه‌ماندگان، بیماران، اسیران خاک، پیشینیان و پسینیان، ذوی‌الحقوق و ذوی‌القربی، غریبه‌ها، دشمنان و...و حتا خودم، خدایم، امامم، زمین زیر پایم، فرشته‌ها، جن‌ها و...
به کمک آیات و روایات سعی کردم بفهمم نسبت به هر کدام چه مسئولیتی دارم. چه حقی بر گردنم دارند. این که در مورد هرکدام چه کاری ازم بر می‌آید. گفتم حق‌شان را به‌جا بیاورم.
گفتم همین الآن با مهربانانت صمیمی باش. همین الآن به‌شان بگو دوست‌شان داری. همین الآن به‌شان محبت کن. همین الآن گفتنی‌ها را بگو، دادنی‌ها را بده، ستاندنی‌ها را بگیر، سنگ‌هایت را وابِکَن، اگر جایی قرار است صدا بلند کنی، همین الآن باشد و...
فهمیدم که باید به پدر و مادرم خیلی بیشتر توجه داشته‌باشم. کافی بهم گفت اولویت بذل و بخشش و کمک و دست و دلبازی و محبت و رسیدگی اول از همه به والدین است. بعدش اهل و عیال و... .بعد از آن گفتم بیشتر به‌شان سر بزنم و مایه‌ی دل‌خوشی‌شان بشوم. گاهی برویم عشق و حال. برویم کبابی و جگرکی و کله‌پزی. گاهی از صبح بروم بنشینم خانه‌ی پدری، کنار دست مادر و پدر. خرده‌خرابی‌های خانه را تعمیرکنم و کتابی بخوانم و درددلش را گوش کنم و... برویم امامزاده‌ای. خرید کنیم و برگردیم خانه. در یخچال را بی‌هدف باز کنم و نگاه کنم.
و هم‌چنین همسرم. باید بیشتر با هم باشیم. بیشتر بهش توجه کنم. دلش را شاد کنم. مگر چقدر قرار است پیش هم باشیم. لحظه‌های گذران تکرار پذیر نیستند. این همه تلاش می‌کنم که یک روز بتوانیم کنار هم عشق و حال کنیم؟ خب از همین الآن عشق و حال کنیم. مگر نمی شود از چیزهای کوچک لذت برد؟
معمولاً آدم‌های خیلی‌نزدیک به آدم، قربانیِ یک بی‌توجهی عمیق میشوند. از بس گرفتار حلقه‌های افراد دور و دیرتر می‌شویم. آن‌قدر خیال‌مان از نزدیک راحت است که این اتفاق می‌افتد. محبت هم چیزی نیست که یک‌باره باشد. جریان است. اتفاق نیست. فرآیند است. حسابی است که هر روز باید شارژ شود. تقویت شود. روح زندگی است. آرام و آهسته و پیوسته. بی‌منت و بی‌توقع باید باشد. جریان محبت و توجه را برعکس کردم! حجم توجه به نزدیکان را زیاد کردم و توجه به حلقه‌های دور را کمتر.
فهمیدم دو فرزندم را باید خیلی بیشتر تحویل بگیرم. باید بهترین دوست‌شان باشم. باید هر روز برای‌شان جلوه‌ی جدید داشته‌باشم. سه‌سالگی، چهارسالگی، پنج‌سالگی و... تکرار نمی‌شود. نشستم و یک‌عالمه ایده و برنامه نوشتم که باهم برویم سراغشان. می‌خواهم بهترین رفیق‌شان باشم.سعی می‌کنیم از زندگی کیف کنیم. قرار است بمیریم. دلیلی ندارد بخواهیم خون نجس‌مان را زیاد کثیف کنیم و همین فرصت محدود را صرف غصه و اعصاب‌خُردی کنیم. بگذار از همه چیزش لذت ببریم. حتا از فلاکت‌هایش.
توت‌فرنگی گران است. می‌روم ده‌تا دانه می‌خرم و می‌برم خانه. تقسیم می‌کنیم و هر کس دوتا می‌خورد با لذتی لایدرک و لایوصف. تهش هم دوتا توت‌فرنگیِ اضافی را می‌دهیم به بچه‌ها. اضافه بر انتظار و غیر منتظره. انگار دنیا را به‌شان داده‌ای. درشت و سرخ و عطر بی‌نظیر. نمی‌دانید چه کیفی دارد.
آمادگی برای مرگ... ۳/۸روزهای پدرپسری و پدردختری می‌چینیم و می‌رویم به گردش.گاهی هم با طیبه دوتایی می‌رویم گردش. ولی زیاد از این فرصت‌ها نداریم. کم هستند و ناب.
دو خواهر دارم. پاره‌ی تن. فهمیدم که طی سال‌ها آرام آرام تبدیل شده‌ایم به سیارات دور از هم. هر کس بر مدار خویش. حق نبود. مگر آدم توی دنیا چند خواهر دارد؟ باید با خواهرهایم خیلی نزدیک‌تر و صمیمی‌تر باشم. کاش بشود با هم برویم گردش.
فهمیدم که باید با بعضی دوستانم خیلی‌دوست‌تر باشم. دست‌درجیب هم. بی‌حساب.
با بچه‌ها یک نان می‌خریم و می‌خوریم و حال می‌کنیم. می‌رویم پارک. گل می‌خریم. تاب‌بازی می‌کنیم. با گربه‌ها ور می‌رویم. چشم پارکبان را دور می‌بینیم ومی‌رویم توی حوض پارک آب‌بازی. می‌نشینیم و یکی‌یکی نعمت‌های خدا را می‌شمریم و می‌بینیم چه چیزهای خوبی توی کاسه‌مان ریخته. با هم پیتزا و آش و ساندویچ درست می‌کنیم.با دوستان هم. می‌نشینم و به حرفها گوش می‌کنم. می‌نشینم و معاشرت می‌کنم، چه معاشرتی. یاد گرفتم از ته دل بخندم. از ته دل گریه کنم.فهمیدم اگر نتوانم از همان‌لحظه‌ای که تویش هستم لذت و استفاده کنم، هیچ وقت از هیچ چیز لذت و استفاده نخواهم برد. یادگرفتم همه‌چیز را بسپرم به خود خدا. دنبال چیزهای تضمین‌شده نروم. خودشان می‌آیند. دنبال چیزهای تضمین‌نشده بروم. روزی تضمین شده‌بود. قیامتم تضمین نشده بود. باید سعی را بر مدارِ آخرت چید. پس دیگر خیلی چیزها جدی نیستند و بعضی چیزها جدی هستند.فهمیدم خیلی از موقعیت‌ها فیلم هستند. بازی هستند. می‌نشینم و تخمه می‌شکنم و می‌بینم تهش چه می‌شود.فهمیدم نسبت به خیلی چیزها خیلی نفهم‌تر از آن هستم که فکر می‌کنم. لازم نیست راجع خیلی چیزها پافشاری کنم یا بخواهم ثابت کنم چه درست است و چه غلط.
دیدم در این فرصت کوتاه و کوتاه‌ترشونده‌ی نامعلومِ باقی عمر، خیلی اگر هنر کنم بتوانم خودم را درست کنم. و خیلی احمقانه است که بخواهم این فرصت کوتاه و ازدست‌رفتنی را صرف فضولی‌کردن در زندگی دیگران کنم که فلانی این‌کار را کرد و فلانی آن کار را کرد.
آمادگی برای مرگ... ۴/۸غذا خوردن برایم لذتی عجیب دارد. هر لقمه برایم جان‌آور است. راه رفتن چه کیفی دارد. هر قدم معراج است. تقریباً همه چیز لذت بخش است برایم. خواب و بیداری. حتا دست‌شویی رفتن. حتا مخمصه‌ها.
به آسمان نگاه می‌کنم و عشق می‌کنم. برگ‌ها، درختان، سنگ‌ها، نفس کشیدن. بازی با بچه‌ها، باد و باران. طلوع و غروب. ابرها. خاک. آتش. نان و پنیر و سبزی.لذت‌های کوچک.حرف‌زدن، شنیدن، حلزون و کرم خاکی باغچه و...
چیزی که دیگران را فلج می‌کند، اگر سرم بیاید برایم معمولی است. امروز از چیزهایی لذت می‌برم که قبلاً حتی نمی‌دیدم‌شان.
خیلی‌جاها می‌بینم ورود به خیلی چیزها هیچ ارزشی ندارد. خیلی از حرفها و قضاوت‌ها دیگر اهمیتی ندارند. لزومی نیست که به هرچیزی توجه کنم و اهمیت بدهم. دیگر خیلی چیزها ترسی ندارند. تهش قرار است بمیریم دیگر!
خیلی جاها دیگر سرم را از زندگی مردم بیرون کشیدم و به خودم پرداختم. دیدم سرک‌کشی به زندگی دیگران، آدم را از خود و خدایش غافل می‌کند و این یعنی فاجعه.
در انتخاب پروژه‌های شغلی، کارها، قبول و ردکردن‌ها، انتخاب‌ها و... خیلی راحت شدم. یک معیار سفت و سخت و تعیین‌کننده پیدا کردم. به یک‌جور طرح توجیهی داینامیک رسیدم که سریع روی پروژه‌ها ارزش‌گذاری می‌کند.
می‌خواهم کار کنم. شغل. یک سوال می‌کنم از خودم. می‌پرسم آیا تو آمده بودی که این کار را بکنی؟ مگر قرار بود که فلان‌چیز را تولید کنی؟ می‌روم دنبال تولید چیزی بهتر. قشنگ‌تر. چیزی که حداقل بهم انرژی بدهد.
رسیدن به این نقطه سخت است. هنوز کاملاً این‌جوری نشده‌ام. علی‌رغم تمام وعده‌های خدا مبنی بر تضمین رزق و روزی، هنوز ترسِ از نرسیدنش را دارم متاسفانه. ولی دارم تلاشم را می‌کنم.
توی قرآن دیدم نوشته که روز قیامت شیطان حتا دوستانش را نیز گردن نخواهد گرفت. می‌گوید من مجبورشان نکردم. در مقام پیشنهاد بودم. پدر و بچه هم حتا از هم فرار می‌کنند. گفتم بگذار یک‌بار تکلیفم را برای همیشه با خودم روشن کنم. گفتم من مسئول همه‌ی زندگی خودم هستم. حتا اگر خلافش ثابت شود. و تمام.من را توی قبر خودم خواهند گذاشت و کسی مرا گردن نخواهد گرفت و خیلی زودتر از آن‌چه که فکر می‌کنم فراموش خواهم شد. پس لازم نیست این‌قدر زیاد مناسبات زندگی‌ام را برمبنای قضاوت و خوش‌آمدن و بدآمدن افراد تنظیم کنم. این ایده آزادم کرد.
گفتم تو که قرار است یک‌روز بگویی «یا لیتنی کنت تراباً». خب همین الآن خاک کن خودت را. خاک باش تا ابوتراب تو را هم گردن بگیرد...
جایی دیگر دیدم که ابراهیم، پدربزرگ دوست‌داشتنی و خواستنی‌مان از خدا خواسته بود مسلمان بمیرد و به صالحین ملحق شود. خدا هم گفته بود در آخرت می‌فرستمت قاطی صلحا.
یعقوب هم به بچه‌هایش گفته بود نمیرید مگر آن‌که اسلام را در آغوش گرفته باشید. لاتموتنّ الّا و انتم مسلمون. انگار همین که مسلمان بمیریم خیلی هنر کرده‌ایم. مسلمان صالح. تسلیم... الاسلام هو التسلیم. دستم را بردم بالا. بهش گفتم تسلیمم. بهش گفتم بعد از این هم اگر عمل و حرفم غیر از تسلیم بود بزن به حساب نفهمی و... جدی نگیر.
و رفتم ببینم مقام صالحین چیست. نمی‌دانم طی چه سیر استدلال و جست و جویی به این نتیجه رسیدم که صالح کسی است که در مسیر اصلاح امور است و کاری انجام می‌دهد که کسی آن را انجام نمی‌دهد. باری را گردن می‌گیرد که زمین‌مانده. یک مصداقش قمربنی‌هاشم است. اول زیارتش می‌گوییم السلام علیک ایها العبد الصالح. مقام آخرتیِ ابراهیم را توی همین دنیا به دست آورده.بعدش دیدم که کنیه‌ی حضرت حجت هم اباصالح است. پدر صالحین است. گفتم احتمالا این نکته به این معنی باشد که راه پیوند با امام زمان، این است که بروی جزو صلحا. یعنی بروی برای خودت چند کار صلحایی پیدا کنی و بگنجانی جزو پروژه‌های قبل از مرگت. کارهای زمین‌مانده. گشتم و چندتایی پیدا کردم و انداختم قاطی پروژه های قبل از مرگ. خدا توفیق بدهد که تمیز و بدون کثافت‌کاری جمع‌شان کنم.باقیات الصالحات بشوند الهی.
بعدش رفتم از قم برای خودم کفن خریدم. رفتم حرمِ امام رضا و سیدالکریم و نشستم رویش یک عالمه ذکر و دعا و قرآن نوشتم. با سرخوشی. قربان صدقه‌اش رفتم که تو لباس من هستی و دوستت دارم و قرار است با هم برویم مسافرت و... . بعداً هم مثل راننده پیکان‌قدیمی‌ها که به ماشین‌شان منگوله آویزان می‌کنند، یک عالمه متبرکات و چیزهای دست‌گیر ضمیمه‌اش کردم: پیراهن مشکی کهنه و پارچه سبز حرمی، تربت سیدالشهدا و خوبان و گُل خشک حرم و مهر تربت و پرچم کربلا رفته و غیره.بعدتر هم سعی کردم باهاش مأنوس باشم. جایی باشد که چشمم بهش بیفتد. باهاش حرف بزنم گاهی.
آمادگی برای مرگ... ۵/۸بعدش نشستم و لیستی از هرچه حق الناس و بیت المال به ذهنم می‌رسید نوشتم که بروم دنبال جبران‌شان. مبالغی هم رد مظالم و... بعدش رفتم سراغ نماز و روزه‌های قضا. حتی نماز آیات قضا. مقادیری هم محض احتیاط. و تسویه‌ی حساب‌های شرعی. خمس و زکات و کفّاره و سایر دیون.
بعدش رفتم سراغ وصیت‌نامه. سال‌ها قبل یکی نوشته‌بودم. نشستم و به‌روزرسانی کردم. توی وصیت قبلی مدام به این و آن توصیه کرده بودم. توصیه‌های عرفانی و... چه خنده‌دار بود این خوداستادبینی و حرفهای بزرگ‌تر از دهان. آن‌هم خطاب به کسانی که جایگاه همه‌ی‌شان بالاتر از من بود. این‌بار بیشتر به خودم پرداختم. چند وصیت نوشتم. برای پدر و مادرم. برای طیبه‌ام. برای حسین و فاطمه. برای خواهرانم و برای دوستان و شرکایم.
در وصیت‌نویسی یک اتفاقِ جالب می‌افتد. باید تکلیف خیلی از حساب و کتاب‌ها را شفاف کنی. لذا نشستم به شفاف‌سازی و شسته‌رفته‌سازی و قابل توضیح و واسپاری‌کردنِ چیزها.و گفتم همین‌ها را سالاسال به سال خواهم کرد ان‌شاءالله. وصیت‌نامه‌ام یک‌جور دفتر حساب‌رسیِ جامع شد در ابعاد اعتقادی و ارتباطی و مالی و...
تصمیم‌گرفتم تا جایی که مقدور باشد در مراسم تشییع اموات شرکت کنم. در نمازشان شرکت کنم.وقتی یکی از نزدیکانم مرد، تا حد امکان، آن لحظه‌ای که همه می‌روند برای پذیرایی و نهار، بنشینم سر قبرش و برایش قرآن و دعا و زیارت سیدالشهدا بخوانم. ساعتی... تا جایی که اهل و عیالش برگردند سر قبرش. حس می‌کنم آن لحظه، میت به چنین چیزی نیاز دارد. یک‌نفر که سر قبرش باشد.
می‌خواهم اگر شد بروم و حداقل یک‌بار، یک‌مرده را غسل بدهم. بروم ساعتی در قبر بخوابم. برای تدفین یک میت بروم بخوابم توی قبر.این‌کارها بیشتر از این‌که به اموات کمک کند به خودم کمک می‌کند. یک‌جور فیت‌نس معنوی است انگار.
یک روز که درگیر کتاب‌بازی بودم، دیدم این همه کتاب خوانده‌ام، ولی رفته‌ام دارم از تهِ جوی آب می‌خورم. گفتم بروم از سرچشمه آب بنوشم: قرآن و روایات اهل بیت.از خودم پرسیدم چرا تا حالا اینها را نخوانده‌ام؟ چرا توی این چیزها غور نکرده‌ام؟ تصمیم گرفتم بروم با قرآن دوست بشوم. قرآن ناز دارد. مخصوصاً برای ماها که درست تحویلش نگرفته‌ایم.به هوای این‌که آدم باید همه‌چیز بداند زیاد سراغ یک‌عالمه کتاب دیگر رفتیم، ولی در قرآن عمیق نشدیم. غیرِمهم‌ها و کم‌ترمهم‌ها را ترجیح دادیم بر مهمترین!هنوز دارم دست و پا می‌زنم تا تحویلم بگیرد. هر بار که بخوانی یک جلوه‌ی جدید دارد.
تصمیم گرفتم حداقل یک کتاب جامع روایی را کامل بخوانم. ما را از این‌چیزها ترسانده‌اند که نروید سراغ این کتاب‌ها و "استاد می‌خواهد" و... با خودم گفتم من که نمی‌خواهم برداشت فقهی کنم از روایات. بلکه می‌خواهم شاکله بگیرم. بالاخره وقتی آدم مثلاً ده‌هزار روایت بخواند شاکله‌ی کلی دستش می‌آید. حالا گیریم روایاتی هم آن‌وسط بی‌سند و غلط و جعلی باشد.مگر این کتاب‌های توسعه‌ی فردی مطالب‌شان درست است الزاماً؟ این‌همه کتاب روان‌شناسی و فلسفه و رمان می‌خوانیم. خیلی از حرف‌های‌شان که به طور کاملاً قاطعانه و به عنوانِ تنها راه، مطرح می‌شود بعد از چندسال کاملاً عوض می‌شود و برعکسش را می‌گویند. خیلی‌های‌شان از مغزی شبیه مغز من درآمده. خیلی از داستان‌ها و ایده‌ها فقط از یک آدم مریض و مشکل‌دار برمی‌آید.
خلاصه این‌که نشستم پای قرآن و یک جامع روایی. جامع روایی همان کتاب الکافی بود. آن زمان مشغول بخش‌هایی از اصول کافی بودم. گفتم می‌نشینم و کلش را -یعنی اصول و فروع و روضه- را می‌خوانم. بعدش اگر عمری بود، چندجامع روایی دیگر. و شاید یک‌روزی بنشینم و کل روایات را بخوانم. فکر کنم حدود صدهزارتا باشند. با تدابیری می‌شود همه را خواند. می‌ارزد.
گفتم فعلاً پروژه‌ی مطالعاتی و کتاب‌خوانی من این‌هاست. خودم را بیندازم توی بغل قرآن و روایات. کاری که قبل مرگ باید یک‌بار انجام بدهم. ولی نمی‌خواهم جزو پروژه‌هایی باشد که زود تیک بزنم که تمام شد. می‌خواهم آرام بروم جلو. می‌خواهم ذره‌ذره بنشینند به جانم.و نتیجه هم گرفتم. خودشان گام‌به‌گام جلوه می‌کنند. هر چیز را به وقتش نشان آدم می‌دهند که چه کنی و به چه بیاندیشی...
آمادگی برای مرگ... ۶/۸یک امر مبارک دیگر این‌که کم‌کم اعتبارِ اخبار از چشمم افتاد. دیگر خبر را دنبال نکردم. یک‌روز حساب کردم و دیدم چه مقدار زیادی از عمرم را به پیگیری اخباری دنبال کرده‌ام که حتی یک میلیمتر هم به رشدم کمک نکرده‌اند.
چقدر دروغ شنیده‌ام. چقدر حرفی شنیده‌ام که هیچ فایده برایم نداشته. چقدر دچار قضاوت بیخود شده‌ام. چقدر تهمت و غیبت شنیده‌ام. چقدر دچار توهم دانایی شده‌ام. چقدر دچار خواطر و استرس شده‌ام و... .گیریم ذره‌ای هم فایده داشته باشد.لذا از بیخ گذاشتمش کنار. راحت شدم و به کارهای خیلی مهم‌تر پرداختم. جسم و جانم راحت شد. اگر خبری مهم باشد بالاخره راهش را تا گوشم پیدا خواهد کرد.
در روزهایی که فشار روی مردم خیلی زیاد است اخبار نابودشان می‌کند. در زمانی که بحث حمله بیگانه بود و هر روز، بازیِ "می‌زنم و نمی‌زنم" بود حال خیلی‌ها بد بود و من سرخوش بودم. با بنده‌ی عزیزی از بندگان خدا صحبت می‌کردم که حالش خیلی بد بود ازشرایط. گفت اگر تهش حمله کند چه؟ گفتم زندگی‌ات را کن. لذت ببر. تهش قرار است بمیریم دیگر! چه خوب! جوری باش که کیفیت زندگی و مردنت با این این چیزهای بیخود و میل و هوس دیگران پایین نیاید. البته زورم نرسید قانعش کنم که اخبار را ببوسد و کنار بگذارد. حالش هنوز بد است و گرفتار این که هر روز خبرسازان و خبرگزاران چه تصمیمی برای مغز و زندگی‌اش می‌گیرند.
بگذریم.این‌وسط پای یک شخصیتِ بسیار محترم و زیبا و باشکوه به زندگی‌ام باز شد که خیلی کم راجعش برای‌تان میگویم: عزرائیل عزیز و مظلومم.همان کسی که مأمور جان‌گرفتن از آدم‌هاست. از طایفه‌ی ملائکه. گفتم خوب است با او هم دوست بشوم. فرشته‌ای است که آدمیان خیلی بهش بد و بی‌راه می‌گویند. حقش این نیست.حالا چه جوری باهاش دوست شوم؟ می‌گویند خواب، مرگِ کوچک است.توی قرآن نوشته که خداوند هنگامِ خواب جانِ آدم‌ها را می‌ستاند. عزرائیل شبها موقع خواب بهم سر می‌زند تا جانم را بگیرد و موقع بیداری هم جان را می‌ریزد توی قالب جسمم. با سلام شروع کردم. سعی کردم شبها و صبح‌ها بهش سلام کنم. کم‌کم حضورش را حس کردم. حضور شیرینی دارد. گاهی به وجد می‌آیم ازحضورش. گاهی صدایش می‌کنم و منتش را می‌کشم بیاید کنارم که دلم باز بشود. می‌گویند خیلی زیبارو است. نمی‌دانم. ولی حس حضورش خیلی حال‌خوب‌کن است. این احساس حضور با کمی مداومت و توجه به دست می‌آید.
رفتم جستجو کردم ببینم که بعد از مرگ انسان‌ها حسرت چه چیزهایی را خواهند خورد. چه «یالیتنی»هایی خواهند گفت... برای چه خواهند گفت. آیا می‌شود یالیتنی‌ها و واحسرتاه‌ها را کاست؟
رفتم ببینم آن‌طرف با چه‌کسانی بی‌حساب برخورد خواهند کرد. توی قرآن نوشته‌بود اهل صبر. رفتم سراغ کارهایی برای تمرین صبر. و صبر عجب اکسیری است. پادزهر خیلی از سموم آخرالزمانی است رفقا... اول و ظاهرش زهر هلاهل است و کمی که بگذرد مثل عسل است. احلی من العسل...
همیشه توی زندگی یک مشکلی داشتم که اگر همین الآن بگویند باید بروی چه‌قدر حسرتِ کارهای نکرده خواهم داشت. کمی بهم وقت بدهید. در این دوران دارم تلاش می‌کنم به جایی برسم که کارهایم را جوری رتق و فتق کنم که هر لحظه آمد و گفت برویم، بگویم برویم. فکر کن به جایی برسی که کارهایت را جوری انجام داده‌باشی که در یک لحظه بتوانی از همه‌چیز دل بِکَنی و عقب هم نباشی. یک‌جور توسعه‌ی فردی پیش‌رفته. جلوتر بودن از زندگی و کارهای روزمره. هنوز به آن نقطه نرسیده‌ام. منتها می‌بینم در این زندگیِ جدید رسیدن بهش چندان هم سخت نیست. لذت‌بخش هم هست.
فهمیدم باید روی نماز کار کنم. رسیدن به حضور در نماز را موکول نکنم به بعد. تمام تلاشم را کنم که همین نماز بهترین نمازم باشد. توی این قضیه خیلی عقبم هنوز. منتها فهمیده‌ام که چاره‌ای جز این نیست.
اصلاً همین که بتوانم به جایی برسم که در یک‌لحظه قید همه‌چیز را بزنم و به نماز اول وقت برسم تمرین خیلی خوبی است برای این‌که وقتی عزرائیل نازنین آمد که بیا برویم راحت بگویم بزن بریم رئیس. نماز اول وقت کمک می‌کند به لحظه‌ی دل‌کندن.
فهمیدم همان‌جور که می‌شود قبل از مردن بمیریم، می‌توانیم قبل از شهیدشدن هم شهید بشویم و مقام شهادت الزاماً به اصابت گلوله و مرگ مفاجات نیست. پس شاید بشود برنامه‌ای برای شهیدشدن پیدا کرد. پروژه‌هایی باید تعریف کنم برای رسیدن به مقام شهادت.
فهمیدم که زندگی دنیا بازی است. لهو است. قشنگی و زینت است. تجارت است. تفاخر و تکاثر مال و اولاد است و... باید باهاش با همین اقتضائات برخورد کرد. اعلموا انما الحیاة الدنیا لعب و لهو و زینة و تجارة و الخ. بیش از این از دنیا توقع ندارم. باهاش بازی می‌کنم. خدا یک اسباب‌بازی داده دست‌مان.
آمادگی برای مرگ... ۷/۸یک روز گفتم اگر همین الآن بخواهند جانت را بگیرند چه حسرتی خواهی داشت؟جوابش سریع آمد توی ذهنم. یک چیز بیشتر نبود. اشکم درآمد. سریع رفتم و برطرفش کردم. گفتم اگر فقط یک روز وقت داشته باشی چه کارهایی خواهی کرد؟سریع رفتم و انجامشان دادم.
بعضی از آشنایان و دوستانم آن‌طرف هستند. سال به سال جمعیت‌شان بیشتر می‌شود. دنبال دوست جدید هم هستم. مدتی است دارم با اموات و ارواح مؤمنین ارتباط می‌گیرم. خیرات می‌فرستم برای‌شان. آن‌ها هم گه‌گاه از طریق افراد دور و بی‌خبر پالس می‌فرستند برایم که فلانی خیراتت رسید.
می‌گردم دنبال اهل شفاعت که با آن‌ها هم رفیق شوم. رفقای با کیفیت در عالم بعدی. این حرفها شاید برای خودم حجت باشد. ولی برای دیگران حجت نیست. هر کسی خودش تجربه کند. منتها به تجربه شخصی میگویم آن‌طور که به نظر می‌آید چیزهای عجیب‌غریبی نیستند.و نشانِ مقام و جایگاه معنوی و این چیزها هم نیستند. طبیعی‌اند و نامأنوس. سهل‌الوصول‌اند و معمولی. با توجه و تمرین‌های ساده به دست می‌آیند. انگاری که توی عالم یک جریان‌هایی هست که اگر بتوانیم خودمان را توی آن مسیرها بیندازیم همه چیز خودبه‌خود و راحت پیش می‌رود. ولی وقتی توی آن مسیرهای طبیعی نباشیم، همه چیز فرساینده و پر از گره و زخمی‌کننده است.
بگذریم.خیلی طولانی شد.مرگ، یک زمانی برایم کریه بود و دور و تلخ و بدمزه. امروز اما مهربان است و دوست‌داشتنی. نعمت خداست. مالکش خداست. دوستم است. کل نفس ذائقه الموت. مرگ چشیدنی است. برای کارهایم باهاش مشورت می‌کنم. مشاوری خوب و راست‌گو است. کسی می‌آید جانم را بگیرد که دوستش دارم و مدام بهش سلام می‌کنم و ازش انرژی مثبت می‌گیرم.بالاتر از او، گفته‌اند وقت مرگ بابای‌مان علی هم می‌آید. توی هر مخمصه‌ای، هرجا باشی، همین که بدانی بابایت هم می‌آید، دلت قرص می‌شود. این خاصیتِ باباهاست.
یاد مرگ زندگی‌ام را آچارکشی کرد. شسته‌رُفته‌اش کرد. هادم اللّذات بود. خیلی لذت‌ها را از بین برد، اما لذاتی عمیق‌تر و بهتر را وارد زندگی‌ام آورد. توقعم را از کیفیت زندگی در هر شرایطی بالا برد. استرس‌هایم را کم کرد. تاب آوری‌ام را بالا برد. چراغ قوه‌ی زندگی شد برایم. بهم معنی زندگی داد. معناهای واقعی، و نه از آن معناهای پلاستیکی که به زور به زندگی‌مان می‌دهیم تا کمتر خل بشویم و مبادا برویم خودکشی کنیم.
هنوز بخش‌هایی از پروژه‌ی مرگ باقی‌مانده. دارم سعی می‌کنم آن‌ها را هم انجام بدهم. ولی اوضاعم خیلی بهتر از قبل است. زندگی برایم خیلی لذت‌بخش‌تر شده. و توضیح‌دادن این تناقض برای بقیه خیلی سخت است.
برای بقیه‌ی عمرم دوست‌دارم چند کار صالحِ تأسیسی داشته باشم. از این کارهایی که تا دنیا دنیاست خیرشان به خودم و آشنایانم برسد. دعا کنید بتوانم چندبار دیگر به نجف و کربلا و مشهد کاظمیه و سامرا و... بروم. دعا کنید تا استطاعت جانی‌ام از بین نرفته، بتوانم با خانواده‌ام به سفر حج هم بروم.
این همه می‌دویدم تا چیزهایی به دست بیاورم تا شاید در زمانی نامعلوم، فرصت و استطاعتی پیش بیاید تا بتوانم از چیزها لذت ببرم. آرزوهای دور و دراز. اما آشتی با مرگ، ریشه‌ی خیلی از آرزوهای دور و دراز را خشک کرد و آن لذت‌های دور و نامعلوم و نسیه را به زمانِ حال آورد.
با خود گفتم همین الآن از غذایت لذت ببر. همین الآن از نمازت، از معاشرتت، از همه‌چیز، حتی از رنج‌ها و بیماری‌هایت لذت ببر. و بردم.
با خود گفتم همین الآن تلقینت را بخوان...اسمع... افهم یا علیرضا پسر حاج‌حسن...«من ربّک؟». جواب که می‌دهی راحت می‌شوی: «مربی‌ام اسمش الله است.»
فکر کن رفته‌ای به باشگاهِ بهترین مربی. هر تمرینی بهت بدهد حال می‌کنی. خیالت هم راحت است. همه‌چیز در یک بازی کنترل شده قرار دارد زیر نظر بهترین مربی.
در یک روایت دیدم که ابراهیم هنگامِ جان‌دادن، فرشته را قبول نکرد.به خدا گفت: دلت می‌آید جان دوستت را بگیری؟خدا بهش گفت: دلت می‌آید نیایی پیش رفیقت؟ ابراهیم گفت لااقل از قبل خبرم می‌کردی.گفت خبرت کردم. آن روزی که دیدی موهایت که سپید شدند.
در روایتی دیگر دیدم که ابراهیم، اولین سرسپید عالم بود.
آمادگی برای مرگ... ۸/۸رفقا!ما سال‌هاست در حال مُردن هستیم.دور و برمان پر از نشانه‌های مرگ است.نمی‌دانیم آن‌طرفِ مرگ قرار است چه اتفاقی بیفتد. من خوشبین هستم. خدای آن‌طرف، همانی است که خدای این‌طرف هم هست. حداقل چیزی که مسلم است، این است که همه‌ی‌مان «مردن» را در پیشِ رو داریم. بیایید بپذیریمش. باهاش انس بگیریم.و ببینیم چه‌قدر، باقی‌مانده‌ی زندگی‌مان شیرین می‌شود. می‌دانم که رسیدن به این حرفها سخت است.متناقض به نظر می‌رسد. نوعاً وقتی حرف مرگ به میان می‌آید، پشتش «دور از جان» و «زبانم لال» و «حرف دیگری نبود؟» و «غم آخرتان باشد.» و از این جور حرف‌هاست.کمتر کسی مرگ را یک هدیه‌ی خوب الهی می‌داند. و این حقِّ مرگ نیست. با محبت باهاش برخورد کنید. با «عزرائیل» هم.
ما تلاش‌مان را می‌کنیم و تهش به خدا می‌گوییم: می‌دانیم که تمام کارهای‌مان به درد جرز لای دیوار هم نمی‌خورد. منتها سعی کردیم هر چه کنیم بر مبنای صدق باشد. جلوی تو نمی‌شود دروغ گفت. تسلیم هستیم. ادعا نداریم. قبل از مردن تسلیم کردیم خودمان را. منتها ببین که با همین دست‌های خالی، «این چیزهای دوست‌داشتنی» هم همراه‌مان هست. نان و نمک سفره‌ی امام رضا خورده‌ایم. یادگاری از امام حسین داریم. قبلاً توی روضه‌اش بارها سوخته‌ایم. اگر می‌شود دیگر ما را نسوزان. غلط‌هایی که کردیم از سر بیچارگی بود. نه این‌که بخواهیم دلِ تو و خوبانت را بچزانیم و...
خدا هم صاحب ماست. رحمان و رحیم است. همین که ببیند اهل جفتک انداختن نیستیم، صاف و صادق هستیم، خودمان اهل اعترافیم، باهامان راه می‌آید.
رفقا! ما هر روز داریم می‌میریم. فقط زیاد حواس‌مان نیست. حواس‌مان اگر باشد. اگر آشنا باشیم، اگر قبل از مردن، خودمان مرده باشیم، وقتش که برسد دست‌پاچه نمی‌شویم. می‌گوییم مگر بار اولم است؟ دارم می‌روم پیش رفیق اعلی.بعدش هم آن گل خوشبوی را خواهیم بویید. در جوار پدر، در جوار عزرائیل.
رفقا! بیایید خودمان بمیریم.بیایید قبل از مردن بمیریم.بیایید کیفیتش را بالا ببریم.بیایید شهید بشویم.روش را هنوز نمی‌دانم. منتها می‌دانم اگر سعی کنیم بالاخره یک‌چیزی می‌شود.خدا کند مسلمان بمیریم.ما را به صالحین ملحق کنند. خدا کند خوب و حرفهای بمیریم رفقا.
علیرضا محبّی
سلام علیکم.راهنمای کانال برای برداشتن اطلاعات:
مقدمه
فایل فهرست کارهای آمادگی برای مردن و کارهایی که خوب است قبل از مردن انجامشان بدهیم
فایل پی‌دی‌افِ متن مفصلِ آمادگی برای مردن - نسخه‌ی مناسب صفحه‌ی نمایش موبایل
فایل پی‌دی‌افِ متن مفصلِ آمادگی برای مردن - نسخه‌ی مناسب صفحه‌ی نمایش کامپیوتر
نقطه‌ی شروعِ متنِ مفصل آمادگی برای مردنمتن مفصل در هشت بخش توی کانال منتشرشده.
با تشکر از شما.
پی‌نوشته:دو نکته؛یکی این‌که این‌کانال به احتمال زیاد به‌روزرسانی نخواهد شد. لازم نیست عضو این کانال بشوید. شاید بعدها اگر فرصتی بود مطالب دیگری راجع به مرگ تویش بگذارم. منتها احتمالا همان‌ها را هم فوروارد کنم توی کانال "مستحضرید...".
دوم این‌که:فهمیدم که دیگر توان ویراستاری‌ام مثل قدیم نیست.همین الآن می‌بینم بعد از ده‌بار ویرایش، متنی که نوشته‌ام خطاهای زیادی دارد. لذا کماکان ویراستاری متنِ بله‌ای را انجام می‌دهم.
متن‌های پی‌دی‌اف را نیز شاید بعدا ویرایش کنم.منتها شما همان مغز حرف را بگیرید دیگر...
مقدمهفایل فهرست کارهای آمادگی برای مردن و کارهایی که خوب است قبل از مردن انجامشان بدهیمفایل پی‌دی‌افِ متن مفصلِ آمادگی برای مردن - نسخه‌ی مناسب صفحه‌ی نمایش موبایلفایل پی‌دی‌افِ متن مفصلِ آمادگی برای مردن - نسخه‌ی مناسب صفحه‌ی نمایش کامپیوترنقطهی شروعِ متنِ مفصل آمادگی برای مردنمتن مفصل در هشت بخش توی کانال منتشرشده.با تشکر از شما.
پی‌نوشته:دو نکته؛یکی این‌که این‌کانال به احتمال زیاد به‌روزرسانی نخواهد شد. لازم نیست عضو این کانال بشوید. شاید بعدها اگر فرصتی بود مطالب دیگری راجع به مرگ تویش بگذارم. منتها احتمالا همان‌ها را هم فوروارد کنم توی کانال "مستحضرید...".
دوم این‌که:فهمیدم که دیگر توان ویراستاری‌ام مثل قدیم نیست.همین الآن می‌بینم بعد از ده‌بار ویرایش، متنی که نوشته‌ام خطاهای زیادی دارد. لذا کماکان ویراستاری متنِ بله‌ای را انجام می‌دهم.
متن‌های پی‌دی‌اف را نیز شاید بعدا ویرایش کنم.منتها شما همان مغز حرف را بگیرید دیگر...