بله | کانال پژوهشگاه علوم و معارف انقلاب اسلامی

۱۳ مرداد

اجتماع اربعین؛ تحقق یک آرزوی قدیمی

دکتر فاطمه رایگانی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و معارف انقلاب اسلامی
قاب اول
روز اربعین سال ۵۲ شمسی‌ست. سیدعلی خامنه‌ای، چند وقتی هست‌ که رویای انقلاب در سر دارد؛ به اجتماع مسلمین فکر می‌کند و به امکان‌هایش می‌اندیشد. زیارت اربعین از نظر او یکی از امکان‌هاست. پس در منبر مسجد امام حسن مجتبای مشهد از این امکان می‌گوید:
«می‌دانید یکى از علائم ایمان زیارت اربعین است؟ نمی‌دانم این روایت چقدر صحیح است، اصرارى هم ندارم که بگویم معنایش همین است که من گمان کرده‌ام، امّا این احتمال هم مؤیّد فراوانى دارد؛ «زیارة الاربعین»
شیعه یک جمع متفرّق بود؛ جامعه‌اى بود که یک جا زندگى نمیکرد؛ در مدینه، کوفه، بصره ، اهواز، قم و خراسان بودند امّا یک روح در این کالبدِ متفرّق در جریان بود؛ مثل دانه‌هاى تسبیح، همهٔ این‌ها را به هم وصل می‌کرد. رشتهٔ اطاعت و فرمان‌بَرى از مرکزیّت تشیّع، یعنى امام؛ قلبى بود که به همهٔ اعضا فرمان می‌داد؛ و به این ترتیب، تشیّع یک سازمان و تشکیلات بود. فقط یک عیبى بود که همدیگر را کمتر می‌دیدند. یک کنگرهٔ جهانى لازم بود براى شیعیان. این کنگرهٔ جهانى را معیّن کردند و گفتند در این موعدِ معیّن، در آن شرکت کند. آن موعد، روز اربعین است؛ و جاى شرکت، سرزمین کربلا است».
سخن که به انتها می‌رسد انگار بزرگ‌بودن این امکان در ذهنش روشن‌تر شده و از یک آرزو می‌گوید: «اگر امروز هم شیعیان بتوانند در آن سرزمین مقدّس چنین میعادى قرار دهند، بسیار کار بجا و جالبى خواهد بود و هم دنبالهٔ راهى است که ائمّهٔ هدیٰ به ما ارائه دادند.»
انقلاب هنوز در ایران هم رخ نداده؛ عراق در سیطرهٔ حزب بعث است. او به کنگرهٔ بین‌المللی فکر می‌کند.
قاب دوم
آبان ماه سال ۹۶ شمسی است. ۴۴ سال از اولین سخنرانی و تمنای شکل‌گیری اجتماع اربعین می‌گذرد. انقلابی که آن سال‌ها رویا بود حالا در آستانهٔ چهل سالگی‌ست و چند سالی‌ست که کاروان‌های اربعین رونق گرفته‌اند.
سید علی خامنه‌ای جوان آن روزها حالا رهبر انقلاب است و در ابتدای درس خارج فقه‌ش از یک نعمت الهی سخن می‌گوید: «الحمدلله میلیون‌ها نفر از مردم ما و غیر ما، در این راه حرکت می‌کنند، این هم یکی از حوادث بسیار برجسته‌ است که خدای متعال منّت گذاشته بر ما و آن را برای ما خلق کرده است. همیشه اربعین پیاده‌روی بود امّا این حرکت عظیم که نماد بسیار زیبا و پرشکوهی از حضور پیروان اهل‌بیت و علاقمندان به اهل‌بیت هست؛ این نبود، ما این را نداشتیم، این را خدای متعال در اختیار ما گذاشت، خدا را بایستی شاکر باشیم.»
قاب سوم
روز اربعین سال ۱۴۰۵ شمسی‌ست. بیش از ۵۰ سال بعد از آن سخنرانی؛ دسته‌های عزادارای در طریق الحسین پیش می‌روند. تنوع پرچم‌ها زیاد است؛ از عراق و ایران و لبنان تا آذربایجان و هند و پاکستان و گرجستان. خیلی از کاروان‌ها عکس سید علی خامنه‌ای را با خود همراه کرده‌اند. ستون‌های جاده و سر در موکب‌ها مزین است به نام شهدای مقاومت و پرچم ایران و عراق و شعار الموت لامریکا و الموت لاسرائیل؛ دسته‌های عزادارای چفیه ایرانی بردوش با عکس‌های رهبر شهید وارد سرازیری باب القبله می‌شوند و لبیک یا حسین می‌گویند.
این همان کنگرهٔ بین‌المللی است که اصحاب حسین علیه‌السلام لازم داشتند؛ آن هم درست وقتی که تهاجم آمریکا و اسرائیل به جبههٔ مقاومت به اوج خود رسیده و عربستان سعودی چند روز قبل به مواکب اربعین حمله کرده و ۱۵ شهید از شیعیان گرفته. اما اجتماع بین‌المللی اربعین بزرگتر و پرصداتر پیش چشم دنیاست و صدای لبیک یا حسین و مرگ بر آمریکا در آن‌ بلند است و فریاد می‌زند که «کارزار جبههٔ حسینی با جبههٔ یزیدی تمام نشدنی‌ست».
این همان نعمتی‌ست که نداشتیم و خدا به ما داد. همان که باید قدرش را بدانیم. این همان آرزوی پنجاه‌سال پیش سید علی خامنه‌ای است که این روزها داریم زندگی‌اش می‌کنیم.

پژوهشگاه علوم و معارف انقلاب اسلامی