فراموش کردن همه چیز به معنای فراموش کردنِ فراموش کردن هم هست. اگر فراموشی ناقص باشد هنوز هم حضور چیزی وجود دارد. ولی فراموش کردنِ فراموش کردن به معنای ورود به حوزه مرگ است. می‌بینی که مادر چند قدم جلوتر از تو به طرف مرگ، به طرف فراموش کردن فراموشی راه می‌رود. با این نوع فراموشی وارد فضای بی‌فضا شده‌ای. مادر دارد می‌رود. بزرگ‌ترین استعداد مادر حافظه اوست، و حتی بعضی‌ها معتقدند که او یادش بوده که در شکم مادرش چه می‌گذشته. پس تو حق داری بترسی. اگر حافظه او را به ارث برده باشی و تو خودت می‌دانی یک‌صدم حافظه بیست سال پیش او را نداری، می‌گویی اگر...پس باید به انتظار این باشی که روزی در را باز کنی و بروی بیرون و یادت نباشد که کجا هستی و افق در برابرت تنگ شود و نگاهان ببینی که به حیوان «نیچه» تبدیل شده‌ای. اگر حسنش را به ارث برده‌ای حتماً عاقبت او را هم به ارث برده‌ای. بعد از این مدام خودت را می‌پایی و منتظری ببینی چه چیز را فراموش می‌کنی. رضا براهنی، آزاده خانم و نویسنده‌اش یا آشویتس خصوصی دکتر شریفی ، انتشارات کاروان 306-308 به مناسبت ۲۱ سپتامبر، روز جهانی آلزایمر انجمن جامعه‌شناسی ایران | شعبه آذربایجان شرقی آنکه از یاد می‌بَرَد و از یاد نمی‌رود مهران سلیمانی@ISA_Tabriz@iran_sociology
۶انجمن جامعه‌شناسی ایران | شعبه آذربایجان شرقی فراموش کردن همه چیز به معنای فراموش کردنِ فراموش کردن هم هست. اگر فراموشی ناقص باشد هنوز هم حضور چیزی وجود دارد. ولی فراموش کردنِ فراموش کردن به معنای ورود به حوزه مرگ است. می‌بینی که مادر چند قدم جلوتر از تو به طرف مرگ، به طرف فراموش کردن فراموشی راه می‌رود. با این نوع فراموشی وارد فضای بی‌فضا شده‌ای. مادر دارد می‌رود. بزرگ‌ترین استعداد مادر حافظه اوست، و حتی بعضی‌ها معتقدند که او یادش بوده که در شکم مادرش چه می‌گذشته. پس تو حق داری بترسی. اگر حافظه او را به ارث برده باشی و تو خودت می‌دانی یک‌صدم حافظه بیست سال پیش او را نداری، می‌گویی اگر...پس باید به انتظار این باشی که روزی در را باز کنی و بروی بیرون و یادت نباشد که کجا هستی و افق در برابرت تنگ شود و نگاهان ببینی که به حیوان «نیچه» تبدیل شده‌ای. اگر حسنش را به ارث برده‌ای حتماً عاقبت او را هم به ارث برده‌ای. بعد از این مدام خودت را می‌پایی و منتظری ببینی چه چیز را فراموش می‌کنی. رضا براهنی، آزاده خانم و نویسنده‌اش یا آشویتس خصوصی دکتر شریفی ، انتشارات کاروان 306-308 به مناسبت ۲۱ سپتامبر، روز جهانی آلزایمر انجمن جامعه‌شناسی ایران | شعبه آذربایجان شرقی آنکه از یاد می‌بَرَد و از یاد نمی‌رود مهران سلیمانی @ISA_Tabriz @iran_sociology
فراموش کردن همه چیز به معنای فراموش کردنِ فراموش کردن هم هست. اگر فراموشی ناقص باشد هنوز هم حضور چیزی وجود دارد. ولی فراموش کردنِ فراموش کردن به معنای ورود به حوزه مرگ است. می‌بینی که مادر چند قدم جلوتر از تو به طرف مرگ، به طرف فراموش کردن فراموشی راه می‌رود. با این نوع فراموشی وارد فضای بی‌فضا شده‌ای. مادر دارد می‌رود. بزرگ‌ترین استعداد مادر حافظه اوست، و حتی بعضی‌ها معتقدند که او یادش بوده که در شکم مادرش چه می‌گذشته. پس تو حق داری بترسی. اگر حافظه او را به ارث برده باشی و تو خودت می‌دانی یک‌صدم حافظه بیست سال پیش او را نداری، می‌گویی اگر...پس باید به انتظار این باشی که روزی در را باز کنی و بروی بیرون و یادت نباشد که کجا هستی و افق در برابرت تنگ شود و نگاهان ببینی که به حیوان «نیچه» تبدیل شده‌ای. اگر حسنش را به ارث برده‌ای حتماً عاقبت او را هم به ارث برده‌ای. بعد از این مدام خودت را می‌پایی و منتظری ببینی چه چیز را فراموش می‌کنی. رضا براهنی، آزاده خانم و نویسنده‌اش یا آشویتس خصوصی دکتر شریفی ، انتشارات کاروان 306-308 به مناسبت ۲۱ سپتامبر، روز جهانی آلزایمر انجمن جامعه‌شناسی ایران | شعبه آذربایجان شرقی آنکه از یاد می‌بَرَد و از یاد نمی‌رود مهران سلیمانی @ISA_Tabriz @iran_sociology آنکه از یاد می‌بَرَد و از یاد نمیرودمدتهاست به «من» فکر می‌کنم؛ به این ضمیر که انگار تمام سنگینیِ یک زندگی را بر دوش می‌کشد. وقتی می‌گویم «من»، مگر دقیقا از چه سخن می‌گویم؟ از این بدن که اکنون در جهان ایستاده است؟ از خاطراتی که از کودکی تا امروز با خود کشانده‌ام؟ از آدم‌هایی که دوستشان داشته‌ام، از رنج‌هایم، یا خطاهایی که هنوز در من ادامه می‌یابند؟ما هر روز، بی‌آنکه متوجه باشیم، زندگی‌مان را از نو به هم می‌دوزیم. گذشته را به اکنون پیوند می‌زنیم و از آن چیزی می‌سازیم به نام «خود». می‌دانم همان آدم دیروزم، چون دیروز را به یاد می‌آورم؛ می‌دانم این خانه‌ی من است، چون سال‌های بودنم در آن را می‌شناسم؛ می‌دانم این آدم را دوست می‌دارم، چون میان ما رشته‌ای از خاطره کشیده شده است. انگار حافظه نخ نامرئیِ تداوم ماست.و از همین روست که آلزایمر چنین هراس‌انگیز است. بیماری تنها خاطرات را کم‌رنگ نمی‌کند؛ رشته‌هایی را که انسان را به روایت زندگی خویش وصل می‌کنند، یکی‌یکی می‌گسلد. نام‌ها محو می‌شوند، چهره‌ها غریبه می‌شوند و گذشته، آرام‌آرام از اتاق ذهن بیرون می‌رود؛ و پرسشی که از میان تاریکی سر برمی‌آورد، که آیا اگر انسانی نتواند گذشته‌ی خود را به یاد آورد، هنوز همان انسانی است که آن گذشته را زیسته است؟منِ امروز تا جایی همان منِ دیروز است که بتوانم تجربه‌ی دیروز را تجربه‌ی خود بدانم. آلزایمر این مسئله‌ی فلسفی را از کتاب‌ها بیرون می‌کشد و به زندگی می‌آورد؛ به اتاقی که در آن مادری فرزندش را نگاه می‌کند و نامش را نمی‌داند. اما اگر با محو حافظه، خود نیز محو شود، آنچه از میان می‌رود فقط یک انسان نیست؛ بخشی از معنای «انسان» بودن ماست.انسان فقط خاطراتش نیست. پیش از آنکه زندگی‌مان را روایت کنیم، آن را زیسته‌ایم؛ با بدن، با لمس، با ترس، با دلبستگی. ممکن است کسی نام مرا فراموش کند، اما دستش هنوز هنگام گرفتن دست من آرام شود. ممکن است نداند این موسیقی را کجا شنیده، اما با نخستین نت‌هایش مو به تنش سیخ شود. ممکن است نتواند قصه‌ی زندگی‌اش را تعریف کند، اما بدنش هنوز بخشی از آن قصه را زندگی کند. حافظه می‌تواند ترَک بردارد، بی‌آنکه تمام خودبودگی فروبریزد؛ بخشی از «من» در بدن و شیوه‌ی حضور ما در جهان رسوب کرده است.من در این «من» تردید دارم. شاید آنچه خود می‌نامیم، نه یک هسته‌ی سخت و تغییرناپذیر، که سرزمینی با مرزهای بسیار باشد: حافظه، بدن، زبان، عادت، رابطه و دیگری. من فقط آن کسی نیستم که خود به یاد می‌آورم. کودکی‌ام را کسانی به یاد دارند که من دیگر جز چند تصویر پراکنده چیزی از آن ندارم. آدمی که ده سال پیش بوده‌ام، در ذهن دوستانی باقی مانده که شاید امروز حتی او را نشناسم.می‌بینید؟! انگار آلزایمر تنها بیماریِ حافظه‌ی یک انسان نیست؛ آزمونی برای حافظه‌ی دیگران نیز هست.وقتی انسان دیگر نتواند خود را به یاد آورَد، چه کسی او را به یاد خواهد داشت؟ همان دیگری‌ای که بخشی از وجودمان را به حافظه‌ی آن‌ها سپرده‌ایم. همان دیگری که شاهدِ بودنِ ماست.انسان نباید فقط به اندازه‌ی توانایی‌اش در اثبات خویش ارزشمند باشد. و این به‌گمانم بزرگ‌ترین آزمون اخلاقی آلزایمر است. آدمی که دیگر نمی‌تواند از گذشته‌اش دفاع کند، هنوز صاحب گذشته است. آدمی که نمی‌تواند نام خود را بگوید، هنوز نامی دارد. آدمی که نمی‌تواند توضیح دهد چه کسی است، هنوز کسی است. اغلب انسان را با چیزهایی تعریف کرده‌ایم که از پسشان برمی‌آید: به یاد آوردن، گفتن، انتخاب کردن، استدلال کردن، شناختن. آلزایمر همه‌ی این معیارها را یکی‌یکی به پرسش می‌کشد و ما را وادار می‌کند بپرسیم: اگر این توانایی‌ها کم شوند، چه چیزی باقی می‌ماند؟کرامت می‌گوید انسان را در لحظه‌ای که دیگر قادر نیست خودش را به جهان ثابت کند، همچنان همان انسان بدانیم. و مراقبت دیگر فقط نگه‌داشتنِ بدن بیمار نیست؛ حمل کردن بخشی از هویت اوست، آنگاه که دیگر به تنهایی قادر به حمل آن نیست. وقتی او فراموش می‌کند، دیگری به یاد می‌آورد. وقتی روایت او از خودش خاموش می‌شود، روایت کسانی که دوستش داشته‌اند ادامه می‌یابد. ۲۱ سپتامبر، روز جهانی آلزایمر، روزیست برای آگاهی از بیماری، کاستن از انگ و توجه به زندگی میلیون‌ها انسان مبتلا و خانواده‌ها و مراقبانشان شکل گرفته است؛ اما در پسِ این همه، یک دعوت انسانی‌تر نیز نهفته است: اینکه فراموش نکنیم کسانی را که خودشان دیگر نمی‌توانند به یاد بیاورند.شاید روزی من نیز چیزی را از یاد ببرم؛ نامی، چهره‌ای، خیابانی، خاطره‌ای و سرانجام، شاید حتی خودم را.آن روز، اگر چیزی از من باقی مانده باشد، در حافظه‌ی کسانی است که هنوز مرا به یاد دارند.و چه غریب است که تمام فلسفه‌ی «من» در پایان، به جمله‌ای ساده فروکاسته شود:تو مرا به یاد نمی‌آوری؛اما من هنوز تو را به‌خاطر دارم.@ISA_Tabriz@iran_sociology۸
زنگ مدرسه برای همه، به یک معنا به صدا درنمی‌آید.آغاز سال تحصیلی، فقط بازگشت به کلاس نیست؛ یادآوری این پرسش اساسی است که «فرصت آموزش» تا چه اندازه میان کودکان برابر توزیع شده است. فقر، جغرافیا، مهاجرت، زبان، جنسیت، معلولیت و امنیت، همچنان می‌توانند مسیر تحصیلی کودکان را از همان نقطه آغاز متفاوت کنند.
عدالت آموزشی یعنی آینده تحصیلی کودک، بیش از هر چیز به استعداد و تلاش او وابسته باشد؛ نه به محل تولد، درآمد خانواده یا زبان مادری. انجمن جامعه‌شناسی ایران | شعبه آذربایجان شرقی#عدالت_آموزشی #جامعه_شناسی #آموزش #کودکان#نابرابری_آموزشی
@ISA_Tabriz@iran_sociology
۱۵
چه کسی با دستفروش حرف می‌زند؟
خوانشی نظری از کتاب هوا را از من بگیر، شغلم را نه؛ از به‌رسمیت‌شناسی تا سیاست خیابان
مهدی حمیدی شفیق
یکی از دستفروشانی که محسن هادی برای مصاحبه سراغش می‌رود، با تعجب می‌پرسد:
«کی میاد با دستفروش حرف بزنه، این همه آدم مهم هست، برو باهاشون حرف بزن.»
شاید تمام کتاب را بتوان در همین جمله خلاصه کرد. جامعه پیشاپیش به او آموخته که آدم مهم جای دیگری است.پروژه محسن هادی، در بهترین لحظاتش، همین سلسله‌مراتب را به هم می‌زند. می‌گوید آن آدم مهم همین‌جاست، کنار پیاده‌رو، پشت بساط، در مترو، زیر نگاه مأمور و مشتری. شناختن او از صدقه، ترحم یا حتی «ساماندهی» مهم‌تر است؛ چون تا وقتی او را به عنوان سوژه‌ای دارای حق، تجربه و صدا نبینیم، هر راه‌حل دیگری ممکن است فقط شکل مرتب‌تری از حذف باشد.
متن کامل را در ادامه این پست بخوانید
@ISA_Tabriz@iran_sociology
خوانشی نظری از کتاب هوا را از من بگیر، شغلم را نه؛ از به‌رسمیت‌شناسی تا سیاست خیابان
مهدی حمیدی شفیقیکی از دستفروشانی که محسن هادی برای مصاحبه سراغش می‌رود، با تعجب می‌پرسد:
«کی میاد با دستفروش حرف بزنه، این همه آدم مهم هست، برو باهاشون حرف بزن.»
شاید تمام کتاب را بتوان در همین جمله خلاصه کرد. جامعه پیشاپیش به او آموخته که آدم مهم جای دیگری است.پروژه محسن هادی، در بهترین لحظاتش، همین سلسله‌مراتب را به هم می‌زند. می‌گوید آن آدم مهم همین‌جاست، کنار پیاده‌رو، پشت بساط، در مترو، زیر نگاه مأمور و مشتری. شناختن او از صدقه، ترحم یا حتی «ساماندهی» مهم‌تر است؛ چون تا وقتی او را به عنوان سوژه‌ای دارای حق، تجربه و صدا نبینیم، هر راه‌حل دیگری ممکن است فقط شکل مرتب‌تری از حذف باشد.
متن کامل را در ادامه این پست بخوانید
@ISA_Tabriz@iran_sociology
۴هوا را از من بگیر خوانش نظری فایل نهایی.pdf
۷۰۴.۵۶ کیلوبایت
چه کسی با دستفروش حرف می‌زند؟
خوانشی نظری از کتاب هوا را از من بگیر، شغلم را نه؛ از به‌رسمیت‌شناسی تا سیاست خیابان
مهدی حمیدی شفیق
یکی از دستفروشانی که محسن برای مصاحبه سراغش می‌رود، با تعجب می‌پرسد:
«کی میاد با دستفروش حرف بزنه، این همه آدم مهم هست، برو باهاشون حرف بزن.»
شاید تمام کتاب را بتوان در همین جمله خلاصه کرد. جامعه پیشاپیش به او آموخته که آدم مهم جای دیگری است.پروژه محسن، در بهترین لحظاتش، همین سلسله‌مراتب را به هم می‌زند. می‌گوید آن آدم مهم همین‌جاست، کنار پیاده‌رو، پشت بساط، در مترو، زیر نگاه مأمور و مشتری. شناختن او از صدقه، ترحم یا حتی «ساماندهی» مهم‌تر است؛ چون تا وقتی او را به عنوان سوژه‌ای دارای حق، تجربه و صدا نبینیم، هر راه‌حل دیگری ممکن است فقط شکل مرتب‌تری از حذف باشد.
اگر قرار باشد از به‌رسمیت‌شناسی فقط یک جمله برای امروز نگه دارم، همین است: پیش از آنکه برای دیگری نسخه بنویسیم، باید قبول کنیم که او صاحب جایگاه اخلاقی، تجربه و حق حرف‌زدن درباره زندگی خودش است.
فایل کامل مقاله برای مطالعه و دانلود
@ISA_Tabriz@iran_sociology
خوانشی نظری از کتاب هوا را از من بگیر، شغلم را نه؛ از به‌رسمیت‌شناسی تا سیاست خیابان
مهدی حمیدی شفیقیکی از دستفروشانی که محسن برای مصاحبه سراغش می‌رود، با تعجب می‌پرسد:
«کی میاد با دستفروش حرف بزنه، این همه آدم مهم هست، برو باهاشون حرف بزن.»
شاید تمام کتاب را بتوان در همین جمله خلاصه کرد. جامعه پیشاپیش به او آموخته که آدم مهم جای دیگری است.پروژه محسن، در بهترین لحظاتش، همین سلسله‌مراتب را به هم می‌زند. می‌گوید آن آدم مهم همین‌جاست، کنار پیاده‌رو، پشت بساط، در مترو، زیر نگاه مأمور و مشتری. شناختن او از صدقه، ترحم یا حتی «ساماندهی» مهم‌تر است؛ چون تا وقتی او را به عنوان سوژه‌ای دارای حق، تجربه و صدا نبینیم، هر راه‌حل دیگری ممکن است فقط شکل مرتب‌تری از حذف باشد.
اگر قرار باشد از به‌رسمیت‌شناسی فقط یک جمله برای امروز نگه دارم، همین است: پیش از آنکه برای دیگری نسخه بنویسیم، باید قبول کنیم که او صاحب جایگاه اخلاقی، تجربه و حق حرف‌زدن درباره زندگی خودش است.
فایل کامل مقاله برای مطالعه و دانلود@ISA_Tabriz@iran_sociology
۵
چهار گونه مواجهه با دیگری؛ تأملی در مرزهایِ تفاهم و تفاوت
سولماز سقلی نقاش: یوهانا میرابل
انسان در نسبت با «دیگری» همواره در تنگنایی وجودی قرار دارد. دیگری، هرچه باشد، من نیست؛ اما همین است که «من» را ممکن می‌کند. مواجهه منجر به تمایز می‌شود. حضور دیگری، مرزهایِ من را به چالش می‌کشد و همزمان به من هویتی می‌بخشد که بدونِ او، در خلأ و انزوایِ مطلق، معنایی نمی‌یافت. با این حال، این مواجهه همواره با این پرسش همراه است: با این تمایز چگونه روبه‌رو شوم؟ پاسخ‌هایِ ممکن را می‌توان در چهار گونه آرمانی ترسیم کرد؛ گونه‌هایی که هر یک، جهانِ رابطه‌ایِ خاصی را می‌گشایند.
نخستین گونه، سلطه domination است. در این چهره، دیگری به‌سانِ تهدیدی بیگانه دیده می‌شود که باید خاموش، مهار یا در ساختارِ قدرتِ من حل گردد. سلطه، زبانِ فرمان و اطاعت است و به‌دنبالِ حذف فیزیکی یا نمادینِ تفاوت. در این مواجهه، دیگری به ابژه یا بنده‌ای تنزل می‌یابد که در برابر منِ خدایگانیِ مورد نظر هگل، با فرمانبریِ بی‌گفت‌وگو تفاوت را جبران می‌کند. این خشن‌ترین و ابتدایی‌ترین واکنش به هراسِ تفاوت است؛ واکنشی که در آن، من برای بقایِ خود، دیگری را نفی می‌کنم، بی‌آنکه بیاندیشم بدونِ او هرگز نمی‌توان در رخوتِ خدایگانی فرورفت.
دومین گونه، همدردی sympathy است، به معنایِ درکِ دیگری از دریچه خود. در همدردی، من درد، شادی یا تجربه تو را آنگونه که خودم درک می‌کنم، می‌فهمم و به تو نسبت می‌دهم. اینجا تفاوتِ تو به‌راستی دیده نمی‌شود؛ من تو را در قالبی که می‌شناسم جای می‌دهم. دیگری همچنان در افقِ من باقی می‌ماند و من، بی‌آنکه از خود عبور کرده باشم، خیالِ درکِ او را می‌کنم. این مهربانیِ خودخواهانه‌ای است که شاید تفاوت را تهدید نبیند، اما نادیده می‌گیرد.
سومین گونه، همدلی empathy از جنسِ دیگر است. همدلی نه درک از دریچه خود، که فراهم‌آوردنِ فضایی برای ظهورِ دیگری است. در همدلی، دیوارهایِ من عبورپذیر می‌شوند، بی‌آنکه فروبریزند؛ همدلی رقیق مثل هواست: فضایی می‌گشاید که در آن، دیگری می‌تواند خودش باشد، بی‌آنکه من او را تفسیر، قضاوت یا در قالبی از پیش‌ساخته بگنجانم. این فضا نه از جنسِ احساساتِ من است و نه شناختِ من؛ فضایی است که در آن، درهم‌تافتگیِ من و دیگری ممکن می‌شود، بی‌آنکه یکی به دیگری تقلیل یابد. همدلی به همین دلیل، از ساحتِ صرفاً انسانی فراتر می‌رود و به آستانه‌ای استعلایی دست می‌یازد؛ زیرا در آن، من از خود بیرون می‌زنم و افقی می‌گشایم که در آن تفاوت نه انکار و نه نادیده گرفته می‌شود. تفاوت فضایی است که بودگیِ دیگری از من عبور می‌کند، هوایی است که جریان یافتن را ممکن می‌سازد.
چهارمین گونه، وحدتِ وجودی یا تمامیت unification است. این مقام دیگر نه در قلمروِ خود و دیگری، که در قلمروِ استعلاییِ وجود معنا می‌یابد. در اینجا، دوگانگیِ من و دیگری برچیده می‌شود و همه کثرات، به‌مثابه تجلیاتِ یک حقیقتِ یگانه دیده می‌شوند. این اوجِ آرزویِ عرفان و فلسفه‌هایِ وحدت‌گراست؛ جایی که تفاوت نه انکار، که در متنِ هستی حل می‌گردد. اما این مقام، دقیقاً به دلیل فرق هستی‌شناسانه، در لبه تیغِ خطر ایستاده است. تفاوتِ سطح هستی‌شناختی باعث می‌شود تمایزِ من و دیگری در این مرحله به چالش کشیده شود، و اگر این تفاوت به‌درستی درک نشود، وحدتِ وجودی به بزرگ‌ترین خشونت تبدیل گردد.
در منظر لوییناس، اگر تفاوتِ هستی‌شناختیِ دیگری را نادیده بگیریم و او را در یکپارچگیِ تمامیت حل کنیم، مرتکبِ خشونتی شده‌ایم که از سلطه نیز بی‌رحم‌تر است؛ چراکه سلطه، دست‌کم دیگری را به‌عنوانِ یک «دیگری» به رسمیت می‌شناسد، اما وحدتِ بی‌قید او را به‌کلی نابود می‌کند. دلوز نیز یادآور می‌شود که تفاوت، جوهرِ پویایِ هستی است و هرگونه فروکاستنِ آن به وحدتی ایستا، خیانت به ذاتِ سیالِ جهان به‌شمار می‌رود. به عبارتِ دیگر، وحدتِ وجودی زمانی اصیل است که در متنِ خود تفاوتِ هستی‌شناختی را به رسمیت بشناسد، نه اینکه آن را نفی کند.
اساساً این تقسیم‌بندی در پی آن نیست که بگوید کدام‌یک از این چهار گونه درست یا غلط است، بلکه ما را از ساده‌انگاریِ مواجهه با دیگری بازمی‌دارد. این تیپ‌شناسی، خواننده را به جایگاهِ فروتنانه‌ای فرا می‌خواند که در آن هیچ‌یک از این چهار حالت پاسخِ نهایی نیست؛ هر یک پنجره‌ای است به‌سویِ بخشی از حقیقتِ دشوارِ رابطه با دیگری. شاید مواجهه اصیل در همین «نه‌ایستادنِ» قطعی در هیچ‌یک از این چهارگانه باشد؛ در آگاهیِ مداوم به حدومرزهایِ هرکدام و در این جرئتِ فروتنانه که بدانیم هیچگاه به تمامی، دیگری را درنخواهیم یافت، اما می‌توانیم فضایی برای بودنِ با او بگشاییم؛ زیرا «دیگری من نیست، اما من را ممکن می‌کند».
@ISA_Tabriz@iran_sociology
سولماز سقلی نقاش: یوهانا میرابل انسان در نسبت با «دیگری» همواره در تنگنایی وجودی قرار دارد. دیگری، هرچه باشد، من نیست؛ اما همین است که «من» را ممکن می‌کند. مواجهه منجر به تمایز می‌شود. حضور دیگری، مرزهایِ من را به چالش می‌کشد و همزمان به من هویتی می‌بخشد که بدونِ او، در خلأ و انزوایِ مطلق، معنایی نمی‌یافت. با این حال، این مواجهه همواره با این پرسش همراه است: با این تمایز چگونه روبه‌رو شوم؟ پاسخ‌هایِ ممکن را می‌توان در چهار گونه آرمانی ترسیم کرد؛ گونه‌هایی که هر یک، جهانِ رابطه‌ایِ خاصی را می‌گشایند.
نخستین گونه، سلطه domination است. در این چهره، دیگری به‌سانِ تهدیدی بیگانه دیده می‌شود که باید خاموش، مهار یا در ساختارِ قدرتِ من حل گردد. سلطه، زبانِ فرمان و اطاعت است و به‌دنبالِ حذف فیزیکی یا نمادینِ تفاوت. در این مواجهه، دیگری به ابژه یا بنده‌ای تنزل می‌یابد که در برابر منِ خدایگانیِ مورد نظر هگل، با فرمانبریِ بی‌گفت‌وگو تفاوت را جبران می‌کند. این خشن‌ترین و ابتدایی‌ترین واکنش به هراسِ تفاوت است؛ واکنشی که در آن، من برای بقایِ خود، دیگری را نفی می‌کنم، بی‌آنکه بیاندیشم بدونِ او هرگز نمی‌توان در رخوتِ خدایگانی فرورفت.
دومین گونه، همدردی sympathy است، به معنایِ درکِ دیگری از دریچه خود. در همدردی، من درد، شادی یا تجربه تو را آنگونه که خودم درک می‌کنم، می‌فهمم و به تو نسبت می‌دهم. اینجا تفاوتِ تو به‌راستی دیده نمی‌شود؛ من تو را در قالبی که می‌شناسم جای می‌دهم. دیگری همچنان در افقِ من باقی می‌ماند و من، بی‌آنکه از خود عبور کرده باشم، خیالِ درکِ او را می‌کنم. این مهربانیِ خودخواهانه‌ای است که شاید تفاوت را تهدید نبیند، اما نادیده می‌گیرد.
سومین گونه، همدلی empathy از جنسِ دیگر است. همدلی نه درک از دریچه خود، که فراهم‌آوردنِ فضایی برای ظهورِ دیگری است. در همدلی، دیوارهایِ من عبورپذیر می‌شوند، بی‌آنکه فروبریزند؛ همدلی رقیق مثل هواست: فضایی می‌گشاید که در آن، دیگری می‌تواند خودش باشد، بی‌آنکه من او را تفسیر، قضاوت یا در قالبی از پیش‌ساخته بگنجانم. این فضا نه از جنسِ احساساتِ من است و نه شناختِ من؛ فضایی است که در آن، درهم‌تافتگیِ من و دیگری ممکن می‌شود، بی‌آنکه یکی به دیگری تقلیل یابد. همدلی به همین دلیل، از ساحتِ صرفاً انسانی فراتر می‌رود و به آستانه‌ای استعلایی دست می‌یازد؛ زیرا در آن، من از خود بیرون می‌زنم و افقی می‌گشایم که در آن تفاوت نه انکار و نه نادیده گرفته می‌شود. تفاوت فضایی است که بودگیِ دیگری از من عبور می‌کند، هوایی است که جریان یافتن را ممکن می‌سازد.
چهارمین گونه، وحدتِ وجودی یا تمامیت unification است. این مقام دیگر نه در قلمروِ خود و دیگری، که در قلمروِ استعلاییِ وجود معنا می‌یابد. در اینجا، دوگانگیِ من و دیگری برچیده می‌شود و همه کثرات، به‌مثابه تجلیاتِ یک حقیقتِ یگانه دیده می‌شوند. این اوجِ آرزویِ عرفان و فلسفه‌هایِ وحدت‌گراست؛ جایی که تفاوت نه انکار، که در متنِ هستی حل می‌گردد. اما این مقام، دقیقاً به دلیل فرق هستی‌شناسانه، در لبه تیغِ خطر ایستاده است. تفاوتِ سطح هستی‌شناختی باعث می‌شود تمایزِ من و دیگری در این مرحله به چالش کشیده شود، و اگر این تفاوت به‌درستی درک نشود، وحدتِ وجودی به بزرگ‌ترین خشونت تبدیل گردد.
در منظر لوییناس، اگر تفاوتِ هستی‌شناختیِ دیگری را نادیده بگیریم و او را در یکپارچگیِ تمامیت حل کنیم، مرتکبِ خشونتی شده‌ایم که از سلطه نیز بی‌رحم‌تر است؛ چراکه سلطه، دست‌کم دیگری را به‌عنوانِ یک «دیگری» به رسمیت می‌شناسد، اما وحدتِ بی‌قید او را به‌کلی نابود می‌کند. دلوز نیز یادآور می‌شود که تفاوت، جوهرِ پویایِ هستی است و هرگونه فروکاستنِ آن به وحدتی ایستا، خیانت به ذاتِ سیالِ جهان به‌شمار می‌رود. به عبارتِ دیگر، وحدتِ وجودی زمانی اصیل است که در متنِ خود تفاوتِ هستی‌شناختی را به رسمیت بشناسد، نه اینکه آن را نفی کند.
اساساً این تقسیم‌بندی در پی آن نیست که بگوید کدام‌یک از این چهار گونه درست یا غلط است، بلکه ما را از ساده‌انگاریِ مواجهه با دیگری بازمی‌دارد. این تیپ‌شناسی، خواننده را به جایگاهِ فروتنانه‌ای فرا می‌خواند که در آن هیچ‌یک از این چهار حالت پاسخِ نهایی نیست؛ هر یک پنجره‌ای است به‌سویِ بخشی از حقیقتِ دشوارِ رابطه با دیگری. شاید مواجهه اصیل در همین «نه‌ایستادنِ» قطعی در هیچ‌یک از این چهارگانه باشد؛ در آگاهیِ مداوم به حدومرزهایِ هرکدام و در این جرئتِ فروتنانه که بدانیم هیچگاه به تمامی، دیگری را درنخواهیم یافت، اما می‌توانیم فضایی برای بودنِ با او بگشاییم؛ زیرا «دیگری من نیست، اما من را ممکن می‌کند».
@ISA_Tabriz@iran_sociology
۳۲
نشست کتاب‌خوانی و گفت‌وگو
آیا چپ، در عصر سیاست هویت، هنوز می‌تواند از امر جهان‌شمول سخن بگوید؟
سوزان نیمن در « چپ ووک نیست » از چپی می‌نویسد که به باور او، میان سیاست هویت، قبیله‌گرایی و آرمان‌های جهان‌شمول خود گرفتار شده است. اما این بحث وقتی به جامعه ایران می‌رسد، چه معنایی پیدا می‌کند؟ در نشست « چپ در عصر سیاست هویت »، از خوانش و نقد کتاب نیمن آغاز می‌کنیم و به پرسش‌های خودمان می‌رسیم؛ از «چپ ووک نیست» تا مسئله ایران.
سخنران:مهدی حمیدی شفیقدانشجوی دکترای جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه دانشگاه تبریز
دبیر نشست: میلاد وحیدیدانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه تبریز
زمان:چهارشنبه ۱۵ مهر | ساعت ۱۷ تا ۱۹
برخط | Google Meet
لینک شرکت در جلسه: https://meet.google.com/vku-ndxv-qec
انجمن جامعه‌شناسی ایران ـ شعبه آذربایجان شرقی
@ISA_Tabriz@iran_sociology
آیا چپ، در عصر سیاست هویت، هنوز می‌تواند از امر جهان‌شمول سخن بگوید؟
سوزان نیمن در « چپ ووک نیست » از چپی می‌نویسد که به باور او، میان سیاست هویت، قبیله‌گرایی و آرمان‌های جهان‌شمول خود گرفتار شده است. اما این بحث وقتی به جامعه ایران می‌رسد، چه معنایی پیدا می‌کند؟ در نشست « چپ در عصر سیاست هویت »، از خوانش و نقد کتاب نیمن آغاز می‌کنیم و به پرسش‌های خودمان می‌رسیم؛ از «چپ ووک نیست» تا مسئله ایران.
سخنران:مهدی حمیدی شفیقدانشجوی دکترای جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه دانشگاه تبریز دبیر نشست: میلاد وحیدیدانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه تبریز زمان:چهارشنبه ۱۵ مهر | ساعت ۱۷ تا ۱۹ برخط | Google Meet لینک شرکت در جلسه: https://meet.google.com/vku-ndxv-qecانجمن جامعه‌شناسی ایران ـ شعبه آذربایجان شرقی
@ISA_Tabriz@iran_sociology
۱۴۲
انسان پس از بهره‌وری
مهران سلیمانی
اول اکتبر، روز جهانی افراد سالمند، می‌تواند بیش از آنکه مناسبتی برای یادآوری احترام به سالخوردگان باشد، فرصتی برای بازاندیشی در یکی از پیش‌فرض‌های عمیق جهان مدرن باشد: اینکه انسان تا کجا ارزش اقتصادی دارد؟
پرسش، در نگاه نخست، بی‌رحمانه به نظر می‌رسد؛ گویی می‌خواهیم ارزش انسان را با ترازوی اقتصاد بسنجیم. اما اقتصاد ناگزیر است در جهانی با منابع محدود تصمیم بگیرد: چه چیزی را تأمین کند، چه کسی را در اولویت قرار دهد و هزینه یک انتخاب را چه کسی بپردازد. هر تصمیم درباره تخصیص منابع، خواه آشکار و خواه پنهان، تصمیمی درباره ارزش‌ها نیز هست.
فایل کامل مقاله برای مطالعه و دانلود
@ISA_Tabriz@iran_sociology
مهران سلیمانی اول اکتبر، روز جهانی افراد سالمند، می‌تواند بیش از آنکه مناسبتی برای یادآوری احترام به سالخوردگان باشد، فرصتی برای بازاندیشی در یکی از پیش‌فرض‌های عمیق جهان مدرن باشد: اینکه انسان تا کجا ارزش اقتصادی دارد؟ پرسش، در نگاه نخست، بی‌رحمانه به نظر می‌رسد؛ گویی می‌خواهیم ارزش انسان را با ترازوی اقتصاد بسنجیم. اما اقتصاد ناگزیر است در جهانی با منابع محدود تصمیم بگیرد: چه چیزی را تأمین کند، چه کسی را در اولویت قرار دهد و هزینه یک انتخاب را چه کسی بپردازد. هر تصمیم درباره تخصیص منابع، خواه آشکار و خواه پنهان، تصمیمی درباره ارزش‌ها نیز هست. فایل کامل مقاله برای مطالعه و دانلود@ISA_Tabriz@iran_sociology
۶سالمندی انسان پس از بهره‌وری.pdf
۱۹۸.۰۹ کیلوبایت
انسان پس از بهره‌وری
مهران سلیمانی
اول اکتبر، روز جهانی افراد سالمند، می‌تواند بیش از آنکه مناسبتی برای یادآوری احترام به سالخوردگان باشد، فرصتی برای بازاندیشی در یکی از پیش‌فرض‌های عمیق جهان مدرن باشد: اینکه انسان تا کجا ارزش اقتصادی دارد؟
پرسش، در نگاه نخست، بی‌رحمانه به نظر می‌رسد؛ گویی می‌خواهیم ارزش انسان را با ترازوی اقتصاد بسنجیم. اما اقتصاد ناگزیر است در جهانی با منابع محدود تصمیم بگیرد: چه چیزی را تأمین کند، چه کسی را در اولویت قرار دهد و هزینه یک انتخاب را چه کسی بپردازد. هر تصمیم درباره تخصیص منابع، خواه آشکار و خواه پنهان، تصمیمی درباره ارزش‌ها نیز هست.
فایل کامل مقاله برای مطالعه و دانلود
@ISA_Tabriz@iran_sociology
مهران سلیمانی اول اکتبر، روز جهانی افراد سالمند، می‌تواند بیش از آنکه مناسبتی برای یادآوری احترام به سالخوردگان باشد، فرصتی برای بازاندیشی در یکی از پیش‌فرض‌های عمیق جهان مدرن باشد: اینکه انسان تا کجا ارزش اقتصادی دارد؟ پرسش، در نگاه نخست، بی‌رحمانه به نظر می‌رسد؛ گویی می‌خواهیم ارزش انسان را با ترازوی اقتصاد بسنجیم. اما اقتصاد ناگزیر است در جهانی با منابع محدود تصمیم بگیرد: چه چیزی را تأمین کند، چه کسی را در اولویت قرار دهد و هزینه یک انتخاب را چه کسی بپردازد. هر تصمیم درباره تخصیص منابع، خواه آشکار و خواه پنهان، تصمیمی درباره ارزش‌ها نیز هست. فایل کامل مقاله برای مطالعه و دانلود@ISA_Tabriz@iran_sociology
۹
نشست کتاب‌خوانی و گفت‌وگو
آیا چپ، در عصر سیاست هویت، هنوز می‌تواند از امر جهان‌شمول سخن بگوید؟
سوزان نیمن در « چپ ووک نیست » از چپی می‌نویسد که به باور او، میان سیاست هویت، قبیله‌گرایی و آرمان‌های جهان‌شمول خود گرفتار شده است. اما این بحث وقتی به جامعه ایران می‌رسد، چه معنایی پیدا می‌کند؟ در نشست « چپ در عصر سیاست هویت »، از خوانش و نقد کتاب نیمن آغاز می‌کنیم و به پرسش‌های خودمان می‌رسیم؛ از «چپ ووک نیست» تا مسئله ایران.
سخنران:مهدی حمیدی شفیقدانشجوی دکترای جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه دانشگاه تبریز
دبیر نشست: میلاد وحیدیدانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه تبریز
زمان:چهارشنبه ۱۵ مهر 1405 | ساعت ۱۷ تا ۱۹
برخط | Google Meet
لینک شرکت در جلسه: https://meet.google.com/vku-ndxv-qec
انجمن جامعه‌شناسی ایران ـ شعبه آذربایجان شرقی
@ISA_Tabriz@iran_sociology
آیا چپ، در عصر سیاست هویت، هنوز می‌تواند از امر جهان‌شمول سخن بگوید؟
سوزان نیمن در « چپ ووک نیست » از چپی می‌نویسد که به باور او، میان سیاست هویت، قبیله‌گرایی و آرمان‌های جهان‌شمول خود گرفتار شده است. اما این بحث وقتی به جامعه ایران می‌رسد، چه معنایی پیدا می‌کند؟ در نشست « چپ در عصر سیاست هویت »، از خوانش و نقد کتاب نیمن آغاز می‌کنیم و به پرسش‌های خودمان می‌رسیم؛ از «چپ ووک نیست» تا مسئله ایران.
سخنران:مهدی حمیدی شفیقدانشجوی دکترای جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه دانشگاه تبریز دبیر نشست: میلاد وحیدیدانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه تبریز زمان:چهارشنبه ۱۵ مهر 1405 | ساعت ۱۷ تا ۱۹ برخط | Google Meet لینک شرکت در جلسه: https://meet.google.com/vku-ndxv-qecانجمن جامعه‌شناسی ایران ـ شعبه آذربایجان شرقی
@ISA_Tabriz@iran_sociology
۵