بررسی توافق چین و آمریکا در مورد ایران
#یادداشت_کوتاه
پس از دیدار شی و ترامپ، وزارت خارجه چین بیانیهای با عنوان «هشت دستاورد و تفاهم» منتشر کرد. کاخ سفید نیز متن دیگری درباره دستاوردهای دیدار منتشر کرده که در برخی بندها با متن چینی مشترک است. هر دو متن بندی درباره ایران دارد که با وجود تفاوت در صورتبندی، نشان میدهد طرفین در دو موضوع توافق داشتهاند: مخالفت با دسترسی ایران به سلاح هستهای و اخذ عوارض از آبراههای بینالمللی.
چند نکته درباره این بخش قابل توجه است:
۱- متن آمریکایی عدم دسترسی ایران به سلاح هستهای را مطلق بیان میکند و میگوید ایران «هرگز» نباید به آن دست یابد. اما متن چینی آن را به تعهد پیشین ایران مرتبط کرده و میگوید «ایران باید به تعهد خود مبنی بر عدم توسعه سلاحهای هستهای عمل کند». این صورتبندی با مواضع قبلی چین مشابه است. متن چینی این موضوع را نه بهعنوان تعهدی جدید، بلکه در چارچوب تعهد قبلی ایران صورتبندی کرده است.
۲- درباره مخالفت با اخذ عوارض از آبراههای بینالمللی، چین پیش از این «عبور بدون مانع» از تنگه هرمز را خواستار شده بود. مقامات وزارت خارجه ایران نیز پیشتر اعلام کرده بودند: «خواستار دریافت عوارض برای عبور از تنگه هرمز نیستیم». بنابراین همراهی چین با آمریکا در این بند را نیز میتوان در امتداد تعهدات قبلی ایران فهم کرد. در عین حال، عمومیت این بند و اختصاص نیافتن آن به ایران یا تنگه هرمز نشان میدهد چین و آمریکا نگرانیهای دیگری را نیز در این حوزه مدنظر داشتهاند.
۳- مهمترین نکته، تفاوت موضع جدید درباره تنگه هرمز با روایت آمریکا از دیدار قبلی شی و ترامپ است. در اردیبهشت، بیانیه آمریکایی مدعی بود که دو طرف درباره سه موضوع مرتبط با ایران توافق کردهاند که علاوه بر دو مورد فوق، «بازگشایی تنگه هرمز» یکی از آنها بود. چین آن زمان چنین توافقی را تأیید نکرد و مواضع بعدیاش درباره ایران روایت متفاوتی داشت. حذف این بند از بیانیه آمریکایی و تصریح چین بر روایت خود نشان میدهد پکن خواسته موضعش روشنتر باشد. این تصریح، فشار ناشی از روایت همراهی چین با آمریکا را بر ایران کاهش میدهد. همچنین درخواستهای قبلی چین برای بازگشایی هرمز، در کنار مخالفت با طرح آن بهعنوان خواستهای مشترک با آمریکا، نشان میدهد چین میان خواسته خود و عمل در سازوکار آمریکایی تفاوت جدی قائل است.
۴- پرودو، سفیر آمریکا در چین، گفته است واشنگتن برای پکن روشن کرده است که کمک مستقیم و غیرمستقیم به ایران را غیرقابل قبول میداند و چین اطمینان داده چنین کاری نمیکند. این عبارت، در وهله نخست تداوم انکار انجام چنین کمکی از سمت چین است، نه تصریح به تعهد برای توقف آن در آینده. با این حال، پرودو این اطمینان را تعهد توصیف میکند. این ادعا، مانند ادعای مشابه ترامپ پس از دیدار قبلی، در بیانیههای رسمی دو طرف نیز منعکس نشده است؛ بنابراین درباره اینکه آیا این اطمینان را میتوان یک تعهد رسمی و صریح چین تلقی کرد، میتوان تردید کرد.
فاطمه فهیمی - کارشناس روابط بینالملل
آیساسنتر در وب | تلگرام | بله | توئیتر | لینکدین | یوتیوب | شنوتو | کستباکس | اینستاگرام | ایتا
#یادداشت_کوتاه
۱- متن آمریکایی عدم دسترسی ایران به سلاح هستهای را مطلق بیان میکند و میگوید ایران «هرگز» نباید به آن دست یابد. اما متن چینی آن را به تعهد پیشین ایران مرتبط کرده و میگوید «ایران باید به تعهد خود مبنی بر عدم توسعه سلاحهای هستهای عمل کند». این صورتبندی با مواضع قبلی چین مشابه است. متن چینی این موضوع را نه بهعنوان تعهدی جدید، بلکه در چارچوب تعهد قبلی ایران صورتبندی کرده است.
۲- درباره مخالفت با اخذ عوارض از آبراههای بینالمللی، چین پیش از این «عبور بدون مانع» از تنگه هرمز را خواستار شده بود. مقامات وزارت خارجه ایران نیز پیشتر اعلام کرده بودند: «خواستار دریافت عوارض برای عبور از تنگه هرمز نیستیم». بنابراین همراهی چین با آمریکا در این بند را نیز میتوان در امتداد تعهدات قبلی ایران فهم کرد. در عین حال، عمومیت این بند و اختصاص نیافتن آن به ایران یا تنگه هرمز نشان میدهد چین و آمریکا نگرانیهای دیگری را نیز در این حوزه مدنظر داشتهاند.
۳- مهمترین نکته، تفاوت موضع جدید درباره تنگه هرمز با روایت آمریکا از دیدار قبلی شی و ترامپ است. در اردیبهشت، بیانیه آمریکایی مدعی بود که دو طرف درباره سه موضوع مرتبط با ایران توافق کردهاند که علاوه بر دو مورد فوق، «بازگشایی تنگه هرمز» یکی از آنها بود. چین آن زمان چنین توافقی را تأیید نکرد و مواضع بعدیاش درباره ایران روایت متفاوتی داشت. حذف این بند از بیانیه آمریکایی و تصریح چین بر روایت خود نشان میدهد پکن خواسته موضعش روشنتر باشد. این تصریح، فشار ناشی از روایت همراهی چین با آمریکا را بر ایران کاهش میدهد. همچنین درخواستهای قبلی چین برای بازگشایی هرمز، در کنار مخالفت با طرح آن بهعنوان خواستهای مشترک با آمریکا، نشان میدهد چین میان خواسته خود و عمل در سازوکار آمریکایی تفاوت جدی قائل است.
۴- پرودو، سفیر آمریکا در چین، گفته است واشنگتن برای پکن روشن کرده است که کمک مستقیم و غیرمستقیم به ایران را غیرقابل قبول میداند و چین اطمینان داده چنین کاری نمیکند. این عبارت، در وهله نخست تداوم انکار انجام چنین کمکی از سمت چین است، نه تصریح به تعهد برای توقف آن در آینده. با این حال، پرودو این اطمینان را تعهد توصیف میکند. این ادعا، مانند ادعای مشابه ترامپ پس از دیدار قبلی، در بیانیههای رسمی دو طرف نیز منعکس نشده است؛ بنابراین درباره اینکه آیا این اطمینان را میتوان یک تعهد رسمی و صریح چین تلقی کرد، میتوان تردید کرد.
۲.۲K
۳:۳۰
درآمدهای نفتی و ضرورت رفع محاصره دریایی با افزایش هزینهی آن
محاصره دریایی مهمترین عامل کاهش درآمدهای ارزی ایران در ۸ ماه اخیر سال جدید میلادی بوده است. محاصره دریایی پس از پذیرش آتشبس علیه ایران اعمال شد و مذاکره و تفاهم نیز نتوانست آن را رفع کند. آمریکا با نادیده گرفتن مفاد تفاهم ضمن برقراری مجدد محاصره و تحمیل جنگ و تحریم علیه ایران تلاش کرد معادله فشار، مذاکره، افزایش فشار و مذاکره مجدد را برای اخذ امتیازات بیشتر تثبیت کند. در مقابل ایران برای ادامه جنگ و تثبیت پیروزی خود در میدان باید حتما برای رفع محاصره اقدام کند.
رفع محاصره هم از منظر اقتصادی اهمیت دارد، هم میتواند به صورت راهبردی نتیجه جنگ را کاملا به نفع ایران کند. برای رفع محاصره در میدان ایران یا باید از طریق نظامی اقدام کند یا باید از شرایط فعلی بازار انرژی استفاده کند و با امتداد فشار بر بازار انرژی از جمله فشار به ظرفیتهای تولیدی در منطقه، هزینه اعمال محاصره را برای آمریکا به شدت افزایش دهد. آمریکا و غرب در نیمه نخست سال اول جنگ روسیه و اوکراین تلاش کردند فشاری مشابه را با سیاستهایی مدیریت کنند و اجازه تداوم و افزایش آن را ندهند.
ایران باید ضمن درس گرفتن از این موضوع برای استفاده و تثبیت بیشتر داشتههای راهبردی خود در جنگ تحمیلی سوم، فشار بر بازار انرژی را حفظ کند یا آن را افزایش دهد. این موضوع به معنای افزایش تورم در کشورهای غربی و آمریکا و کاهش توان تابآوری آنها خواهد بود.
برای مطالعهی کامل گزارش لطفا به سایت آیساسنتر مراجعه فرمایید:https://isacenter.ir/0140507110700/
سید حامد ترابی - کارشناس روابط بینالملل
نسخهی صوتی یادداشت
آیساسنتر در وب | تلگرام | بله | توئیتر | لینکدین | یوتیوب | شنوتو | کستباکس | اینستاگرام | ایتا
نسخهی صوتی یادداشت
۳.۵K
۳:۲۲
ترک سخنرانی نتانیاهو در سازمان ملل، تجلی انزوای بینالمللی رژیم صهیونیستی
ترک هماهنگ و از پیش برنامهریزیشده سالن سخنرانی نتانیاهو در هفتاد و نهمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل را نباید یک واکنش آنی یا احساسی تلقی کرد؛ این رویداد محصول تراکم یک روند ساختاری در نظام بینالملل است. ترکیب جغرافیایی هیئتهای تحریمکننده — از جهان عرب و آسیا تا آفریقا، آمریکای لاتین و حتی شش کشور اروپایی — نشان میدهد انزوای اسرائیل دیگر محدود به جهان اسلام یا کشورهای غیرمتعهد نیست، بلکه به حوزههای سنتی نفوذ غرب نیز سرایت کرده است.
این تحریم جمعی که با فراخوان هیئت فلسطین و در لحظه آغاز سخنرانی (نه در میانه آن) انجام شد، از یک کنش نمادین فراتر رفته و به یکی از بزرگترین اقدامات اعتراضی هماهنگ در تاریخ مجمع عمومی تبدیل شده است.
واکنش نتانیاهو به این تحریم — از درخواست خروج «افراد ترسو» تا ادعای دفاع از کشورهایی که نمایندگانشان سالن را ترک کردند — خود به نشانهای از عمق انزوای رژیم تبدیل شد؛ تناقضی آشکار میان «تعاملات خصوصی» ادعایی و «فضای عمومی» واقعی. این رویداد ضربهای سنگین به پروژههای بازسازی چهره بینالمللی اسرائیل وارد کرد و پیامی روشن به کشورهای در حال توسعه مخابره نمود: همراهی با اسرائیل هزینهدار است.
آنچه در سازمان ملل رخ داد، نشانه تغییر در توازن قدرت در نظام بینالمللی و تبدیل انزوای اسرائیل از یک بحران دیپلماتیک موقت به یک روند راهبردی و ساختاری است که ریشههای مشروعیت و کارآمدی آن را نشانه رفته است.
برای مطالعهی کامل گزارش لطفا به سایت آیساسنتر مراجعه فرمایید:https://isacenter.ir/0140507111000/
محمدحسین خدادوست - کارشناس روابط بینالملل
نسخهی صوتی یادداشت
آیساسنتر در وب | تلگرام | بله | توئیتر | لینکدین | یوتیوب | شنوتو | کستباکس | اینستاگرام | ایتا
نسخهی صوتی یادداشت
۹K
۹:۳۹
https://isacenter.ir/wp-content/uploads/2026/10/ISA-Report-28.pdf
#نشریه_دیدهبان_تحریم
۲.۴K
۳:۳۱
چین و سازوکار مدیریت بحران هرمز
#یادداشت_کوتاه
در اواخر سپتامبر، همزمان با تشدید فشار بر بازار جهانی فرآوردههای نفتی، دولت ترامپ تلاش کرد از ظرفیت پالایشی چین برای افزایش عرضه جهانی استفاده کند. در دیدار ۲۴ سپتامبر، ترامپ از رئیسجمهور چین خواست تولید فرآوردههای پالایشی را افزایش دهد تا به تثبیت عرضه جهانی کمک کند. این درخواست در شرایطی مطرح شد که آمریکا با محدودیت ظرفیت پالایشی مواجه بود و کاهش صادرات گازوئیل روسیه، اختلال در ظرفیت پالایشی خاورمیانه و کاهش ذخایر فرآوردهها، بازار جهانی را تحت فشار قرار داده بود.
چین در ظاهر ظرفیت لازم برای پاسخ به این درخواست را داشت و پالایشگاههای چینی با حدود ۷۵ درصد ظرفیت فعالیت میکردند. از این رو، چین یکی از معدود کشورهایی بود که امکان افزایش سریع تولید فرآورده بدون ایجاد ظرفیت جدید را در اختیار داشت. با این حال روند تحولات نشان داد چین تمایلی به قرار دادن ظرفیت پالایشی خود در خدمت سازوکاری که واشنگتن برای مدیریت بحران دنبال میکرد، ندارد. صادرات فرآوردههای چینی پس از افزایش در ژوئیه و اوت، در سپتامبر در حال کاهش بود و در اول اکتبر، پالایشگاههای چینی صادرات فرآورده برای ماه اکتبر را متوقف کردند تا ذخایر داخلی خود را حفظ کنند. همزمان، منابع صنعتی تأکید کردند که پالایشگاههای دولتی چین باید در شرایط کنونی عرضه داخلی را بر سود صادراتی ترجیح دهند.
یک روز پیش از اعلام توقف صادرات، کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، در توضیح عوامل کمبود گازوئیل گفته بود: «صادرات گازوئیل از چین را نیز از دست دادهایم و با اختلالات زیادی مواجهیم.» طرح این موضوع پیش از اعلام رسمی تصمیم چین میتواند نشان دهد که واشنگتن از محدود شدن صادرات فرآورده چین، پیش از اعلام عمومی آن، اطلاع داشته است. در حالیکه واشنگتن تلاش میکرد با فشار بر دیگران برای آزادسازی ذخایر جهانی و افزایش ظرفیت تولید، فشار بر بازار فرآوردهها را کاهش دهد، چین نهتنها صادرات خود را افزایش نداد، بلکه روند کاهش صادرات را تشدید کرد و بخش عمده صادرات فرآوردههای خود را متوقف ساخت.
اهمیت این روند، در چارچوب بحران ایران و تنگه هرمز، فراتر از بازار فرآوردههاست. واشنگتن در تلاش است پیامدهای اختلال در عرضه نفت و تنگه هرمز را از طریق مجموعهای از اقدامات و منابع خارجی مدیریت کند؛ اما چین الزاماً خود را تابع این سازوکار تعریف نمیکند. پکن در این مورد نیز تصمیم درباره صادرات فرآورده را بر اساس ملاحظات داخلی خود گرفت، نه بر مبنای نیاز فوری آمریکا به کاهش فشار بازار جهانی. از این منظر، چین حاضر نیست ظرفیتهای اقتصادی و انرژی خود را بهطور خودکار در چارچوب راهحل آمریکا برای مسئله ایران، نفت و تنگه هرمز قرار دهد و همچنان دامنه و نحوه مشارکت خود را بر اساس محاسبات مستقل خود تعیین میکند. علاوه براین، عدم همراهی چین میتواند پاسخی به آمریکا در محاصره دریایی علیه ایران باشد که چین را از دسترسی به نفت خام ایران محروم کرده است.
فاطمه فهیمی - کارشناس روابط بینالملل
آیساسنتر در وب | تلگرام | بله | توئیتر | لینکدین | یوتیوب | شنوتو | کستباکس | اینستاگرام | ایتا
#یادداشت_کوتاه
۱.۹K
۱۲:۴۸
عملیات طرد اقتصادی؛ عملیاتی موقت که نیازمند واکنش است
آمریکا پس از عدم موفقیت نظامی در جنگ رمضان، تلاش میکند با ابزار محاصره و افزایش تحریم، ضمن اختلال در بازار ایران و ایجاد نارضایتی، تابآوری کشور را با مشکل روبهرو کند. این موضوع از این جهت اهمیت دارد که کاهش تابآوری در ایران باعث پایانبندی جنگ براساس منافع آمریکا خواهد شد. لذا فشار تحریم و محاصره در دستور کار آمریکا قرار گرفت. البته تحریمها از نظر ساختاری جدید نیست و همچنان براساس همان الگوهای قبلی است اما از نظر حجم و اراده اعمال آن شدیدتر از قبل است.
تجربه گذشته نشان میدهد که این موضوع نمیتواند بلندمدت باشد. درواقع اجرای شدید تحریمها هم از منظر تحت تاثیر قراردادن منافع بسیاری از بازیگران دیگر اقتصادی، هم از منظر هزینههای بالای اجرا و کنترل غیرمتعارف آن توسط خزانهداری آمریکا، هم از جهت ایجاد بدبینی نسبت به نظام مالی آمریکا، نمیتواند در بلندمدت پایدار باشد. اما در کوتاهمدت میتواند بر بازار ایران اثر بگذارد و باعث ایجاد فشار اقتصادی شود. در واکنش به این اتفاق باید دو موضوع را در نظر داشت.
موضوع اول تثبیت الگوی فشار-مذاکره است. آمریکا همواره تلاش داشته تا الگوی فشار-مذاکره را در تعامل با ایران تثبیت کند. این تحریمها با این هدف انجام میشود و ایران نباید در دام آن بیافتد. موضوع دوم این است که اعمال این تحریمها همچنان به این دلیل انجام میشود که ایران در طول این سالیان به جای ایجاد ساختارهای دیگر تسویه مالی، همچنان تلاش داشته با دور زدن تحریم، از ساختار مرسوم پولی و بانکی استفاده کند.
ساختاری که تحت تسلط آمریکاست و این کشور با سواستفاده از تسلط خود بر آن دائما بر ایران فشار تحمیل میکند. بنابراین اگر قرار است این الگوی فشار کاهش پیدا کند حتما باید طرحی مشخص برای ایجاد ساختارهای دیگر تسویه مالی داشت. نمیتوان از نظر سیاسی با آمریکا در تقابل بود اما از نظر اقتصادی وابسته به ساختار مالی تحت تسلط این کشور باقی ماند.
برای مطالعهی کامل گزارش لطفا به سایت آیساسنتر مراجعه فرمایید:https://isacenter.ir/3140507141100/
سید حامد ترابی - کارشناس روابط بینالملل
نسخهی صوتی یادداشت
آیساسنتر در وب | تلگرام | بله | توئیتر | لینکدین | یوتیوب | شنوتو | کستباکس | اینستاگرام | ایتا
نسخهی صوتی یادداشت
۲.۳K
۷:۵۳
شمارهی هشتم هفتهنامهی دیدهبان منطقه منتشر شد
این هفتهنامه به بررسی و تحلیل وقایع و تحولات مهم منطقه پرداخته و تلاش میکند دید مناسبی از روند تحرکات و برنامههای بازیگران مختلف منطقه، به ویژه رژیم صهیونیستی ارائه کند. همچنین پیشبینی تحلیلی از روند آتی تحولات نیز در این هفتهنامه ارائه خواهد شد.
در این شماره میخوانیم:
سود مالی حاصل از توافق ابراهیم در حوزهی دفاعی
برنامهی رژیم صهیونیستی برای تکمیل خطوط راهآهن
قطع همکاری بزرگترین اتحادیه پرستاری انگلیس با شرکت دارویی اسرائیلی
سیا نسبت به شکافهای داخلی در اسرائیل درآستانه انتخابات اکتبر هشدار میدهد
برای مطالعهی کامل نشریه لطفا به سایت آیساسنتر مراجعه فرمایید:https://isacenter.ir/wp-content/uploads/2026/10/didehbanmantaghe8.pdf
#نشریه_دیدهبان_منطقه
آیساسنتر در وب | تلگرام | بله | توئیتر | لینکدین | یوتیوب | شنوتو | کستباکس | اینستاگرام | ایتا
#نشریه_دیدهبان_منطقه
۱.۸K
۶:۲۳