سلام به همکاران عزیز🪴همونطور که میدونی در دنیای امروز، کتابدارها؛ کم کم دارن تبدیل به قهرمان‌های پشت پرده‌ی دنیای دیجیتال میشن. در این پست، این قضیه رو در سطح جهانی قراره بررسی کنیم. پس ای کتابدار، بروز باش و با من همراه باش
دنیای کتابخونه‌ها در سال ۲۰۲۶ یک پوست‌اندازی حسابی داشته. طبق گزارش جدید انجمن کتابخانه‌های عمومی (PLA) و PressReader که همین ماه جولای ۲۰۲۶ منتشر شده، کتابدارها دیگه فقط کتاب امانت نمیدن؛ کتابدار ها حالا «مربی های سواد دیجیتال» شدن. بریم سراغ منبع که همونجوری که میدونید یه کتابدار همیشه با منبع موثق صحبت میکنه طبق نظرسنجی از ۹۱۳ کتابدار متخصص، بیش از ۶۵٪ از اون ها میگن مراجعین شون، برای کار با منابع دیجیتال (مثل هوش مصنوعی، دیتابیس های آنلاین و تشخیص اخبار درست از غلط) حسابی گیج می شن. اینجاست که کتابدارها مثل یک ناجی و راهنمای دیجیتال میتونن وارد عمل بشن. (جزئیات این خبر رو در لینک آخر پست میتونید مشاهده کنید و بخونید). حالا بیا ببیینم کتابدار مدرن چه کار میکنه؟ فیلتر کردن بمباران اطلاعاتی: کمک به مردم برای اینکه در اقیانوس اخبار، «طلای حقیقت» را پیدا بکنن. یعنی اطلاعات درست رو از میون هزاران و میلیون ها اطلاعات دیگه شکار بکنن. آموزش تکنولوژی: از یاد دادن کار با نرم افزارهای پیچیده گرفته تا چطوری چت کردن با هوش مصنوعی که کاربر بتونه اطلاعاتی که میخواد رو به شکل بهتر دریافت بکنه. دسترسی برابر: اطمینان از اینکه هیچ کس به خاطر نداشتن مهارت دیجیتال، از قطار دانش عقب نمونه.حالا وظیفه من و تو چیه؟ما هم میتونیم مثل کتابدار های مدرن در سطح جهانی باشیم. یادمون باشه که «سواد دیجیتال» هم بخشی از این شغله. وقتی یاد می‌گیریم چطور با ابزارهای دیجیتال، بهینه و درست کار کنیم از قطار پیشرفت کتابخونه های جهانی عقب نمیمونیم. بیاید یادمون باشه که «کتابخونه ها هنوز هم پناهگاه ان، اما حالا پناهگاه دانش به‌روز؛ جایی که کتابدارش دیگه فقط کتاب نمیده، بلکه در کنارش «مسیر درست» رو توی جاده بزرگ اطلاعاتی به مخاطبش نشون میده.» پس بیا از این به بعد، کارگاه سواد دیجیتال و هوش مصنوعی با حضور متخصص توی کتابخونه برگزار کنیم. هوش مصنوعی رو حرفه ای تر یاد بگیریم. زبان مون رو تقویت کنیم و خلاقیت توی کتابخونه مون رو جدی تر دنبال کنیم.منبع: گزارش رسمی News Access and Media Literacy, PLA & PressReader, July
@libnetwork۲۸۱۴۲۱
کتابدار عزیز سلام، از امروز حتما کتاب‌ها را از قفسه ها بیرون بیار! اصل مطلب امروز اینه که کتابی که دیده نشه، کمتر فرصت امانت رفتن پیدا میکنه. بیا تا برات بگم؛ پژوهش‌ها نشون داده که نمایش جلد کتاب و قرار دادن اون در موقعیت های قابل دید و پر رفت و آمد کتابخونه، میتونه استفاده از منابع رو به شکل خوبی افزایش بده؛ در یک مطالعه(که منبع رو آخر پست گذاشتیم براتون)، نمایش کتاب ها یا به اصطلاح Face-out کتاب ها، با افزایش ۵۸٪ استفاده از کتاب های نمایش داده شده همراه بوده. جالبه، نه؟ پس بیاید از امروز فقط قفسه ها رو محل نگهداری کتاب نبینیم؛ کتاب‌ها رو ویترین کنیم. ویترین های زیبا و خلاق بیاید چند ایده ساده و خلاقانه رو باهم مرور کنیم:(اگر دوست داشتید میتونید عکس ایده هاتون رو به @admin_libnetwork بفرستید). میون قفسه ها، چند کتاب رو ۱۰–۲۰ سانتی متر جلو تر از بقیه بکشیم. بعدا میتونیم بریم چک کنیم ببینیم امانت رفته یا نه؟ که مطمئن بشیم این ایده جواب میده بعضی کتاب‌ها را جلد رو کنیم یا به اصلاح (Face-out) نمایش بدیم. اینکار هم میتونه خلاقانه انجام بشه. کتاب‌ها رو پلکانی و با ارتفاع‌های متفاوت و جالب و جدید بچینیم. میتونیم یه گوشه ای از کتابخونه رو با کتاب های مختلف و خوب ویترین جذاب و خلاق درست کنیم. به صورت مستمر « کتاب هفته» یا « پیشنهاد کتابدار» داشته باشیم. کتاب‌های مرتبط رو کنار هم به شکل نمایش موضوعی قرار بدیم. میتونیم کنارش موضوع رو به صورت متن جذاب بنویسیم. از استند، شلف شیب دار و انتهای قفسه ها برای نمایش استفاده کنیم. یا هر قسمت دیگه از کتابخونه که این به عشقِ تو به کار برمیگرده هر چند وقت یک بار چیدمان رو تغییر بدیم تا قفسه برای مخاطب تازگی داشته باشه یا حتی میتونیم تم فصلی درست کنیم. کنار کتاب به جای توضیح طولانی، یک سؤال یا جمله کنجکاو کننده یا بامزه بذاریم. یادت باشه که قرار نیست همه کتاب‌ها بیرون باشن؛ فقط باید کاری کنیم بعضی کتاب‌ها از میون صدها عطف، چشم مخاطب مون رو بگیره. کتاب ها کلی ازمون تشکر میکنن که باعث میشیم برن دست خواننده بشینن 🧷قفسه منظم خوبه؛اما در کنار اون ویترینی که مخاطب رو متوقف بکنه، بهتره.
منبع: کلیک
@libnetwork۴۲۲۶۱۰۴۱۱
هنر شاداب بودن مون بعد از ساعت کاری: چگونه ذهنمون رو در پایان شیفت کاری مون شارژ کنیم؟(راهنمای علمی پروتکل «جدا شدن ذهنی از کار» یا Psychological Detachment) یک واقعیت علمی:تا به حال براتون پیش اومده که بعد از ساعت کاری و توی خونه، ذهنتون هنوز درگیر امانت های ثبت نشده(بخاطر قطع برق مثلا )، ثبت فرهنگی های سامان، مرتب سازی رده ها یا کلاس ها و کارهای فردای کتابخونه باشه؟ پژوهش های روان شناسی سازمانی (از جمله مطالعه پروفسور زابینه سونتاگ در ژورنال سلامت شغلی) نشون میده:> «خلاقیت و انرژی یک کارمند (در رابطه با ما یه کتابدار حرفه‌ای)، در زمان کار ساخته نمیشه؛ بلکه در کیفیت زمان استراحت و رهایی ذهن از کار ساخته میشه.»🧷این مفهوم رو بهش میگن Psychological Detachment (جدا شدن ذهنی از کار)؛ یعنی توانایی قطع ارادی ارتباط مغز با مسائل کاری در ساعات استراحت. این کار به معنای بی مسئولیتی نیست، بلکه یک "مهارت خود مراقبتی هوشمندانه" برای حفظ سلامت روان و جلوگیری از تخلیه انرژی هست.
۳ گام ساده و کاربردی برای اجرای این پروتکل از امروز: قانون ۱۰ دقیقه‌ای پایان شیفت (The Shutdown Ritual)مغز ما کارهای ناتمام رو مدام یادآوری میکنه. برای اینکه ظهر یا عصر، با خیال راحت به خونه برید:۱۰ دقیقه قبل از پایان ساعت کاری، یک برگه یا دفترچه کوچیک بردارید و کارهای ناتمام امروز و اولویت های فردا رو بنویسید. سیستم رو با خیال راحت خاموش کنید و توی ذهن تون مرور کنید که: «پرونده کاری امروز با موفقیت بسته شد؛ فردا با انرژی تازه ادامه ادامه شون میدم.»* مرزبندی دیجیتال؛ هدیه‌ای به آرامش ذهن مون (Digital Boundaries)در ساعاتی از روز، از فضای دیجیتال و اعلان های مکرر دور باشید تا استراحت با کیفیت داشته باشید که مغز و بدن بتونه به آرامش برسه و ریکاوری بشه. پل انتقال به زندگی شخصی (Transition Bridge)در مسیر بازگشت به خونه، یک فعالیت لذت بخش و غیر کاری داشته باشید (مثل گوش دادن به یک پادکست یا کتاب صوتی جذاب، موسیقی آرامش بخش، یا تمرکز روی چند تنفس عمیق یا هرچیزی که حالتون رو خوب میکنه). پیاده روی و ورزش هم خیلی گزینه خوبیه اگه شرایطش رو دارید این کار مثل یک مرز، حالت ذهن شما رو از «حالت خدمت رسانی و کار» به «حالت زندگی شخصی و آرامش» تغییر میده. پیام پایانی برای شما همکار ارزشمند:> تک تک شما ستون های دانایی و فرهنگ هستید؛ اما برای اینکه نوری ماندگار و درخشان بتابونید، چراغ روحتون نیاز به استراحت و شارژ روزانه و مراقب از خودتون داره. > با آرامش از کار فاصله بگیرید؛ فردای کتابخانه به ذهن شاداب و خلاق شما نیاز داره. منبع علمی برای مطالعه بیشتر:🧷 Sonnentag, S., & Fritz, C. (2015). Recovery from job stress: The stressor-detachment model. Journal of Organizational Behavior.🧷Wood et al. (2020). Academic librarian burnout and mental recovery. The Journal of Academic Librarianship. @libnetwork۴۰۹۲۲۱
فضای سوم چیه؟کتابخونه به مثابه فضای سوم؟بیاید تا بهتون بگم میخوایم درباره بازخوانی نقش کتابخانه عمومی: از مخزن کتاب تا «فضای سوم» (The Third Place) براتون بگیم. همونطور که میدونیم، در دنیای مدرن امروز، کتابخونه های عمومی با تغییر پارادایم از «امانت دهی صرف» به سمت «توسعه‌ی اجتماعی» حرکت کردن. بر اساس تئوری جامعه‌شناختی «فضای سوم» (مطرح شده توسط ری الدنبرگ)، ما در حال بازتعریف جایگاه خود در جامعه هستیم. حالا بیاید ببینیم این "فضای سوم" چیه؟در جامعه‌شناسی، ما سه فضای حیاتی داریم: فضای اول (خونه) و فضای دوم (محل کار/تحصیل). «فضای سوم» پناهگاه اجتماعی بی طرفی که در اون فرد نه به عنوان یک کارمند یا عضوی از خانواده، بلکه به عنوان یک «شهروند» حضور پیدا میکنه. حالا بیاید ببینیم چرا کتابخونه ها بهترین فضای سوم هستند؟ طبق گزارش‌های جدید IFLA (فدراسیون بین‌المللی انجمن‌ها و مؤسسات کتابداری) و مطالعات دیگه نشون دادن که مراجعه به کتابخونه مستقیماً با کاهش استرس و افزایش احساس تعلق اجتماعی رابطه داره و کتابخونه میتونه به عنوان فضای سوم یعنی مکانی امن غیر از خانه و محل کار برای فرار از تنهایی و بازسازی روان باشه کتابخونه هایی که به عنوان فضای سوم عمل میکنن، مؤلفه‌های زیر رو دارا هستن:۱. زمین بی‌طرف (Neutral Ground): مکانی که در اون دسترسی به خدمات فارغ از جایگاه اجتماعی، طبقه اقتصادی و سطح تحصیلات، کاملاً آزاد و برابره.۲. تساوی بخش (The Leveler): در فضای سوم، کاربران بدون پیش فرض های شغلی یا خانوادگی، در کنار هم قرار می‌گیرن. این قضیه به کاهش انزوای اجتماعی کمک میکنه.۳. مکالمه و تعامل (Conversation): بر خلاف تصور سنتی، فضای سوم مکانیه که «تعامل» در اون یکی از فعالیت‌های کلیدیه؛ نه فقط سکوت مطلق.۴. دسترسی راحت: فضایی که نهادی «خدمت محور» هست و مانع فیزیکی یا روانی برای ورود نداره.۳ پیشنهاد برای پیاده‌سازی عملی فضای سوم در کتابخانه‌های عمومی خودمون: مکان تعامل اجتماعی بسازیم: ایجاد مکان های تعاملی از کتابخونه (برای گفتگو) در کنار بخش های «تمرکز» (برای مطالعه)، تا اون حس حضور جمعی ایجاد بشه. یه میز برای نشست های گفتگو یه گوشه از کتابخونه با یه رومیزی زیبا یا یه گل طبیعی روش میتونه خوب باشه. نقش میزبانی به جای نظارت سختگیرانه: تغییر نگرش از «مراقب منابع» به «میزبان جامعه». میزبانی که فضایی امن برای رشد مهارت های نرم مراجعین فراهم میکنه. برنامه‌های جامعه محور: برگزاری کارگاه هایی که کتابخونه رو به محل تبادل دانش و تجربه تبدیل میکنه، نه فقط محل دریافت کتاب.🪴 ما میتونیم کتابخونه رو به جایی تبدیل کنیم که پناه جامعه باشه. جایی که مراجعینمون حس تعلق بهش داشته باشن.
منبع برای مطالعه بیشتر: کلیک @libnetwork۲۲۸۷۴۲۱
۴۶۱۳۶۱
۴۱۱۳۶۱
۴۳۱۴۶۱ چطوری با استفاده از هوش مصنوعی، رده‌بندی دیویی، نحوه‌ی سازماندهی اطلاعات در کتابخانه، و مدیریت منابع اطلاعاتی را به سادگی برای کودکان آموزش دهیم؟ یک روش استفاده از این نوع اینفوگرافیک‌ها است. نه فقط برای این موضوع که هر موضوع، اطلاعات علمی، فرآیندهای فیزیکی، شیمیایی، زیست‌شناسی، ریاضی، نجوم و.. را به زبان ساده میتونیم به کودکان آموزش بدیم.این نمونه اینفوگرافیک توسط خانم بیگی، همکار محترم استان ایلام تهیه شده که قرار است در کتابخانه استفاده کنند.شما هم اگر ایده‌ای برای بهره‌گیری از هوش مصنوعی و نوآوری در کتابخانه به کار گرفتید میتوانید ارسال کنید تا در کانال قرار بگیرد.
#ایده
۳۸۶۵۱ اطلاع‌رسانی درباره دومین رویداد «همخوان: جایزه ملی کتابخانه عمومی ایران»به اطلاع مسئولین محترم کتابخانه‌های عمومی می‌رساند، سامانه ثبت اطلاعات دومین رویداد «همخوان: جایزه ملی کتابخانه عمومی ایران» در دسترس قرار گرفته است. اطلاعات مهم این رویداد به شرح زیر است:
- نشانی سامانه: https://neshan.hamkhan.ir/
- مهلت ثبت اطلاعات: تا ۳۰ مهرماه
- شرکت در محورها: هر کتابخانه حداکثر می‌تواند در دو محور از محورهای رویداد شرکت کند.
- راهنمای ثبت اطلاعات: همکاران محترم ضروری است پیش از ثبت اطلاعات، راهنمای پیوست زیر را با دقت مطالعه کنند.
- تهیه و بارگذاری مستندات: مستندات باید مطابق با دستورالعمل‌ها و راهنمای پیشین تهیه و در سامانه بارگذاری شوند.
تأکید می‌شود همکاران متقاضی با رعایت راهنماها و ضوابط اعلام‌شده، اقدامات لازم را تا پایان مهلت مقرر انجام دهند.
یادآوری مهم: دسترسی به سامانه فقط برای مسئول کتابخانه مقدور است. در صورتی که مسئول کتابخانه هستید و قادر به ورود به سامانه نیستید پیگیری لازم را از طریق کارشناس امور کتابخانه‌های استان انجام دهید.
- درصورت بروز خطا در هر مرحله، اسکرین شات گرفته و توضیحات لازم را فقط به آی دی @libnetadmin به همراه نام و نام خانوادگی و شماره تلفن همراه ارسال کنید.راهنمای ثبت مستنندات در سامانه همخوان (ویژه کتابخانه‌های عمومی)
۴