بازارسال شده از بنیاد برهان
چرا پادشاه لباس نمیپوشد؟تحلیلی بر بنبست تحول آموزشوپرورش
محمد آذین - پژوهشگر تعلیموتربیت
خروجی آموزشوپرورش همواره در معرض دید جامعه است. معلمان با جانودل تدریس میکنند، مدیران بیوقفه در جلسهاند، بودجهها(هرچند ناکافی) هزینه میشوند، صد و پنجاه میلیون جلد کتاب چاپ و دهها میلیون نفر-آزمون برگزار میشود. با این حال، همه بر سر یک نکته توافق داریم: خروجی، با وضعیت مطلوب فاصله دارد.
به نظر میرسد حتی در حل چالشهای معمولی ایام بحران ناتوانیم. در بازگشایی مدارس یا سازماندهی معلمان داوطلب ناتوانیم؛ نه توان همافزا کردن ظرفیت تلویزیون و «شاد» برای جبران آسیب تعطیلیها را داریم و نه به والدین برای مدیریت فرزندانِ در خانهمانده یاری میرسانیم. در حالیکه این «نتوانستنها» توسط گروههای کوچک معلمی و مردمی، با کمترین بودجه و قدرت اجرایی، قابل انجام است.
در چنین فضایی، نخستین واکنش، گرفتن انگشت اتهام به سمت وزرا و مدیران ارشد است. «مگر نمیبینند؟ مگر نمیخواهند؟» این پرسش، «داستان لباس جدید پادشاه» را به یاد میآورد. میبینیم پادشاه لباس ندارد و فکر میکنیم وزیر این را نمیبیند؛ اما واقعیت این نیست. مشکل از ناتوانی سازمان در متحول شدن از درون است.
آموزشوپرورش همچون خودروی معیوبی است که درِ کاپوتاش کاملاً جوش داده و زنجیر شده و یک دزدگیر قوی هم روی آن نصب شده تا مبادا تعمیرکاری به خودرو نزدیک شود!
یا مانند بیماری است که بیماریِ پیشرفتهای دارد، اما حاضر نیست به پزشک متخصص مراجعه کند و تا لحظه مرگ بر خوددرمانی پافشاری میکند!
چرا سازمان در برابر تحول، «مقاوم» است؟مشکل اصلی را باید در «ساختار» جست؛ نه لزوماً در «مجریان».شش ریشه اصلی این ناکارآمدی ساختاری عبارتاند از:
اداره امور جاری به جای تحقق اهداف تربیتیمعماری وزارت آموزشوپرورش برای «حفظ وضع موجود» طراحی شده است. وزارتخانه به جای یک نهاد پویای «مسئلهمحور»، یک ماشینِ اجرای «وظایف تکراری» است.
مسخِ دغدغهمندانصندلی مدیریت در این سازمان، جادویی عجیب دارد. منطقِ سنگین اداری، یک کنشگرِ تحولخواه را به یک کارمندِ عالیرتبه تبدیل میکند.
نظارتِ ناظر بر «انحراف» نه «هدف»گویا اتوبوسی را میرانیم که چراغها و ترمزهایش سالم است، اما در مسیری غلط به سمت «بیابان» میرود؛ راننده آییننامه را مو به مو رعایت کرده، اما به مقصد نرسیده است.
توزیعِ غیرمنطقی مسئولیتوقتی همه مسئول هستند، یعنی هیچکس مسئول نیست. در این فضا، اعضای شوراها و کارگروهها به جای حل مسئله، به «قیچی کردنِ طرحها» میپردازند تا مبادا بارِ اضافهای بر دوشِ واحدشان بیفتد.
فقدانِ نظامِ سنجش مستقلنظام تعلیموتربیت ما خروجیهای خود را نمیسنجد. بدون ارزیابی حرفهای، مثل رانندهای هستیم که با چشمان بسته حرکت میکند.
خودبسندهپنداریجایگاهِ قدرت، توهم «اشرافِ همهجانبه» ایجاد میکند؛ مدیران تصور میکنند به صرفِ داشتن سمت، بر تمام ابعاد دانشی و واقعیتهای مسئله مسلطاند و از مشورت واقعی بینیاز.
مواردی که بیان شد ابَرقفلهایی هستند که گشودن قفلهای اصلی در مسیر تحقق اهدافِ تعلیموتربیتی را بسیار دشوار میکنند.
راهکار چیست؟ «کمک بیرونی، استقرار درونی»اصلاح این ساختار از درون همین ساختار بسیار دشوار است. الگوی موفق، نه «تغییر مدیران»، بلکه «تغییر شیوه مدیریتِ تغییر» است. باید در پروژههای تحولی، اصطکاکهای ساختاری را دور زد. راهکار موفق در سطح جهانی، استقرار موقت «تیمِ بیرونیِ متخصص» در مجاورت و ذیل اقتدار شخص اول سازمان است؛ تیمی که مستقیماً به او متصل است، با ارتباط و تعامل با ارکان سازمان، وضعیت و مسئله را بهصورت واقعی تحلیل میکند، راهکار را با مشارکت ذینفعان و صاحبنظران طراحی میکند و پس از جراحیِ فرآیندها و استقرار سازوکار جدید، کار را به بدنه تحویل میدهد.
سخن آخرباید بپذیریم تا «موشِ» ساختارِ فرسوده در انبار گندم است، تلاش برای جمعآوری گندمِ بیشتر بیفایده است؛ اول باید دفعِ شرِّ موش کرد و سپس در جمعِ گندم کوشید:
گر نه موشِ دزد در انبار ماست / حاصلِ اعمال چِلساله کجاست؟
آموزشوپرورش نیازمند تحول هم در سطح اهداف و ایدهها، هم در سطح ساختار و سازمان، هم در سطح فضاها و بسترهای رشد و هم در سطح مدیران، کنشگران و مربیان است. اما پیش از این تحولها، باید فکری به حال تحولناپذیریِ ساختار فعلی کرد.
اگر قفل خراب شده، باید کلیدساز را صدا کنیم؛ نه اینکه وقت و انرژیمان را برای باز کردن قفل هدر دهیم.
آیا میتوان این ساختارِ سنگین را از درون تکان داد یا راهی جز کمک گرفتن از جراحان بیرونی نداریم؟
نظر بدهید
بنیاد برهان بله | ایتا | شاد | تارنما
خروجی آموزشوپرورش همواره در معرض دید جامعه است. معلمان با جانودل تدریس میکنند، مدیران بیوقفه در جلسهاند، بودجهها(هرچند ناکافی) هزینه میشوند، صد و پنجاه میلیون جلد کتاب چاپ و دهها میلیون نفر-آزمون برگزار میشود. با این حال، همه بر سر یک نکته توافق داریم: خروجی، با وضعیت مطلوب فاصله دارد.
گر نه موشِ دزد در انبار ماست / حاصلِ اعمال چِلساله کجاست؟
آموزشوپرورش نیازمند تحول هم در سطح اهداف و ایدهها، هم در سطح ساختار و سازمان، هم در سطح فضاها و بسترهای رشد و هم در سطح مدیران، کنشگران و مربیان است. اما پیش از این تحولها، باید فکری به حال تحولناپذیریِ ساختار فعلی کرد.
اگر قفل خراب شده، باید کلیدساز را صدا کنیم؛ نه اینکه وقت و انرژیمان را برای باز کردن قفل هدر دهیم.
آیا میتوان این ساختارِ سنگین را از درون تکان داد یا راهی جز کمک گرفتن از جراحان بیرونی نداریم؟
۶۶
۷:۵۷
هوا آلوده است و مدارس سراسر کشور، تا اطلاع ثانوی تعطیلاند!
پادکست تصویری کفشهای جامانده
روایت اول: آلودگی هوا
نویسنده: فاطمه جهانی
گوینده: فریبا حاجیمحمدی
تدوینگر: احمد جلالی
ضبط شده در استودیو مهرگان
#کفش_های_جامانده
«جایزه معلم» را دنبال کنید:
بله | ایتا | شاد | تلگرام | اینستاگرام | آپارات | سایت
ضبط شده در استودیو مهرگان
#کفش_های_جامانده
۱.۷K
۱۱:۵۵
معرفی معلم برگزیده سومین دورهٔ بینالمللی «جایزه معلم»
فرزاد فاضلی
روستای کلهگان شهرستان سراوان استان سیستان و بلوچستان
فرزاد فاضلی از سال ۱۳۹۰ در مدرسه شبانهروزی شهید مطهری، بدون منتظر ماندن برای امکانات، تیم برنامهریزی و مشاوره تحصیلی را تشکیل داد و تلاش کرد مدرسه را پویا نگه دارد. او با زندگی در کنار دانشآموزان و اجرای برنامه منظم کنکوری برای پایههای دهم تا دوازدهم، در منطقهای که رسیدن به رتبه ۱۰ هزار کنکور هم آرزویی بزرگ بود، توانست بیش از ۲۰۰ رتبه زیر ۱۰۰۰ و همچنین رتبههای تکرقمی و دو رقمی کسب کند. این موفقیت باعث شد ۱۹ منطقه آموزش و پرورش برای بازدید به این مدرسه بیایند.
اما فرزاد فاضلی در مرحله بازدید متوقف نشد. با آگاهی از نرخ ۷۰ درصدی ترک تحصیل دختران در برخی مناطق، مسیر تازهای را با همان رویکرد جهادی آغاز کرد. او هماکنون در ۱۲ منطقه آموزش و پرورش به صورت میدانی حضور دارد و تجربه خود را با مدارس دخترانه به اشتراک میگذارد؛ تا آموزش را از محدوده کلاس خارج کند و سهمی در کاهش ترک تحصیل و افزایش امید در مناطق محروم داشته باشد.
«جایزه معلم» را دنبال کنید:
بله | ایتا | شاد | تلگرام | اینستاگرام | آپارات | سایت
فرزاد فاضلی
روستای کلهگان شهرستان سراوان استان سیستان و بلوچستان
۴K
۱۳:۲۴
در مناطق گرمسیری گلهای خوشبو و زیبایی میرویند. فقط حیف که عمر کوتاهی دارند.
پادکست تصویری کفشهای جامانده
روایت دوم: گلهای گرمسیری
نویسنده: فاطمه جهانی
گوینده: فریبا حاجیمحمدی
تدوینگر: احمد جلالی
ضبط شده در استودیو مهرگان
#کفش_های_جامانده
«جایزه معلم» را دنبال کنید:
بله | ایتا | شاد | تلگرام | اینستاگرام | آپارات | سایت
ضبط شده در استودیو مهرگان
#کفش_های_جامانده
۳.۵K
۱۱:۳۸
معرفی معلمان شایسته تقدیر سومین دورهٔ بینالمللی «جایزه معلم»
میلاد لطیفی
روستای آشنا از توابع شهرستان خنج استان فارس
میلاد لطیفی، مدیر و آموزگار مدرسه چندپایه «رهنمود» در روستای آشنا از توابع شهرستان خنج استان فارس، کار خود را از مدرسهای شروع کرد که به گفته خودش «علیل شده بود». مدرسه نه امکانات مناسبی داشت و نه نشانی از آینده در آن دیده میشد.او بدون منتظر ماندن، خودش بیل به دست گرفت و همراه با والدین دانشآموزان، مدرسه را از نو ساخت. والدینی که تا پیش از آن نقشی در مدرسه نداشتند، حالا شریک اصلی ساختن آن شدند. مشکل کمبود امکانات حل شد و مدرسه فرسوده، جای خود را به مدرسهای مجهز داد؛ با مشارکت والدین، کلاسها تجهیز شد، فضای آموزشی بهبود یافت و مدرسه از حالت علیل بودن خارج شد. این مدرسه امروز نه فقط از نظر ساختمانی، بلکه از نظر رویکرد نیز به مدرسهای مهارتمحور و آیندهنگر تبدیل شده است.
در کنار بازسازی کالبد مدرسه، میلاد لطیفی به ریشههای فرهنگی منطقه هم توجه کرد. فرهنگ بومی در حال کمرنگ شدن بود؛ لباسهای گلگلی دیگر کمتر دیده میشد، گویش گرم جنوبی و واژههای شیرین قدیمی در حال فراموشی بود.او از اولیا دعوت میکرد تا نان محلی بپزند. به دانشآموزان میگفت لباس محلی بپوشند. نمایشگاههایی از دستسازههای محلی برگزار کرد. یکی از این دستسازهها، بادبزنهایی بود که از برگ درخت نخل ساخته میشد. بچهها این بادبزنها را تولید کردند و با کمک خانوادهها، یک کارگاه تولیدی کوچک راه افتاد. حالا دانشآموزان چند محصول جدید دیگر هم ساختهاند.
میلاد لطیفی، این مدیر و آموزگار مدرسه چندپایه، نشان داد که حتی در سختترین شرایط و با کمترین امکانات، میتوان مدرسه را احیا کرد، والدین را پای کار آورد، فرهنگ بومی را زنده نگه داشت و به دانشآموزان یاد داد که دستسازههایشان میتواند به محصولی باارزش تبدیل شود.
«جایزه معلم» را دنبال کنید:
بله | ایتا | شاد | تلگرام | اینستاگرام | آپارات | سایت
میلاد لطیفی
روستای آشنا از توابع شهرستان خنج استان فارس
۹۳۵
۱۱:۰۷
نیمکتهای خالی و شکسته از میان حیاط رو به مدرسه کرده و خاطرات هزاران دانش آموز این سالها را مرور میکنند.
پادکست تصویری کفشهای جامانده
روایت سوم: کوله صورتی
نویسنده: فاطمه جهانی
گوینده: نگین اکبری
تدوینگر: احمد جلالی
ضبط شده در استودیو وسم آوا
#کفش_های_جامانده
«جایزه معلم» را دنبال کنید:
بله | ایتا | شاد | تلگرام | اینستاگرام | آپارات | سایت
ضبط شده در استودیو وسم آوا
#کفش_های_جامانده
۹۳۴
۱۰:۴۶
بازارسال شده از رویداد نوآوریهای آموزشی چهارسوق
اگر شما یا مجموعهتان در یکی از محورهای هویت ملی، علم و مهارتآموزی در مسیر پیشرفت کشور، یا نقشآفرینی دانشآموزان در حل مسائل کشور فعالیت میکنید، از شما دعوت میکنیم درخواست حضور خود را ثبت کنید.
بله | ایتا | تلگرام | اینستاگرام | شاد | سایت | یوتیوب
۵۲
۷:۱۹
بازارسال شده از ایدهران
طرح ملی زنگ ایدهران بنیاد علوی
"ایدههای بزرگ از زنگهای کوچک آغاز میشوند"
زنگ ایدهران تحولی در مسیر یادگیری، برای پرورش نسلی توانمند، نوآور و ارزشآفرین
با حمایت بنیاد علوی، شرکت در این برنامه برای معلمان مناطق کمبرخوردار کاملا رایگان است
ویژه معلمان علاقهمند و دغدغهمند حوزه پژوهش، فناوری و نوآوری سراسر کشور
آموزش تخصصی و مهارتمحوردسترسی به محتوای حرفهایپشتیبانی 4 ماهههمراهی مستمر و ارتباط با منتورهای تخصصینمایش دستاوردها و معرفی الگوهاعضویت در شبکه معلمان نوآور کشوراهدای گواهینامه معتبر به پذیرفتهشدگان نهایی طرححمایت مادی و معنوی از پیادهسازی طرحهای منتخب
جهت ثبتنام به آیدی زیر در پیامرسان بله پیام دهید:
@zangeiderun_admin
با حمایت بنیاد علوی، شرکت در این برنامه برای معلمان مناطق کمبرخوردار کاملا رایگان است.
۴۳
۱۳:۰۶