آیه ی روز :تُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهَارِ وَتُولِجُ النَّهَارَ فِي اللَّيْلِ وَتُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَتُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَتَرْزُقُ مَن تَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍآل عمران - ٢٧شب را در روز داخل میکنی، و روز را در شب؛ و زنده را از مرده بیرون میآوری، و مرده را زنده؛ و به هر کس بخواهی، بدون حساب، روزی میبخشی.»نکته ها: این آیه وآیه، قبل دوازده مرتبه نشانه هاى قدرت خدا را نام برده است تا روح توحید را در انسان شكوفا كند. مراد از داخل كردن شب در روز ویا روز در شب، یا كم وزیاد شدن طول ساعات شب وروز در فصل هاى مختلف است ویا غروب وطلوع تدریجى. البتّه معناى اوّل روشن تر است. نمونه قدرت نمایى خداوند در بیرون آوردن زنده از مرده، آفریدن سلّول زنده از مواد غذایى بى جان است. گاهى از كافران مرده دل، فرزندان مؤمن و زنده دل، و از مؤمنان زنده دل، فرزندانى كافر و مرده دل ظاهر مى شود[33]كه این یكى از مصادیق آیه است. مراد از رزق بى حساب، رزق فراوان وبى شمار است، نه آنكه حسابش از دست او خارج باشد. و ممكن است مراد آن باشد كه رزق او خارج از محاسبات شماست، و او از راهى كه گمان نمى برید رزق مى دهد. تفاوت مردم در رزق، یكى از حكمت هاى الهى است، تا مردم به یكدیگر نیازمند بوده و تشكیل زندگى اجتماعى دهند و صفات سخاوت و ایثار و صبر و قناعت در آنان شكوفا شود. زیرا در صورت یكسان بودن، این صفات شكوفا نمى شود. امّا اگر یكى نعمتى داشت و دیگرى كمتر داشت یا نعمتى دیگر داشت، مردم براى جبران كمبودها دور هم جمع مى شوند و صفات تعاون و سخاوت از طرف دارنده نعمت، و صفات قناعت و عفّت و صبر از سوى نادار شكوفا مى شود. 33) تفسیر مجمع البیان، ج 2، ص 728.پیام ها: - تغییرات شب و روز و پیدایش فصل ها یكى از بركات و الطاف الهى است. «بیدك الخیر... تولج اللیل فى النهار» - علاوه بر آفرینش، هرگونه تغییر وتدبیر به دست اوست. «تولج اللیل فى النهار» - قدرت خداوند محدود نیست. او از مرده، زنده و از زنده، مرده خارج مى سازد. «تخرج الحىّ من المیّت و تخرج المیّت من الحىّ» - سرچشمه لطف الهى بى انتهاست. رزق بى حساب، یعنى براى سرچشمه رزق محدودیّتى نیست. «ترزق من تشاء بغیر حساب»
https://ble.ir/shahri1346
https://ble.ir/shahri1346
۲۰
۴:۳۱
آیه ی روز :ثُمَّ رُدُّوا إِلَى اللَّهِ مَوْلَاهُمُ الْحَقِّ أَلَا لَهُ الْحُكْمُ وَهُوَ أَسْرَعُ الْحَاسِبِينَانعام - ٦٢سپس (تمام بندگان) به سوی خدا، که مولای حقیقی آنهاست، بازمیگردند. بدانید که حکم و داوری، مخصوص اوست؛ و او، سریعترین حسابگران است!نکته ها: در روایات آمده است كه خداوند، حساب بندگانش را به اندازه ى دوشیدن شیر یك گوسفند و در زمانى بسیار كوتاه، انجام مى دهد. (363) از امام على علیه السلام سؤال شد: «كیف یُحاسِبُ اللّه الخلقَ على كثرتهم؟ فقال: كما یَرزقُهم على كثرتهم. فقیل: كیف یُحاسِبهم و لایرونه؟ فقال: كما یَرزقهم و لایرونه» (364) چگونه خداوند با وجود مخلوقین زیاد به حساب آنان رسیدگى مى كند؟ حضرت فرمودند: همان گونه كه آنان را روزى مى دهد. سؤال شد: چگونه حسابرسى مى كند در حالى كه او را نمى بینند؟ فرمودند: همان گونه كه روزى شان مى دهد، ولى او را نمى بینند. سؤال: با این همه آیات وروایات بر حسابرسى سریع الهى، پس طولانى بودن روز قیامت براى چیست؟ پاسخ: بلندى روز قیامت، نوعى عقوبت است، نه به خاطر فشار كار و ناتوانى از محاسبه ى سریع. (365) (بشر كه مخلوق الهى است، در دنیاى امروز به وسیله ى كامپیوتر، در كمتر از یك دقیقه بزرگ ترین محاسبات را انجام داده و مثلا انبارها و كالاهاى آن و امور مالى مربوط به آن را بررسى و محاسبه مى نماید).
363) تفاسیر مجمع البیان و نورالثقلین.
364) نهج البلاغه، كلام 300.
365) تفسیر اطیب البیان.پیام ها: - بازگشت همه به سوى خداست و او یگانه قاضى قیامت است. «ردّوا الى اللَّه... له الحكم» - مولاى حقیقى كسى است كه آفریدن، نظارت كردن، خواب و بیدارى، مرگ و بعثت، داورى و حسابرسى به دست او باشد، «الى اللَّه مولاهم الحقّ» - همه ى مولاها یا باطلند، یا مجازى، مولاى حقیقى تنها خداوند است. «اللَّه مولاهم الحقّ» و ولایت انبیا و اولیا، پرتوى از ولایت الهى است. - سرعت حسابرسى خداوند، از هر نوع و هر وسیله ى حسابرسى سریعتر است. «و هو أسرع الحاسبین» - سرعت حسابرسى و رسیدگى به امور، یك ارزش و روش الهى است. «و هو أسرع الحاسبین»
https://ble.ir/shahri1346
363) تفاسیر مجمع البیان و نورالثقلین.
364) نهج البلاغه، كلام 300.
365) تفسیر اطیب البیان.پیام ها: - بازگشت همه به سوى خداست و او یگانه قاضى قیامت است. «ردّوا الى اللَّه... له الحكم» - مولاى حقیقى كسى است كه آفریدن، نظارت كردن، خواب و بیدارى، مرگ و بعثت، داورى و حسابرسى به دست او باشد، «الى اللَّه مولاهم الحقّ» - همه ى مولاها یا باطلند، یا مجازى، مولاى حقیقى تنها خداوند است. «اللَّه مولاهم الحقّ» و ولایت انبیا و اولیا، پرتوى از ولایت الهى است. - سرعت حسابرسى خداوند، از هر نوع و هر وسیله ى حسابرسى سریعتر است. «و هو أسرع الحاسبین» - سرعت حسابرسى و رسیدگى به امور، یك ارزش و روش الهى است. «و هو أسرع الحاسبین»
https://ble.ir/shahri1346
۲۶
۴:۴۳
آیه ی روز :إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ وَإِن تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا وَيُؤْتِ مِن لَّدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمًانساء - ٤٠خداوند (حتّی) به اندازه سنگینی ذرهای ستم نمیکند؛ و اگر کار نیکی باشد، آن را دو چندان میسازد؛ و از نزد خود، پاداش عظیمی (در برابر آن) میدهد.نکته ها: معمولاً ریشه ى ظلم، یا جهل است یا ترس، یا نیاز، یا حرص و... ولى خداوند غنى و دانا و منزّه است، پس ظلم نمى كند. به علاوه خداوند خود به عدل و احسان فرمان داده، چگونه ظلم مى كند؟ البتّه پاداش خداوند، چند برابر (ده برابر تا هفتصد برابر) است واین احسان و لطف اوست.پیام ها: - خداوند عادل است ومجازات هاى او عكس العمل كردارهاى خودماست. «ان اللّه لایظلم...» - كیفرهاى الهى مطابق جرم، ولى پاداش هاى الهى چند برابر است. «یضاعف» - خداوند، علاوه بر افزایش حسنات، از جانب خود نیز اجر عظیم مى دهد. «من لدنه اجراً عظیماً»
https://ble.ir/shahri1346
https://ble.ir/shahri1346
۲۴
۴:۳۲
آیه ی روز :وَمَنْ خَفَّتْ مَوَازِينُهُ فَأُولَئِكَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنفُسَهُمْ فِي جَهَنَّمَ خَالِدُونَمؤمنون - ١٠٣و آنان که وزنه اعمالشان سبک باشد، کسانی هستند که سرمایه وجود خود را از دست داده، در جهنم جاودانه خواهند ماند!نکته ها: سؤال: در بعضى آیات آمده است كه در قیامت مردم از یكدیگر سؤال مى كنند، «واَقبل بعضهم على بعض یَتسائلون» [107]و یا اهل بهشت از دوزخیان مى پرسند: چه چیز باعث شد كه شما به دوزخ در آیید؟ «ما سَلكَكم فى سقر» [108] پس چرا در آیه ى مورد بحث مى فرماید: مردم از یكدیگر سؤال نمى كنند «و لا یتسائلون» دلیل این تفاوت چیست؟ پاسخ: این دو مطلب با هم منافاتى ندارند؛ در مورد اوّل كه مى فرماید: «مردم از همدیگر سؤال مى كنند» این مربوط به پس از رسیدگى به حساب و كتاب است و درباره ى اهل بهشت و دوزخ است كه مطالبى از یكدیگر مى پرسند، ولى آیه ى مورد بحث درباره ى آغاز قیامت و زمان حساب و مرحله ى پیش از ورود مردم به بهشت یا دوزخ است كه مى فرماید: از یكدیگر سؤال نمى كنند. [109] 107) صافات، 27 ؛ طور، 25. 108) مدثّر، 42 . 109) المیزان، ج 15، ص 69 .پیام ها: - آغاز رستاخیز با نفخ صور است. «فاذا نفخ... فلا انساب» - در قیامت، اسناد افتخار دنیوى محو مى شود. «فلا انساب بینهم» - همه ى عمل هاى دنیوى حساب و كتاب دارند. «فمَن ثَقُلت - و مَن خَفّت» - براى هر كارى میزانى است. «مَوازینه» - بزرگ ترین خسارت انسان، هدر دادن عمر و استعدادهاى خویش است. «خسروا انفسهم» - رستگاران، كسانى هستند كه براى قیامت ذخایرى داشته باشند. «هم المفلحون»
https://ble.ir/shahri1346
https://ble.ir/shahri1346
۲۲
۴:۳۳
آیه ی روز :خَلَقَ اللَّهُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ بِالْحَقِّ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً لِّلْمُؤْمِنِينَعنکبوت - ٤٤خداوند، آسمانها و زمین را بحق آفرید؛ و در این آیتی است برای مؤمنان.نکته ها: غیر از خدا، هر كس و هر چیز مانند خانه عنكبوت، سست، ناپایدار و فانى است؛ امّا خداوند: هم عالم است. «یعلم ما یدعون» (آیه قبل) هم عزیز و حكیم است. «و هو العزیز الحكیم هم آفریدگار هستى است. «خلق اللَّه ...»پیام ها: - آفرینش جهان، هدفدار است؛ «بالحقّ» نگاه ما به جهان نیز باید هدفدار باشد. «لآیةً» - مادّیون در پدیده ها متوقّف مى شوند، ولى خداپرستان از پدیده ها عبور مى كنند و به شناخت خدا مى رسند. «لآیةً» - ایمان، از شرایط درك حقایق هستى است. «انّ فى ذلك لآیة للمؤمنین»
https://ble.ir/shahri1346
https://ble.ir/shahri1346
۱۷
۷:۳۸
آیه ی روز :هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَىَ وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَلَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَتوبه - ٣٣او کسی است که رسولش را با هدایت و آیین حق فرستاد، تا آن را بر همه آیینها غالب گرداند، هر چند مشرکان کراهت داشته باشند!نکته ها: این آیه به همین صورت، علاوه بر این سوره در دو سوره ى دیگر نیز آمده است: سوره ى فتح، آیه ى 28 و سوره ى صفّ، آیه ى 9. گرچه اسلام از نظر منطق و استدلال همیشه پیروز بوده است، امّا این آیه، غلبه ى ظاهرى و وعده ى حاكمیّت اسلام بر جهان را بیان مى كند. چنانكه در آیات دیگرى نیز «ظَهَر» به معناى استیلا یافتن آمده است، مثل:«اِن یظهروا علیكم یرجموكم» [49]اگر بر شما غالب شوند، سنگسارتان مى كنند ودرباره ى كفّار آمده است: «اِن یظهروا علیكم لایرقبوا فیكم اِلاًّ و لاذمّةً» [50] اگر بر شما غالب شوند، هیچ عهد و پیمانى را مراعات نمى كنند. از یك سو این آیه تاكنون تحقّق نیافته است و از سویى دیگر خداوند وعده ى حاكمیّت كلّى اسلام را داده و وعده اش دروغ نیست، در نتیجه همان گونه كه در روایات بسیارى آمده است، این آیه به ظهور حضرت مهدى علیه السلام اشاره دارد. مسأله ى حضرت مهدى علیه السلام و قیام جهانى او، در روایات بسیارى از طریق شیعه و اهل سنّت آمده و در اغلب كتب حدیثى عامّه نیز مطرح شده و از مسلّمات اعتقادى مسلمانان است. هرچند برخى از جمله وهابیّت به دروغ این عقیده را مخصوص شیعه دانسته اند. [51] امام باقرعلیه السلام فرمودند: زمانى خواهد آمد كه هیچ كس باقى نخواهد ماند، مگر اینكه به رسالت حضرت محمّدصلى الله علیه وآله اقرار خواهد كرد. [52] در مورد حاكمیّت دین در سراسر گیتى، احادیث بسیارى است؛ از جمله از حضرت على علیه السلام روایت شده است كه در زمان ظهور امام زمان علیه السلام، هیچ خانه اى و هیچ قریه اى نخواهد بود، مگر آنكه اسلام وارد آن خواهد شد، چه بخواهند، چه نخواهند. و صداى اذان هر صبح و شام در هر قریه اى شنیده خواهد شد. [53] 49) كهف، 20. 50) توبه، 8. 51) منتخب الأثر. 52) تفسیر نورالثقلین. 53) تفسیر صافى.پیام ها: - محور وپایه ى دین اسلام، حقّ است. «دین الحقّ» (همه ى ادیان آسمانى حقّند، ولى به خاطر پیدایش تحریف در آنها، حقّانیت آنها مخدوش شده است) - حقّ بر باطل پیروز است. «لیظهره» - اراده و حركت خود را با اراده ى الهى هماهنگ سازیم، وگرنه محو و نابود خواهیم شد. «لیظهره، ولو كره المشركون»
https://ble.ir/shahri1346
https://ble.ir/shahri1346
۲۲
۵:۴۴
آیه ی روز :خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِينَاعراف - ١٩٩(به هر حال) با آنها مدارا کن و عذرشان را بپذیر، و به نیکیها دعوت نما، و از جاهلان روی بگردان (و با آنان ستیزه مکن)!نکته ها: با آنكه براى كلمه ى «عفو»، چند معنا بیان شده است: حدّ وسط و میانه، قبول عذر خطاكار و بخشودن او، آسان گرفتن كارها، ولى ظاهراً در این آیه، معناى اوّل مراد است. «خُذ العفو»، به معناى عفو را تحت اختیار و كنترل خود داشتن و به جا استفاده نمودن است، لذا در بعضى موارد باید قاطعانه برخورد كرد،«و لاتأخذكم بهما رأفة فى دین اللّه» (393)چنانكه «اعرض عن الجاهلین» به معناى آزاد و رها نمودن جاهلان و دشمنان نیست، بلكه مراد با آنان نبودن و میل به آنان نداشتن است، امّا گاهى موعظه، تذكّر و یا برخورد با آنان لازم است.«فاعرض عنهم و عظهم» (394) این آیه با تمام سادگى و فشردگى، همه ى اصول اخلاقى را در بر دارد. هم اخلاق فردى «عفو»، هم اخلاق اجتماعى «وأمر بالعُرف»، هم با دوست «عفو»، هم با دشمن «أعرض»، هم زبانى «وأمر»، هم عملى «أعرض»، هم مثبت «خُذ»، هم منفى «أعرض»، هم براى رهبر، هم براى امّت، هم براى آن زمان و هم براى این زمان. چنانكه امام صادق علیه السلام فرمودند: در قرآن آیه اى جامع تر از این آیه در مكارم الاخلاق نیست. (395) البتّه شكّى نیست كه عفو، در مسائل شخصى است، نه در حقّ النّاس و بیت المال. وقتى این آیه نازل شد، پیامبر صلى الله علیه وآله از جبرئیل توضیح و شیوه ى عمل به این آیه را درخواست كرد. جبرئیل پیام آورد كه«تَعفُو عمّن ظلمك، تُعطى مَن حَرمك، تَصِل مَن قطعك»،(396)از كسى كه به تو ظلم كرده در گذر، به كسى كه تو را محروم كرده عطا كن و با كسى كه با تو قطع رابطه كرده است، ارتباط برقرار كن. سراسر این سوره، دعوت به اعتدال است، با تعبیرهاى گوناگون.اعتدال در حقوق (آیه 29)،در مصرف (آیه 31)،در زینت (آیه 32)،در عبادت (آیه 56)،در خانه سازى (آیه 74)،در اقتصاد (آیه 85)و نسبت به شیوه ى اجراى حقّ وعدالت در امّت حضرت موسى علیه السلام و امّت حضرت محمّد صلى الله علیه وآله در آیات 157 و181 نكات ارزشمندى آمده است. 393) نور، 2 394) نساء، 63 395) تفسیر فرقان 396) تفسیر مجمع البیان ؛ بحار، ج 75، ص 114پیام ها: - همواره باید راه میانه واعتدال را پیشه كرد. «خذ العفو» - تكلیف باید به اندازه ى طاقت باشد، نه بیشتر. «خذ العفو» (اگر «عفو» به معناى حدّ وسط باشد) - تنها خوب بودن كافى نیست، باید در جامعه خوبى ها را ترویج كرد و سفارش نمود. «وأمر بالعرف» - مخاطب آیه تنها پیامبر نیست، هر مسلمان و هر مبلّغ ومصلح اجتماعى باید با لجوجان و جاهلان یاوه گو، برخوردى اعراض آمیز داشته و در برابر توهین و تهمت ها چشم پوشى و صبر كند، نه آنكه درگیر و گلاویز شود. «و اعرض...» - هم باید به معروف امر كرد و هم شیوه ى امر كردن، باید معروف و پسندیده باشد. «و أمر بالعُرف» - مراد از جاهلان، نابخردان است، نه بى سوادان. «واعرض عن الجاهلین» در فرهنگ قرآن و روایات، معمولاً جهل در برابر عقل است، چنانكه در روایات عنوان «العقل و الجهل» داریم. - در شیوه ى اعراض و عفو و گذشت، نباید به خواسته و گفته ى جاهلان كه بر خلاف مصلحت است توجّه كنیم، بلكه باید محكم و استوار ایستاد. «اعرض عن الجاهلین»
https://ble.ir/shahri1346
https://ble.ir/shahri1346
۱۹
۵:۳۷
آیه ی روز :ذَلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ لَمْ يَكُ مُغَيِّرًا نِّعْمَةً أَنْعَمَهَا عَلَىَ قَوْمٍ حَتَّىَ يُغَيِّرُوا مَا بِأَنفُسِهِمْ وَأَنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌانفال - ٥٣این، بخاطر آن است که خداوند، هیچ نعمتی را که به گروهی داده، تغییر نمیدهد؛ جز آنکه آنها خودشان را تغییر دهند؛ و خداوند، شنوا و داناست!نکته ها: در احادیث متعدّد، عواملى مانند ظلم و گناه، سبب تغییر نعمت هاى الهى به حساب آمده اند، چنانكه بازگشت از گناه و انحراف و حركت در مسیر حقّ، موجب سرازیر شدن انواع نعمت هاى الهى است. (547) گناهان و ستم ها، انسان را از لیاقت بهره ورى از لطف الهى دور مى كند. چنانكه حضرت على علیه السلام در خطبه ى قاصعه بدان اشاره نموده و در دعاى كمیل مى خوانیم: «الّلهم اغفر لى الذنوب الّتى تهتك العصم... الّلهم اغفر لى الذّنوب الّتى تغیّر النّعم...» در نامه حضرت على علیه السلام به مالك اشتر مى خوانیم: هیچ چیز مانند ظلم وستم، نعمت هاى الهى را تغییر نمى دهد، چون خداوند ناله ى مظلوم را مى شنود و در كمین ظالمان است. (548) امام صادق علیه السلام فرمودند: همواره از سختى ها و گرفتارى هاى روز و شب كه عقوبت معصیت و گناهان شماست، به خدا پناه ببرید. (549) 547) تفاسیر نورالثقلین وفرقان 548) نهج البلاغه، نامه 53 549) تفسیر اثنى عشرى، كافى، ج 2، ص 269پیام ها: - انسان ذاتاً شایسته ى دریافت نعمت هاى الهى است. «انعمها على قوم» - زوال نعمت ها، از ناحیه ى خودماست، وگرنه سنّت خدا بر استمرار نعمت هاست. «ذلك بانّ اللّه لم یك مغیّراً نعمة... حتّى یغیّروا ما بانفسهم» - دادن ها و گرفتن ها از سوى خدا، قانونمند و حكیمانه است. «لم یك مغیّراً نعمة... حتّى یغیّروا...» - رحمت خداوند بر غضبش مقدّم است. «انعمها على قوم حتّى یغیّروا» - در اسلام علاوه بر كیفر فردى، كیفرهاى اجتماعى نیز قانون دارد. «على قوم» - فطرت انسان، بر ایمان و پاكى استوار است و این انسان است كه خود را تغییر مى دهد. «یغیّروا ما بانفسهم» - انسان، تاریخ را مى سازد، نه آنكه اقتصاد، جبر تاریخ و محیط، انسان را بسازد. «حتّى یغیّروا...» البتّه محیط و اقتصاد بى اثر نیست، لكن نقش اصلى با اراده ى انسان است، و هیچ یك از آنها انسان را مجبور نمى كند. - افراد، جامعه را مى سازند و هرگونه تحوّل مثبت یا منفى در جامعه، بر پایه ى تحوّلِ فكرى و فرهنگى افراد است. «قوم... یغیّروا ما بانفسهم» - سعادت و شقاوت ملّت ها، در گرو تحوّلات درونى آنهاست، نه قدرت و ثروت. «حتّى یغیّروا ما بانفسهم» - در تحلیل سرنوشت جوامع، محور، روحیّه ى مردم است، نه شانس، خرافات، نظام هاى حاكم، جبر تاریخ و... «یغیّروا ما بانفسهم» - همه ى ما تحت نظر خدا هستیم و كیفر كفّار متّكى بر علم گسترده خداوند است. «انّ اللّه سمیع علیم»
https://ble.ir/shahri1346
https://ble.ir/shahri1346
۱۷
۴:۲۸
آیه ی روز :وَأَنِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ يُمَتِّعْكُم مَّتَاعًا حَسَنًا إِلَىَ أَجَلٍ مُّسَمًّى وَيُؤْتِ كُلَّ ذِي فَضْلٍ فَضْلَهُ وَإِن تَوَلَّوْا فَإِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ كَبِيرٍهود - ٣و اینکه: از پروردگار خویش آمرزش بطلبید؛ سپس بسوی او بازگردید؛ تا شما را تا مدّت معیّنی، (از مواهب زندگی این جهان،) به خوبی بهرهمند سازد؛ و به هر صاحب فضیلتی، به مقدار فضیلتش ببخشد! و اگر (از این فرمان) روی گردان شوید، من بر شما از عذاب روز بزرگی بیمناکم!نکته ها: در آیه ى قبل، توحید مطرح شد و در این آیه، بازگشت به خداوند و قرار گرفتن در مدار توحید مطرح است. «مَتاعاً حَسناً» یعنى زندگى دلنشین همراه با آرامش روحى، در برابر كسانى كه به خاطر اِعراض از یاد خدا، معیشه ى ضنك و زندگى تلخ دارند، گرچه از نظر مادّیات در آسایش و رفاه هستند.پیام ها: - یكى از وظائف پیامبران، بازسازى منحرفان است. «استغفروا ربّكم ثمّ توبوا» - تا اسنان خود را از گناه پاك نكند وسبكبال نشود، نمى تواند به سوى حقّ پرواز كند. «استغفروا ربّكم ثمّ توبوا» - محو گناه كافى نیست، حركت بسوى خدا لازم است. «استغفروا ربّكم ثمّ توبوا» - توبه واجب است. «توبوا الیه» - توبه از گناه، سبب بازگشت الطاف مادّى خدا نیز مى شود. «توبوا... یمتّعكم» - امكاناتى كه در اختیار كافران وگنهكاران است، چون در راه فساد و فتنه به كار مى رود، مبارك و حسن نیست. «متاعاً حسناً» - زندگى خوب، مورد توجّه اسلام است. «متاعاً حسناً» - ایمان وتوبه، زندگى انسان را تا آخرعمر بیمه مى كند. «یمتّعكم... الى اجلٍ مسمّى » - توبه، رمز كامیابىِ كیفى و كمّى است. «متاعاً حسناً الى اجلٍ مسمّى » - توبه، عامل جلوگیرى از مرگ هاى ناگهانى است. «الى اجلٍ مسمّى » - تاریخ وزمان مرگ، بر انسان مجهول است. «الى اجلٍ مسمّى » - درجات در قیامت متفاوت است. هركس فضیلت بیشترى در دنیا كسب كند، لطف بیشترى در آخرت دریافت خواهد كرد. «یؤت كلّ ذى فضلٍ فضله» - پیامبران دلسوز مردمند. جمله ى «انى اخاف علیكم» در قرآن زیاد آمده است.
https://ble.ir/shahri1346
https://ble.ir/shahri1346
۱۸
۴:۳۹
آیه ی روز :وَلَا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحًا إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍلقمان - ١٨(پسرم!) با بیاعتنایی از مردم روی مگردان، و مغرورانه بر زمین راه مرو که خداوند هیچ متکبّر مغروری را دوست ندارد.نکته ها: «تَصعیر»، نوعى بیمارى است كه شتر به آن گرفتار مى شود و گردنش كج مى شود. لقمان به فرزندش مى گوید: تو بر اساس تكبّر مثل شترِ بیمار، گردنت را با مردم كج نكن. «مَرَح»، به معناى شادى زیاد است كه در اثر مال و مقام به دست مى آید. «مُختال» به كسى گویند كه بر اساس خیال و توهّم خود را برتر مى داند، و «فَخور» به معناى فخرفروش است. تكبّر، هم توهین به مردم است، هم زمینه ساز رشد كدورت هاى جدید و هم تحریك كننده ى كینه هاى درونى قدیم. در حدیث مى خوانیم: هر كس با تكبّر در زمین راه رود، زمین و هر موجودى كه زیر و روى آن است، او را لعنت مى كنند.(299) 299) تفسیر نورالثقلین.پیام ها: - با مردم، چه مسلمان و چه غیر مسلمان، با خوشرویى رفتار كنیم. «لاتصعّر خدّك للنّاس» - تكبّر ممنوع است، حتّى در راه رفتن. «لاتمش فى الارض مرحا» - از عامل خشنودى خداوند براى تشویق و از ناخشنودى او براى ترك زشتى ها و گناهان استفاده كنیم. «انّ اللّه لایحبّ» - به موهومات، خیالات و بلندپروازى ها خود را گرفتار نسازیم. «مُختال» - بر مردم فخر فروشى نكنیم. «انّ اللّه لایحبّ كلّ مُختال فَخور» تواضع : در این آیه لقمان به فرزندش مى گوید: در زمین متكبرانه راه نرو «لاتمش فى الارض مرحاً» و در سوره ى فرقان، اوّلین نشانه ى بندگان خوب خدا، حركت متواضعانه ى آنهاست.«و عباد الرّحمن الّذین یمشون على الارض هَونا»(300) یكى از اسرار نماز كه در سجده ى آن بلندترین نقطه بدن را (حداقل در هر شبانه روز 34 مرتبه در هفده ركعت نماز واجب) روى خاك مى گزاریم، دورى از تكبّر، غرور و تواضع در برابر خداوند است. گرچه تواضع در برابر تمام انسان ها لازم است؛ امّا در برابر والدین، استاد و مؤمنان لازم تر است. تواضع در برابر مؤمنان، از نشانه هاى برجسته ى اهل ایمان است.«اذّلة على المؤمنین»(301) بر خلاف تقاضاى متكبّران كه پیشنهاد دور كردن فقرا را از انبیا داشتند، آن بزرگواران مى فرمودند: ما هرگز آنان را طرد نمى كنیم.«و ما انا بطارد الّذین آمنوا»(302) انسانِ ضعیف و ناتوانى كه از خاك و نطفه آفریده شده، و در آینده نیز مردارى بیش نخواهد بود، چرا تكبّر مى كند؟! مگر علم محدود او با فراموشى آسیب پذیر نیست؟! مگر زیبایى، قدرت، شهرت و ثروت او، زوال پذیر نیست؟! مگر بیمارى، فقر و مرگ را در جامعه ندیده است؟! مگر توانایى هاى او نابود شدنى نیست؟! پس براى چه تكبّر مى كند؟! قرآن مى فرماید: متكبّرانه راه نروید كه زمین سوارخ نمى شود، گردن كشى نكنید كه از كوه ها بلندتر نمى شوید.«ولاتَمشِ فى الارض مَرحاً اِنّك لن تَخرق الارض و لن تَبلغ الجبال طولا»(303) نمونه هایى از تواضع اولیاى الهى 1. شخص اوّل آفرینش كه پیامبر اكرم صلى الله علیه وآله است، آنگونه مى نشست كه هیچ امتیازى بر دیگران نداشت و افرادى كه وارد مجلس مى شدند و حضرت را نمى شناختند، مى پرسیدند: كدام یك از شما پیامبر است؟ «ایّكم رسول اللّه»(304)
https://ble.ir/shahri1346
https://ble.ir/shahri1346
۸
۶:۵۸