شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی
گروه «مطالعات علم و فناوری شورای بررسی متون» برگزار میکند:
سلسله نشستهای دربارهی #آزمایشهای_فکری جلسه دوم: تجربهگرایی ارنست ماخ و آزمایشفکری - علیرضا شفاه
شنبه ۲۵ اسفند، ساعت ۱۰:۳۰
بزرگراه کردستان، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، اتاق ۱۲۶
@shmoton
تجربهگرایی چنانکه ما غالبا آن را میشناسیم در برابر آنچیزی واقع میشود که از آن ما است. در برابر تعقل و نظرورزی و در برابر نتایج منطقی ما از پیشداشتههایمان. درست از همین رو تجربه رشتهٔ افکار ما را میگسلد. در این تلقی رشتهٔ افکار ما از گذشته میآیند.
اما تجربه نزد ماخ چنین نیست. او طرحی نوین از تجربه دارد. چیزی به کلی متفاوت. چیزی که امکان خودش را از فرضیه میگیرد یعنی از آن افکاری که رشتهای است آویخته به «آینده». نزد او آنچه تجربه میشود بر مدار طرحی از موفقیت - یعنی امری انسانی و آویخته در تاریکی آینده - ممکن میشود. تجربه نزد ماخ امتداد افکار ما است زیر سایهٔ آزمون توفیق. درست از همین رو آزمایش فکری نزد ماخ جایگاهی بلند دارد. زیرا اصلا آزمایش ادامهٔ افکار ما است.- علیرضا شفاه
@shmoton
اما تجربه نزد ماخ چنین نیست. او طرحی نوین از تجربه دارد. چیزی به کلی متفاوت. چیزی که امکان خودش را از فرضیه میگیرد یعنی از آن افکاری که رشتهای است آویخته به «آینده». نزد او آنچه تجربه میشود بر مدار طرحی از موفقیت - یعنی امری انسانی و آویخته در تاریکی آینده - ممکن میشود. تجربه نزد ماخ امتداد افکار ما است زیر سایهٔ آزمون توفیق. درست از همین رو آزمایش فکری نزد ماخ جایگاهی بلند دارد. زیرا اصلا آزمایش ادامهٔ افکار ما است.- علیرضا شفاه
۲۰:۳۸
گروه «مطالعات علم و فناوری شورای بررسی متون» برگزار میکند:
سلسله نشستهای دربارهی #آزمایشهای_فکریجلسه سوم:حی بن یقظان بهمثابهی یک آزمایشفکری - مینا خادمالفقرا
یکشنبه ۷ اردیبهشت، ساعت ۱۶
لینک اتاق:https://webinar.ihcs.ac.ir/rooms/ihc-1qj-osz-jg8
@shmoton
۱۰:۳۵
۱۷:۲۶
۱۱:۳۵
۱۱:۴۲
۱۱:۴۲
شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی


نهضت متن 

ویژهنامه منتشر شد: گزارشی از رویکرد تحولی در فعالیتهای دوسالۀ شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی (۱۴۰۲-۱۴۰۳)
متنخوانی تکلیف اهلعلم و از آداب ضروری آن است تا ابتدا نهاد علم و دانشجویانش بدانند که چگونه باید بحث و گفتوگو و تحقیق کنند و پس از آن، اجازه ندهند تا شهر گرفتار پریشانی کلمات شود. بنابراین اگر شهر در غوغا گرفتار آمد و نامها پریشان شد و انسانها پنداشتند که آزادیشان ایجاب میکند هر چیزی را طبق باور خود و همانطور که میپسندند، بگویند و بنامند، اینجا ابتدا باید سراغ از اهلعلم و نهاد علم گرفت که در این شهر کجا هستند و چه میکنند.
در بخش اول ویژهنامه، علاوه بر سرمقالهای از دکتر محمدحسن نیلی با عنوان علم و فریب زندگی و دو یادداشت از دکتر محمدتقی طباطبایی رئیس گروه فلسفه با موضوع نقد بهسان پرورش برای دانش و دکتر اباصالح تقیزاده طبری دبیر گروه علوم سیاسی با عنوان متنخوانی چیست؟ ، مصاحبهای داشتهایم با دکتر حمیدرضا فرتوکزاده رئیس گروه مدیریت شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی با عنوان علوم انسانی و امر ملی . در ادامه گزارشی علمی آمده است از نشستی با حضور دکتر طباطبایی درباره ضرورت مراجعه به «متنهای کلاسیک فلسفی» و گزارشی از تغییر در ساختار و رویههای «پژوهشنامه انتقای متون و برنامههای علوم انسانی».
در بخش دوم ویژهنامه، یادداشتهایی بر چهار شماره اول نقدنامه علوم انسانی، بهعنوان فعالیت محوری شورای متون در دور جدید و همچنین گزارشهایی علمی از نشستهای مرتبط با این نقدنامهها آمده است.
در بخش سوم گزارشهایی علمی از نُه متنخوانی برگزارشده در شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی و یک ترجمه از متون مرتبط با یکی از متنخوانیها آمده است:
متنخوانی «اساس آلمان» هگل
متنخوانی «دانش و خطا» ارنست ماخ
متنخوانی «تأملات دکارتی» هوسرل
متنخوانی «بوروکراسی» وبر
متنخوانی «تأملات در فلسفه اولی» دکارت
متنخوانی «دولت عقلانی و سیاست اقتصادی» وبر
متنخوانی «طبیعت از درون» هایدلبرگ
متنخوانی «قانونیت و مشروعیت» اشمیت
ترجمه بخشی از کتاب «پیدایش جهان کپرنیکی» بلومنبرگ
همخوانی «درآمدی بر اندیشه هانس بلومنبرگ»
در بخش چهارم نیز گذری داشتهایم بر بیست و هفت نشست برگزارشده توسط گروههای علمی شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی.
ویژه نامه را بهصورت رایگان از طاقچه دریافت کنید.
۶:۲۵
شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی


نهضت متن 

ویژهنامه منتشر شد: گزارشی از رویکرد تحولی در فعالیتهای دوسالۀ شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی (۱۴۰۲-۱۴۰۳)
متنخوانی تکلیف اهلعلم و از آداب ضروری آن است تا ابتدا نهاد علم و دانشجویانش بدانند که چگونه باید بحث و گفتوگو و تحقیق کنند و پس از آن، اجازه ندهند تا شهر گرفتار پریشانی کلمات شود. بنابراین اگر شهر در غوغا گرفتار آمد و نامها پریشان شد و انسانها پنداشتند که آزادیشان ایجاب میکند هر چیزی را طبق باور خود و همانطور که میپسندند، بگویند و بنامند، اینجا ابتدا باید سراغ از اهلعلم و نهاد علم گرفت که در این شهر کجا هستند و چه میکنند.
در بخش اول ویژهنامه، علاوه بر سرمقالهای از دکتر محمدحسن نیلی با عنوان علم و فریب زندگی و دو یادداشت از دکتر محمدتقی طباطبایی رئیس گروه فلسفه با موضوع نقد بهسان پرورش برای دانش و دکتر اباصالح تقیزاده طبری دبیر گروه علوم سیاسی با عنوان متنخوانی چیست؟ ، مصاحبهای داشتهایم با دکتر حمیدرضا فرتوکزاده رئیس گروه مدیریت شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی با عنوان علوم انسانی و امر ملی . در ادامه گزارشی علمی آمده است از نشستی با حضور دکتر طباطبایی درباره ضرورت مراجعه به «متنهای کلاسیک فلسفی» و گزارشی از تغییر در ساختار و رویههای «پژوهشنامه انتقای متون و برنامههای علوم انسانی».
در بخش دوم ویژهنامه، یادداشتهایی بر چهار شماره اول نقدنامه علوم انسانی، بهعنوان فعالیت محوری شورای متون در دور جدید و همچنین گزارشهایی علمی از نشستهای مرتبط با این نقدنامهها آمده است.
در بخش سوم گزارشهایی علمی از نُه متنخوانی برگزارشده در شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی و یک ترجمه از متون مرتبط با یکی از متنخوانیها آمده است:
متنخوانی «اساس آلمان» هگل
متنخوانی «دانش و خطا» ارنست ماخ
متنخوانی «تأملات دکارتی» هوسرل
متنخوانی «بوروکراسی» وبر
متنخوانی «تأملات در فلسفه اولی» دکارت
متنخوانی «دولت عقلانی و سیاست اقتصادی» وبر
متنخوانی «طبیعت از درون» هایدلبرگ
متنخوانی «قانونیت و مشروعیت» اشمیت
ترجمه بخشی از کتاب «پیدایش جهان کپرنیکی» بلومنبرگ
همخوانی «درآمدی بر اندیشه هانس بلومنبرگ»
در بخش چهارم نیز گذری داشتهایم بر بیست و هفت نشست برگزارشده توسط گروههای علمی شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی.
ویژه نامه را بهصورت رایگان از طاقچه دریافت کنید.
۸:۲۴
۱۵:۲۶
#متنخوانی
گروه مدیریت و سیاستگذاری شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی برگزار میکند:
حلقۀ متنخوانی مقالهٔ ضرب المثلهای علم اداره اثر هربرت سایمون
مقاله ضرب المثلهای علم اداره از دو حیث اهمیت دارد. نخست: این مقاله از نقاط عطف چرخش مطالعات مدیریت و سازمان از رویکردهای اصولگرایانه به رویکردهای تجربی و انضمامی است؛ چه آنها اصول مدیریت دولتی ویلسونی/گودنویی نظیر جدایی سیاست از اداره باشند و چه اصول مدیریت علمی تیلوری/فایولی نظیر تخصصگرایی و تمرکز فرماندهی. دوم: این مقاله را میتوان دیباچهای بر کتاب بسیار مهم و سنت ساز رفتار اداری سایمون تلقی کرد.آنچه هربرت سایمون آغازگر آن بود احیای جنبهای پنهان و کمتر دیدهشده در نظریه مدیریت و سازمان بود. اینکه روشهای بهینه در مدیریت هر سازمان بیش از آنچه به نظر میرسد اکتشافی و وابسته به موقعیت ویژه هر سازمان است. پذیرش این محدودیت عنصری بسیار مهم در چرخشی اساسی بود که هربرت سایمون در آن سهمی کانونی دارد پیشنهاد سایمون مسیری را در نظریه مدیریت گشود که نهایتاً برای او جایزه نوبل ۱۹۷۸ را به ارمغان آورد.
مسئول حلقه: سیدعلی کشفیدبیر گروه مدیریت و سیاستگذاری شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی
یکشنبهها ساعت ۱۸ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیشروع از ۲۷ مهر (بهمدت شش ماه)
برای ثبت درخواست شرکت در این جلسات، نامونامخانوادگی، رشتۀ تحصیلی، دانشگاه محل تحصیل و شماره موبایل خود را به شناسه @aa_kargar ارسال نمایید.
۱۴:۱۵
#متنخوانی
گروه مدیریت و سیاستگذاری شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی در همکاری با فصلنامه برآیند برگزار میکند:
حلقۀ متنخوانی کتاب نهادها، تغییرات نهادی و عملکرد اقتصادی اثر داگلاس نورث
کتاب «نهادها، تغییر نهادی و عملکرد اقتصادی» داگلاس نورث، یکی از نوآوریهای بنیادین در تحول اندیشهٔ توسعه و اقتصاد سیاسی نیمهٔ دوم قرن بیستم است. اهمیت این اثر از دو منظر قابل تأمل است. نخست آنکه نورث با نقد درک نئوکلاسیکی از نهادها، مسیر مطالعات توسعه را از الگوی کارکردگرایانه و تکاملگرایی داروینی به سوی درک تاریخی، فرهنگی و موقعیتمند از رفتار نهادها سوق داد. در منظری که نورث میگشاید، نهاد نه ابزار تخصیص کارای منابع و کاهش هزینهٔ مبادله، بلکه صورتبندی تاریخیِ تعامل انسانها در شرایط عدم قطعیت است؛ شکلی از سامان اجتماعی که استمرار و مقاومت آن نیازمند فهم منطق درونی خود است.دوم آنکه اثر نورث را میتوان نقطهٔ آغاز چرخش مفهومی مهمی در نظریههای حکمرانی دانست: چرخشی از «مهندسی نهادی» به «فهم نهادی». در این افق، تغییر نهادها نه با اراده و مداخلهٔ سیاسی، که با شناخت دینامیسم درونی و قواعدی ممکن میشود که جامعه در تکرار کنشها و عرفهایش میسازد. نورث با تمایز میان همکاری مستمر و تعاملات پراکنده، معضل تعاون را در جوامع مدرن صورتبندی میکند و نشان میدهد چگونه در شرایط فقدان اطلاعات کامل و بازیگران بسیار، نظم اجتماعی نه از طریق دولت، بلکه از دل فرهنگ و باور مشترک حفظ میشود.بدینسان، اندیشهٔ نورث تلاشی است برای کشف منطق حرکت جامعه پیش از آنکه در مقام مهندس توسعه ظاهر شویم؛ کوششی برای فهم اینکه نهادها چگونه میزِیند، پیش از آنکه بخواهیم آنها را تغییر دهیم.
مسئول حلقه: سیدعلی کشفیدبیر گروه مدیریت و سیاستگذاری شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی
سه شنبه ها ساعت ۱۰:۳۰ مرکز نوآوری و تعالی کوثرشروع از ۲۰ آبان ماه (بهمدت پنج ماه)
برای ثبت درخواست شرکت در این جلسات، نامونامخانوادگی، رشتۀ تحصیلی، دانشگاه محل تحصیل و شماره موبایل خود را به شناسه @barayand_admin ارسال نمایید.
۱۱:۲۰
بازارسال شده از نقدنامه علوم انسانی
تحدی به کلمه
پرسش از نسبت متن و تاریخ، بیش از آنکه پژوهشی نظری باشد، پرسشی اساسی است که میتواند برای همه محققان علوم انسانی ضرورت و اهمیت داشته باشد؛ ما همواره از افقی تاریخی تحقیق میکنیم و متن میخوانیم و مینویسیم. اما به واقع چگونه میتوان کلمات را در تاریخ خواند و چیزی نوشت؟ چگونه میتوان هم به اصالت کلمه و تحقیق اذعان داشت و هم تاریخیت و حرکت زمانمند انسان و کلماتش را از یاد نبرد؟
این تحقیق دشوار اما ضروری شاید آنگاه بیشتر وجوه اساسی خود را نشان دهد که پای متن مقدس وسط باشد. متنهای مقدس، به مثابه متنهای موسس، همواره در تاریخ حرکت کردهاند اما حضور یکهشان را حفظ نمودهاند. یعنی ما بیش از آنکه به تفسیرشان محتاج باشیم، از آنها کلمه گفتن و کلمه شنیدن را فراگرفتهایم و هنوز فرامیگیریم.
در نقدنامه هفتم (الهیات) شورای بررسی متون، به بهانه توجه به دایرةالمعارف قرآن لیدن، بابی هرچند کوچک برای تحقیق درباره نسبت متن مقدس و تاریخ گشوده و تلاش شده تا درآمدی باشد برای مرور و گاهی نقد نگاههای متنوعی که در نسبت تاریخ و متن مقدس وجود داشته است. در این شماره مقدمه مکاولیف بر راهنمای قرآن کمبریج، و مقالهای از اندرو ریپین برای نخستین بار ترجمه و منتشر شده است. این دو، نمایندگانی مهم از جریانهای مطالعات قرآنی غربی بودهاند و متن را در بافتار تاریخی و زبانیاش پیدا میکنند.
در سرمقاله، از منظری فلسفی، به نسبت متن مقدس و تاریخ پرداخته شده و نابسندگیهای تاریخی گرایی از یک سو و چشم بستن بر تاریخ از سوی دیگر مورد بحث قرار گرفته است. همچنین در مقالاتی دیگر از دکتر مجید معارف، دکتر فرهنگ مهروش، دکتر پرویز آزادی و دیگر پژوهشگران به مسائلی همچون قداست زدایی در نگرش تاریخی یا گریزناپذیری آن، بررسی آراء ریپین و نقد آن و همچنین نقد و بررسی نحوه بررسی پژوهشگران ایرانی و بینالمللی نسبت به دایرةالمعارف پرداخته شده است.
این نقدنامه با دو گفتوگوی مهم به پایان رسیده. ابتدا در گفتوگو با دکتر احمد پاکتچی امکانات مطالعات تاریخی برای فهم عمیق قرآن کریم مورد بحث قرار گرفته و در ادامه در گفتوگو با دکتر سید محمدتقی چاوشی*، از نسبت تازهای میان متن مقدس و مشخصا قرآن کریم و تاریخیت صحبت شده است.
شمارۀ هفتم نقدنامه الهیات با دبیری علمی *دکتر مرتضی سلماننژاد و به همت گروه الهیات شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی تولید شده است.
برای تهیه این شماره و شمارههای پیشین نقدنامه: شماره یکم، شماره دوم، شماره سوم و چهارم، شماره پنجم و شماره ششم میتوانید در ساعات اداری با شماره تماس ۸۸۰۴۶۸۹۱ داخلی ۱۸۴ تماس گرفته و یا از طریق شناسه @sadeghakefi در پیامرسان بله، اطلاعات خود را (شامل نام و نام خانوادگی، شماره موبایل، آدرس و کد پستی و شمارههای انتخابی نقدنامه) ثبت و سفارش را با پست رایگان دریافت نمایید.
همچنین طی روزهای آینده امکان خرید حضوری از کتابفروشیهای «کیهان» و «مولی» در تهران و «کتاب شهر» در قم (چهارراه شهدا) میسر خواهد شد.
پیشنهاد ویژه : در صورت سفارش تمام شمارههای نقدنامه (فلسفه، علوم سیاسی، علم و فناوری، اقتصاد، حقوق و الهیات) میتوانید از تخفیف ۲۰۰ هزار تومانی بر روی سفارش خود بهرهمند شوید.
این تحقیق دشوار اما ضروری شاید آنگاه بیشتر وجوه اساسی خود را نشان دهد که پای متن مقدس وسط باشد. متنهای مقدس، به مثابه متنهای موسس، همواره در تاریخ حرکت کردهاند اما حضور یکهشان را حفظ نمودهاند. یعنی ما بیش از آنکه به تفسیرشان محتاج باشیم، از آنها کلمه گفتن و کلمه شنیدن را فراگرفتهایم و هنوز فرامیگیریم.
در نقدنامه هفتم (الهیات) شورای بررسی متون، به بهانه توجه به دایرةالمعارف قرآن لیدن، بابی هرچند کوچک برای تحقیق درباره نسبت متن مقدس و تاریخ گشوده و تلاش شده تا درآمدی باشد برای مرور و گاهی نقد نگاههای متنوعی که در نسبت تاریخ و متن مقدس وجود داشته است. در این شماره مقدمه مکاولیف بر راهنمای قرآن کمبریج، و مقالهای از اندرو ریپین برای نخستین بار ترجمه و منتشر شده است. این دو، نمایندگانی مهم از جریانهای مطالعات قرآنی غربی بودهاند و متن را در بافتار تاریخی و زبانیاش پیدا میکنند.
در سرمقاله، از منظری فلسفی، به نسبت متن مقدس و تاریخ پرداخته شده و نابسندگیهای تاریخی گرایی از یک سو و چشم بستن بر تاریخ از سوی دیگر مورد بحث قرار گرفته است. همچنین در مقالاتی دیگر از دکتر مجید معارف، دکتر فرهنگ مهروش، دکتر پرویز آزادی و دیگر پژوهشگران به مسائلی همچون قداست زدایی در نگرش تاریخی یا گریزناپذیری آن، بررسی آراء ریپین و نقد آن و همچنین نقد و بررسی نحوه بررسی پژوهشگران ایرانی و بینالمللی نسبت به دایرةالمعارف پرداخته شده است.
این نقدنامه با دو گفتوگوی مهم به پایان رسیده. ابتدا در گفتوگو با دکتر احمد پاکتچی امکانات مطالعات تاریخی برای فهم عمیق قرآن کریم مورد بحث قرار گرفته و در ادامه در گفتوگو با دکتر سید محمدتقی چاوشی*، از نسبت تازهای میان متن مقدس و مشخصا قرآن کریم و تاریخیت صحبت شده است.
همچنین طی روزهای آینده امکان خرید حضوری از کتابفروشیهای «کیهان» و «مولی» در تهران و «کتاب شهر» در قم (چهارراه شهدا) میسر خواهد شد.
۱۶:۳۳
بازارسال شده از کانال پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
@ihcssir
۱۶:۴۴
بازارسال شده از مدرسه فلسفه و سیاست ایران
این نشست به صورت حضوری میباشد.
🟦 دکتر محمدحسین زارعی
🟨 دکتر اباصالح تقیزاده طبری
@goftaresiasi@shmoton
۵:۵۵
نشست «انضمامیت قانون اساسی در رویکردی سازوکار محور»نظم زندگیِ مبتنی بر قانون اساسی سخن از مواجهه انسان با جهانِ خود از رهگذر وضعی تثبیتشده است. انسان هنگامیکه قانون اساسی را بر زندگی خود پذیرا میشود گویی حدّی از هستی خود را به دست آورده و متعین ساخته است که با قانون اساسی آن را ابراز کرده و درصدد نگاهداشتاش بر میآید. قانون اساسی، حدّ هستی جمعی انسان را حکایت میکند.قوانین اساسی اگر هستی جمعی انسانها را در موقعیت تثبیتِ جهان دلالت میکنند، نمیتوان آنها را بسان متونی بیجان تصور کرد که آمادهی هرگونه مواجههای از ناحیه اهالی قدرت باشند. قوانین اساسی نیز همچون موجودی زنده پا به زندگی گذاشته، نفس کشیده، تغییر کرده و میمیرند. این انداموارهی زنده چگونه میتواند از زندگی استقبال کرده و همچون فضایی که نفس کشیدن یک جمعیت سیاسی با آن معنا مییابد خود را در صحنه زندگی حاضر کند؟اصلاح قانون اساسی سخن از نسبت قانون اساسی همچون موجودی زنده (و چهبسا مرده) با جهان و صحنه زندگی واقعی انسانی است. اینکه یک قانون اساسی چگونه امکان اصلاح را در خود مهیا میکند نشانگر این مهم است که قانون اساسی چگونه میتواند در تغییرات زندگی انسانی واقعی حضور بیابد. قانون اساسی در چه شرایط و موقعیتی امکان اصلاحپذیری دارد؟ آیا اصلاحپذیری قانون اساسی برآمده از موقعیتِ تولد این متن است یا ناشی از قواعدی طراحی شده است که در ذات خود بیتوجه به موقعیت تاسیس، درون متن تعبیه میشوند؟
این پرسشی است که بنا داریم به بهانه انتشار کتاب «اصلاح اساس: ساختن، نقض کردن و تغییر دادن قانون اساسی اثر ریچارد آلبرت» مورد پیگیری علمی و محل گفتوگو قرار بدهیم. بدین رو، نشست «انضمامیت قانون اساسی در رویکردی سازوکار محور» با حضور دکتر سید ناصر سلطانی*، عضو هیئت علمی دانشکده حقوق دانشگاه تهران، *دکتر مهدی هداوند*، عضو هیئت علمی دانشکده حقوق دانشگاه علامه طباطبایی و *نوید شیدایی*، مترجم کتاب اصلاح اساس توسط *گروه فقه و حقوق شورای بررسی متون پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، با همکاری موسسه حقوق و سیاست نبراس در روز یکشنبه 30 آذرماه ساعت 9:30 صبح در سالن حکمت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار میشود.
این پرسشی است که بنا داریم به بهانه انتشار کتاب «اصلاح اساس: ساختن، نقض کردن و تغییر دادن قانون اساسی اثر ریچارد آلبرت» مورد پیگیری علمی و محل گفتوگو قرار بدهیم. بدین رو، نشست «انضمامیت قانون اساسی در رویکردی سازوکار محور» با حضور دکتر سید ناصر سلطانی*، عضو هیئت علمی دانشکده حقوق دانشگاه تهران، *دکتر مهدی هداوند*، عضو هیئت علمی دانشکده حقوق دانشگاه علامه طباطبایی و *نوید شیدایی*، مترجم کتاب اصلاح اساس توسط *گروه فقه و حقوق شورای بررسی متون پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، با همکاری موسسه حقوق و سیاست نبراس در روز یکشنبه 30 آذرماه ساعت 9:30 صبح در سالن حکمت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار میشود.
۹:۲۲
«نشست بازخوانی علوم انسانی از دفاع ایرانی»
جنگها را با زایش ملتها نسبتی است و هر آنکه خواسته باشد تا که ملتی را بشناسد، ناچار از توجه به جنگهایشان است. ملتها در جنگها، آنجاکه خطری بزرگ تهدیدشان کرده است، متذکر وجود جمعی خود میشوند و به آزمون کشیده میشوند که آیا به واقع شایسته نامی واحد هستند و حقیقتا باهم، و نه در کنار هم، زندگی میکنند. به این اعتبار، جنگ همواره خطابی به وجود جمعی یک ملت دارد و خطرش، فرصتی برای ظهور وحدت آنهاست. این چنین ملتهای بزرگ همواره به استقبال جنگشان رفتهاند و از مواجهه با آن نهراسیدهاند.
در میان ملتها، ملت ایران در میانهی جنگها تاریخ خود را نوشته و هویت جمعی خود را رقم زده است. کسی نمیتواند تاریخ حوادث جهان را بخواند و نام ایران را نبرد. همین جنگ ۱۲ روزه با اینکه کوتاه بود، اما نشانی از پایداری ایران داشت؛ بنگریم و بپرسیم که کدام کشور و ملتی است که آماده آن باشد تا با بزرگترین قدرتهای نظامی منطقه و جهان طرف شود و تسلیم نشود؟ این تسلیم نشدن و این ایستادگی، موضوعی برای تفکر است، بیشتر از آنکه مناسب تبلیغ و تفاخر باشد.علوم انسانی در ایران، اگر به وجود جمعی انسان ایرانی میاندیشد و بهروزی او را دنبال میکند، بیش از پیش باید بر این پدیده چشم دوخته و از آن نه تنها، یکبار دیگر جوهره ملی ایران را به فهم آورد بلکه ببیند چگونه میتواند با تکیه بر آن چیزی از شیوهی زیستن ایرانی و فرصتی برای حرکت و تحول آن بجوید. ما در ایران هرچند ایستادگی را تمرین کردهایم اما هنوز در فاصلهای با این ایستادگی، نتوانستهایم زندگی و پیشرفت شایستهی خویش را پیدا کنیم. پرسش مهم این است که آیا در پس این جنگ، امکانی برای تفکر به شیوهای از تحول در زندگی برای ما باز شده است؟ آیا این جنگ که هنوز در میانه آنیم، فرصتی و انگیزهای برای حرکتی تازه در ما ایجاد کرده است؟ اینها و پرسشهایی از این دست، نه تنها برای ایران ضروری است، بلکه فرصتی بینظیر برای حیات علوم انسانی ایرانی گشوده است.این نشست این مسئله اساسی را مدنظر خواهد داشت و تلاش خواهد کرد تا آن را از منظر اساتید برجسته کشورمان به بحث بگذارد.
زمان نشست: سهشنبه دوم دی ماه ۱۴۰۴؛ از ساعت ۱۵-۱۷
مکان نشست: پژوهشگاه علوم انسانی، طبقه دوم، سالن ادب
در میان ملتها، ملت ایران در میانهی جنگها تاریخ خود را نوشته و هویت جمعی خود را رقم زده است. کسی نمیتواند تاریخ حوادث جهان را بخواند و نام ایران را نبرد. همین جنگ ۱۲ روزه با اینکه کوتاه بود، اما نشانی از پایداری ایران داشت؛ بنگریم و بپرسیم که کدام کشور و ملتی است که آماده آن باشد تا با بزرگترین قدرتهای نظامی منطقه و جهان طرف شود و تسلیم نشود؟ این تسلیم نشدن و این ایستادگی، موضوعی برای تفکر است، بیشتر از آنکه مناسب تبلیغ و تفاخر باشد.علوم انسانی در ایران، اگر به وجود جمعی انسان ایرانی میاندیشد و بهروزی او را دنبال میکند، بیش از پیش باید بر این پدیده چشم دوخته و از آن نه تنها، یکبار دیگر جوهره ملی ایران را به فهم آورد بلکه ببیند چگونه میتواند با تکیه بر آن چیزی از شیوهی زیستن ایرانی و فرصتی برای حرکت و تحول آن بجوید. ما در ایران هرچند ایستادگی را تمرین کردهایم اما هنوز در فاصلهای با این ایستادگی، نتوانستهایم زندگی و پیشرفت شایستهی خویش را پیدا کنیم. پرسش مهم این است که آیا در پس این جنگ، امکانی برای تفکر به شیوهای از تحول در زندگی برای ما باز شده است؟ آیا این جنگ که هنوز در میانه آنیم، فرصتی و انگیزهای برای حرکتی تازه در ما ایجاد کرده است؟ اینها و پرسشهایی از این دست، نه تنها برای ایران ضروری است، بلکه فرصتی بینظیر برای حیات علوم انسانی ایرانی گشوده است.این نشست این مسئله اساسی را مدنظر خواهد داشت و تلاش خواهد کرد تا آن را از منظر اساتید برجسته کشورمان به بحث بگذارد.
۱۷:۲۵
شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی
«نشست بازخوانی علوم انسانی از دفاع ایرانی»
جنگها را با زایش ملتها نسبتی است و هر آنکه خواسته باشد تا که ملتی را بشناسد، ناچار از توجه به جنگهایشان است. ملتها در جنگها، آنجاکه خطری بزرگ تهدیدشان کرده است، متذکر وجود جمعی خود میشوند و به آزمون کشیده میشوند که آیا به واقع شایسته نامی واحد هستند و حقیقتا باهم، و نه در کنار هم، زندگی میکنند. به این اعتبار، جنگ همواره خطابی به وجود جمعی یک ملت دارد و خطرش، فرصتی برای ظهور وحدت آنهاست. این چنین ملتهای بزرگ همواره به استقبال جنگشان رفتهاند و از مواجهه با آن نهراسیدهاند. در میان ملتها، ملت ایران در میانهی جنگها تاریخ خود را نوشته و هویت جمعی خود را رقم زده است. کسی نمیتواند تاریخ حوادث جهان را بخواند و نام ایران را نبرد. همین جنگ ۱۲ روزه با اینکه کوتاه بود، اما نشانی از پایداری ایران داشت؛ بنگریم و بپرسیم که کدام کشور و ملتی است که آماده آن باشد تا با بزرگترین قدرتهای نظامی منطقه و جهان طرف شود و تسلیم نشود؟ این تسلیم نشدن و این ایستادگی، موضوعی برای تفکر است، بیشتر از آنکه مناسب تبلیغ و تفاخر باشد. علوم انسانی در ایران، اگر به وجود جمعی انسان ایرانی میاندیشد و بهروزی او را دنبال میکند، بیش از پیش باید بر این پدیده چشم دوخته و از آن نه تنها، یکبار دیگر جوهره ملی ایران را به فهم آورد بلکه ببیند چگونه میتواند با تکیه بر آن چیزی از شیوهی زیستن ایرانی و فرصتی برای حرکت و تحول آن بجوید. ما در ایران هرچند ایستادگی را تمرین کردهایم اما هنوز در فاصلهای با این ایستادگی، نتوانستهایم زندگی و پیشرفت شایستهی خویش را پیدا کنیم. پرسش مهم این است که آیا در پس این جنگ، امکانی برای تفکر به شیوهای از تحول در زندگی برای ما باز شده است؟ آیا این جنگ که هنوز در میانه آنیم، فرصتی و انگیزهای برای حرکتی تازه در ما ایجاد کرده است؟ اینها و پرسشهایی از این دست، نه تنها برای ایران ضروری است، بلکه فرصتی بینظیر برای حیات علوم انسانی ایرانی گشوده است. این نشست این مسئله اساسی را مدنظر خواهد داشت و تلاش خواهد کرد تا آن را از منظر اساتید برجسته کشورمان به بحث بگذارد.
زمان نشست: سهشنبه دوم دی ماه ۱۴۰۴؛ از ساعت ۱۵-۱۷
مکان نشست: پژوهشگاه علوم انسانی، طبقه دوم، سالن ادب
با سلام و احترام
نشست امروز «بازخوانی علوم انسانی از دفاع ایرانی» به دلیل آلودگی هوا و عدم امکان حضور برخی اساتید، به وقت دیگری موکول گردید.
زمان جدید نشست و پوستر جدید، متعاقباً اعلام خواهد شد.
۶:۴۹
«نشست نگرش تاریخی به مسئله ایران و نقش آن در تحقق علم حقوق»
اگر «ایران» را نه صرفاً بهمنزله یک واحد جغرافیایی یا یک دولت تاریخی، بلکه بهعنوان «مسئله»ای اندیشیدنی در نظر بگیریم، آنگاه پرسش از ایران به پرسش از نوعی تداوم تاریخیِ معنا بدل میشود؛ تداومی که در آن، عناصر متکثر سیاسی، فرهنگی، حقوقی و اجتماعی، ذیل یک افق کلی فهمپذیر میشوند. در این افق، نگاه صرفاً مصداقمحور یا اسنادمحور—هرچند ضروری—کفایت نمیکند، زیرا انباشت دادههای تاریخی بدون یک چارچوب مفهومی، به فهم «کل» ایران منجر نمیشود. آنچه نیاز است، نوعی نگاه تاریخی ـ فلسفی است که از یکسو به انضمامیت و تکثر وقایع وفادار بماند و از سوی دیگر، بتواند منطق درونی تداوم و گسست را در تجربه تاریخی ایران آشکار کند. در این معنا، ایران نه پیشفرضی ثابت، بلکه مسئلهای است که در طول تاریخ، بارها از نو صورتبندی شده است؛ در نسبت میان قدرت و نظم، دولت و جامعه، شریعت و عرف، و سنت و تجدد. فهم ایران بهمثابه مسئله، مستلزم آن است که تاریخ را نه فقط بهمثابه توالی وقایع، بلکه بهعنوان میدان شکلگیری پرسشهای بنیادین درباره نظم اجتماعی و امکانهای آن درک کنیم.
این نوع نگرش تاریخی، در وهله دوم، افق تازهای برای فهم تاریخ حقوق در ایران میگشاید. تاریخ حقوق، در این چارچوب، صرفاً تاریخ قوانین و نهادها نیست، بلکه تاریخ صورتبندیهای گوناگون «نظم حقوقی» در نسبت با مسئله ایران است؛ نظمی که همواره در کشاکش میان اقتدار سیاسی، هنجارهای دینی، عرف اجتماعی و ضرورتهای تاریخی شکل گرفته است. چنین نگاهی امکان میدهد که حقوق در ایران نه بهعنوان امری وارداتی یا صرفاً تقلیدی، و نه صرفاً امتداد بیواسطه سنت، بلکه بهمثابه پاسخی تاریخی در بستر ایران فهم شود. از این منظر، تاریخ حقوق به منبعی برای اندیشیدن به امکان تحقق علم حقوق در ایران بدل میشود؛ علمی که تنها با شناخت منطق تاریخی پیدایش و تحول حقوق در ایران میتواند به خودآگاهی برسد. بدینترتیب، نگرش تاریخی به مسئله ایران، نه فقط فهمی عمیقتر از گذشته، بلکه امکانی نظری برای بازاندیشی نسبت حقوق، تاریخ و جامعه ایرانی در زمان حال فراهم میآورد.
با این توجه، نشست نگرش تاریخی با مسئله ایران و نفش آن در تحقق علم حقوق توسط گروه فقه و حقوق شورای بررسی متون پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، با حضور دکتر رضا یعقوبی (پژوهشگر و استاد تاریخ حقوق)، دکتر مهدی صدفی (عضو شورای علمی گروه غربشناسی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه) و دکتر حسین بادامچی (عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه تهران) برگزار میشود.
زمان نشست: روز شنبه 6 دیماه 1404، ساعت 10 الی 12
مکان نشست: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، طبقه دوم، سالن ادب
این نوع نگرش تاریخی، در وهله دوم، افق تازهای برای فهم تاریخ حقوق در ایران میگشاید. تاریخ حقوق، در این چارچوب، صرفاً تاریخ قوانین و نهادها نیست، بلکه تاریخ صورتبندیهای گوناگون «نظم حقوقی» در نسبت با مسئله ایران است؛ نظمی که همواره در کشاکش میان اقتدار سیاسی، هنجارهای دینی، عرف اجتماعی و ضرورتهای تاریخی شکل گرفته است. چنین نگاهی امکان میدهد که حقوق در ایران نه بهعنوان امری وارداتی یا صرفاً تقلیدی، و نه صرفاً امتداد بیواسطه سنت، بلکه بهمثابه پاسخی تاریخی در بستر ایران فهم شود. از این منظر، تاریخ حقوق به منبعی برای اندیشیدن به امکان تحقق علم حقوق در ایران بدل میشود؛ علمی که تنها با شناخت منطق تاریخی پیدایش و تحول حقوق در ایران میتواند به خودآگاهی برسد. بدینترتیب، نگرش تاریخی به مسئله ایران، نه فقط فهمی عمیقتر از گذشته، بلکه امکانی نظری برای بازاندیشی نسبت حقوق، تاریخ و جامعه ایرانی در زمان حال فراهم میآورد.
با این توجه، نشست نگرش تاریخی با مسئله ایران و نفش آن در تحقق علم حقوق توسط گروه فقه و حقوق شورای بررسی متون پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، با حضور دکتر رضا یعقوبی (پژوهشگر و استاد تاریخ حقوق)، دکتر مهدی صدفی (عضو شورای علمی گروه غربشناسی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه) و دکتر حسین بادامچی (عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه تهران) برگزار میشود.
۱۵:۲۴
نشست «بررسی و تطبیق اجماع واشنگتن و اجماع لندن از منظر حقوق و اقتصاد»
*با ارائه دکتر امیری طهرانی*
آیا در قرن بیست و یکم، اجماع جهانی دیگری برای بهبود وضعیت اقتصادی ممکن است؟ اگر سابقه دو اجماع بزرگ جهانی در قرن بیستم را پیش چشم داشته باشیم، این پرسش را پرسشی اساسی خواهیم یافت. در اجماع اول که پس از جنگ جهانی دوم شکل گرفت، بر نقش کسبوکارهای دولتی، تنظیم بازار، نهادهای دولت رفاه و مدیریت تقاضای کل تأکید شد؛ الگویی برخاسته از دیدگاه جان مینارد کینز. انعکاس این دست سیاستها به کشورهای درحال توسعه به معنای نقش پررنگ حمایتهای دولتی از صنایع نوپا فراتر از موانع تجاری و نرخهای کنترل شده بود. این الگو و سیاستهای آن، تا اواسط دهه 1970 ادامه داشت و هرچند برخی کشورهای جنوب شرق آسیا از جمله سنگاپور و کره جنوبی از این سیاستها بهرهای گرفتند، دیگران و از آن جمله برخی کشورهای امریکای لاتین زیان دادند. در اروپا و امریکا نیز بروز رکودتورمی و نتایج زیانبار آن عاملی شد تا الگوهای کینزگرا، زیر تیغ نقد اقتصادانان نئولیبرال برود.
در دنیای سیاست، انتخاب تاچر در انگلستان و ریگان در امریکا، ورق را به نفع الگوهای نئولیبرال بازگرداند و اجماع جهانی دوم یا همان اجماع واشنگتنی، با سیاستهایی نظیر مقررات زدایی، آزادسازی نرخها، خصوصیسازی و تأکید بر رفع موانع تجاری فراگیر شد. اجرای این سیاستها نیز همچون الگوی پیشین، افتوخیزهای فراوانی داشت؛ برای برخی مغتنم و سودآور بود و برخی دیگر را مغبون و خسارت زده کرد.
اکنون و در زمانه ما، که دیگر بهسختی میتوان از کلان روایتها یا از قواعد واحد و جهانشمول برای بهبود اقتصاد کشورها سخن گفت، نویسندگان کتاب «اجماع لندن، اصول اقتصادی برای قرن بیست و یکم»، از اجماع سوم سخن میگویند! آنها بر این باورند که همچنان میتوان از تجربهها، شکستها و موفقیتهای الگوها و سیاستهای اقتصادی در دهههای گذشته، برای شکلگیری یک اجماع جدید بهره برد. البته چنانکه ویراستاران این کتاب اشاره کردهاند، در این اجماع جدید، وضعیت خاص هر منطقه یا کشور، دستورالعملهای اقتصادی را بیشتر به شکل مشروط، نسبی و موقعیتمند از کار درآورده است. آیا وضعیت و تجربه متنوع کشورها را میتوان همچنان در یک صدای واحد جهانی، و آنهم دیگربار از پایتخت کهن اقتصاد سرمایهداری جهان شنید؟
چهارشنبه ۱۷ دیماه از ساعت ۱۰-۱۲
پژوهشگاه علوم انسانی، سالن ادب
پیوند ورود برخط به نشست:https://webinar.ihcs.ac.ir/rooms/ihc-1qj-osz-jg8/join
۱۷:۳۳
پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیسالن اندیشه
پیوند ورود برخط به نشست:https://webinar.ihcs.ac.ir/rooms/ihc-1qj-osz-jg8/join
@ihcssir@shmoton
۱۳:۴۲