️ حزب جمهوریخواه خلق و کردها: بنبست سیاستهای ترقیخواهانه در ترکیه نویسنده: خلیل کاراولی آشتی اخیر دولت ترکیه با پکک عملاً فضای سیاسی کشور را دستخوش تغییر کرده است. این روند، زمینه را برای شکلگیری یک ائتلاف غیررسمی میان بلوک راستگرای «AKP-MHP» و جنبش کُردی فراهم کرده است؛ جنبشی که ظاهر آن چپگراست اما واقعیت سیاسی آن پیچیدگیهای جدی دارد. در چنین شرایطی، حزب اصلی اپوزیسیون، حزب جمهوریخواه خلق (CHP)، با دشواری کمسابقهای مواجه است؛ از یک سو تحت فشار شدید سرکوب اردوغان قرار دارد و از سوی دیگر توسط متحدان پیشین ترقیخواه به عنوان دشمن کردها انگ زده میشود. پس از انتخابات محلی ۲۰۲۴ CHP با رهبری اوزگور اوزل، مسیر جدیدی را در پیش گرفت: جذب رأیدهندگان محافظهکار و چپگرای اجتماعی بدون استفاده از برچسبهای ایدئولوژیک. این حزب توانست بخش مهمی از رأیدهندگان کرد، بهویژه در استانبول با بزرگترین جمعیت متمرکز کردها، را جذب کند. اوزل در مصاحبهای با «ترکیه آنالیست» تأکید کرد که استراتژی حزب مبتنی بر سیاستهای اجتماعی و اقتصادی چپگرا مانند مبارزه با فقر و نابرابری است، اما بدون دافعه برای محافظهکاران و کارگران راستگرا. در کشوری که نابرابری ثروت در دو دهه گذشته افزایش یافته و تنها اقلیتی خود را چپگرا میداند، این رویکرد معقول به نظر میرسد. با این حال، واقعیت سیاسی ترکیه روندهای CHP را پیچیده کرده است. آشتی دولت و جنبش کُرد باعث شده چشمانداز تشکیل یک ائتلاف گسترده و واقعی برای مقابله با دولت دشوار شود. جنبش کُرد، از جمله شاخههای سیاسی و نظامی آن یعنی DEM و PKK، دیگر چندان علاقهای به مسیر پیشنهادی پیشین برای تشکیل بلوک چپ قدرتمند ندارد. حتی صلاحالدین دمیرتاش، رهبر دربند کُرد، اخیراً حزب DEM را به اتخاذ موضع میانه یا نیروی سوم دعوت کرده است. روند آشتی دولت با فراخوان باغچلی، رهبر حزب راست افراطی MHP، برای آزادی اوجالان، به یک معامله دوفاکتو میان دولت و کُردها تبدیل شده است. اولویت رهبران کُرد، آزادی اوجالان، عفو شبهنظامیان و بازگشت فعالیت سیاسی پکک است. به بیان دیگر، در ازای تحقق این اهداف، رهبران کُرد از اپوزیسیون بودن دست میکشند و مسیر برای انتخاب مجدد اردوغان هموار میشود. این معامله همچنین نفوذ ترکیه در مناطق تحت کنترل کردهای سوریه (YPG) را تضمین میکند. این توافق نگرانکننده، CHP را از بازی سیاسی اصلی کنار گذاشته است. حزب در تاریخ ۲۴ نوامبر از شرکت در دیداری با اوجالان که شامل نمایندگان AKP، MHP و DEM بود خودداری کرد. CHP معتقد است تبدیل اوجالان به نماینده انحصاری کردها، روند واقعی آشتی را تهدید میکند و حمایت عمومی از حزب را کاهش میدهد؛ حمایتی که از حدود ۸۰٪ به زیر ۶۰٪ سقوط کرده است. این عدم مشارکت باعث خشم شدید رهبران پکک شد؛ مراد کاراییلان و مصطفی کاراسو هشدار دادهاند که CHP «بهای این اشتباه را خواهد پرداخت» و تلاشهای گذشته این حزب برای نزدیکی با کردها را ریاکارانه خواندند. وضعیت CHP یک بنبست واقعی سیاستهای ترقیخواهانه را نشان میدهد: حزب هم تحت فشار سرکوب دولت است و هم از سوی کسانی که خود را ترقیخواه میدانند، طرد شده است. حتی با وعدههایی برای آموزش به زبان مادری و خودگردانی محلی، CHP اکنون توسط متحدان سابق خود «دشمن کردها» معرفی میشود. پرسش دمیرتاش در سال ۲۰۱۶ که «چرا نمیتوانیم یک بلوک دموکراتیک تشکیل دهیم؟ آیا محکوم به بلوک فاشیستی هستیم؟»، امروز بیش از همیشه برجسته است؛ زیرا امروز این دموکراتهای خودخوانده کرد هستند که باید پاسخگوی این وضعیت باشند. علاوه بر چالشهای داخلی، استراتژی CHP برای مقابله با نابرابری و حفظ ائتلافهای اجتماعی پیچیدهتر شده است. استانهایی که جمعیت کرد دارند، به طور بالقوه وزن جمعیتی و سیاسی خود را افزایش میدهند، اما رهبری CHP باید مراقب باشد که با نادیده گرفتن محافظهکاران و ملیگرایان ترک، پایه اجتماعی خود را تضعیف نکند. این شرایط ترکیه را به نقطهای رسانده که سیاست داخلی و مسائل هویتی به طور مستقیم بر چشمانداز دموکراسی و انتخابات آتی تأثیر میگذارد. نتیجه این وضعیت روشن است: CHP در تقاطع فشار داخلی، چالشهای هویتی و ائتلافهای پیچیده با کردها گرفتار شده و ساختار سیاسی ترکیه را در یک بنبست واقعی ترقیخواهانه قرار داده است. آینده سیاسی حزب و قدرت اپوزیسیون ترکیه به توانایی آن در مدیریت این تضادها و حفظ ائتلافهای اجتماعی گسترده بستگی دارد. منبع: نشریه «تحلیگر ترکیه» زیر مجموعه شورای سیاست خارجی آمریکاکانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد @turkeycaucasus۱۶:۵۵
️ نفت، انتخابات و روسیه؛ چرایی اهمیت انتقال سوخت از آذربایجان به ارمنستاندر ۵ دسامبر ۲۰۲۵، رسانههای آذربایجانی از برگزاری جلسهای میان مقامات آذربایجان و ارمنستان در ۲۸ نوامبر خبر دادند، جلسهای که نشاندهنده گامهای عملی باکو برای فروش فرآوردههای نفتی به ایروان بود. این اقدام، که بدون هیاهوی رسانهای و اعلام رسمی دنبال میشود، در صورت اجرا میتواند نخستین نشانه ملموس عبور تدریجی دو کشور از مسیر خصومت به سمت همکاری اقتصادی باشد. هرچند مقامهای رسمی همچنان بر «در حال بررسی بودن» این پرونده تأکید دارند، اما درخواست رسمی برای ترانزیت سوخت از مسیر گرجستان نشان میدهد که موضوع از سطح گفتوگو فراتر رفته و وارد فاز عملیاتی شده است. باکو آگاهانه از برجستهکردن این تحول خودداری میکند. فضای اجتماعی آذربایجان پس از جنگ ۲۰۲۰ هنوز بهطور کامل برای پذیرش عادیسازی روابط با ارمنستان آماده نیست و فروش سوخت به کشوری که سالها «دشمن» تلقی میشد، میتواند حساسیتبرانگیز باشد. از همین رو، تمرکز رسانههای نزدیک به دولت بیشتر بر اختلافات با گرجستان بر سر تعرفههای ترانزیتی قرار گرفته تا اصل معامله با ایروان. نبود یک چارچوب سیاسی و حقوقی شفاف میان آذربایجان و ارمنستان نیز بر این احتیاط افزوده است. منتقدان در باکو میپرسند که در غیاب معاهده صلح نهایی و با تداوم برخی اختلافات ساختاری، چه تضمینی وجود دارد که این همکاری اقتصادی در صورت بازگشت تنشها به تهدیدی امنیتی تبدیل نشود. این تردیدها سبب شده است که دولت آذربایجان، حداقل در مرحله نخست، سیاست «سکوت» را در پیش بگیرد. گرجستان در این میان به حلقه واسط اجتنابناپذیر تبدیل شده است. نبود مسیر مستقیم میان باکو و ایروان، تفلیس را به بازیگری کلیدی بدل کرده؛ بازیگری که ابتدا با پیشنهاد تعرفههای بالا، خشم رسانههای آذربایجانی را برانگیخت. تصمیم نخستوزیر گرجستان برای انتقال رایگان نخستین محموله، اگرچه بحران را موقتاً مهار کرد، اما تردیدهایی جدی درباره نیتهای سیاسی تفلیس در ذهن باکو باقی گذاشت. در ارمنستان، رویکردی محتاط اما عملگرایانه مشاهده میشود. مقامهای ایروان از تأیید علنی خرید سوخت از آذربایجان پرهیز دارند، اما در عین حال گفتوگوها را انکار نمیکنند. تأکید آنها بر بازارمحور بودن معامله و نقش شرکتهای خصوصی، تلاشی است برای کاستن از بار سیاسی این تصمیم در داخل جامعه ارمنستان. از نظر اقتصادی نیز این معامله در گام نخست محدود و آزمایشی خواهد بود و شامل بنزین و گازوئیل میشود. ارمنستان سالانه حدود ۳۰۰ هزار تن بنزین و گازوئیل مصرف میکند که تقریباً ۹۰ درصد آن از روسیه و بخشی نیز از رومانی، گرجستان و سایر کشورها تأمین میشود.کارشناسان یادآور میشوند که کیفیت، قیمت و تطابق با استانداردهای اتحادیه اقتصادی اوراسیا تعیینکننده موفقیت یا شکست این ابتکار است. با این حال، اهمیت اصلی این توافق نه در حجم سوخت، بلکه در پیام سیاسی آن نهفته است. خرید بنزین و گازوئیل آذربایجان را میتوان تلاشی هدفمند برای کاهش وابستگی انرژی ارمنستان به روسیه دانست. برای نیکول پاشینیان، که به دنبال روابط نزدیکتر با غرب است، این مسیر مزایای اقتصادی و ژئوپلیتیکی همزمان دارد. حزب حاکم «قرارداد مدنی» میکوشد پیش از انتخابات پارلمانی ژوئن ۲۰۲۶، نفوذ مسکو را تضعیف کند و تنوعبخشی به منابع انرژی، ابزاری کلیدی در این راه است. در صورت پیروزی تیم پاشینیان، احتمال فاصلهگیری بیشتر ایروان از روسیه و افزایش شانس توافق صلح با آذربایجان تقویت خواهد شد. از این منظر، توافق سوخت میان باکو و ایروان صرفاً یک معامله اقتصادی نیست، بلکه بخشی از یک بازی ژئوپلیتیکی گستردهتر بهشمار میرود.منبع: jam-news
کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد @turkeycaucasus۱۳:۵۱
️ بنبست کلیسا-دولت ارمنستان: نبردی فرسایشی بدون پیروز قطعی رویارویی دولت ارمنستان با کلیسای حواری ارمنی ماههاست ادامه دارد و با تحقیقات جنایی، بازداشت روحانیون، نشت صداها و انتشار ویدیوهای خصوصی همراه بوده است. نخست وزیر پاشینیان با حضور در مراسم مذهبی تحت نظر کشیشهایی که از سوی کاتولیکها تعلیق شدهاند، نشان داده است که قصد دارد کنترل این مناقشه را حفظ کند، در حالی که طرفداران کلیسا برای اثبات وفاداری خود تجمع کردهاند. تحلیلگران معتقدند علت ادامه این بحران در میزان پایین محبوبیت طرفین نهفته است. دولت فاقد حمایت عمومی قاطع برای چالش با نهاد مذهبی است و کلیسا نیز نمیتواند صرفاً بر محبوبیت رهبری خود تکیه کند. نظرسنجی موسسه بینالمللی جمهوریخواهان نشان میدهد اعتماد عمومی به کلیسای حواری ارمنی از سال ۲۰۲۱ تا ژوئن ۲۰۲۵ نوسان داشته است:فوریه ۲۰۲۱: رضایت ۵۲٪، نارضایتی ۴۴٪
اوایل ۲۰۲۳: رضایت ۵۴٪، معتبرترین نهاد
سپتامبر ۲۰۲۴: رضایت ۴۸٪، نارضایتی ۴۶٪
ژوئن ۲۰۲۵: رضایت ۵۸٪، نارضایتی ۳۵٪، رتبه دوم پس از نیروهای مسلح
این دادهها نشان میدهد که با وجود جنجالها، کلیسا هنوز در میان معتبرترین نهادهای ارمنستان قرار دارد و به همین دلیل، بحران ادامهدار و فرسایشی است.
با این حال، تمایز مهمی بین دیدگاه مردم نسبت به کلیسا به عنوان یک نهاد ملی و رهبری فعلی آن وجود دارد. تحلیلگران میگویند حمایت عمومی از کاتولیکوس ها محدود است و افزایش رضایت اخیر بیشتر ناشی از تحکیم سیاسی پیرامون کلیسا است تا تمایل مذهبی. استراتژی دولت ارمنستان یک روند فرسایشی است: پروندههای قانونی علیه روحانیون و حضور پاشینیان در مراسم مذهبی به عنوان ابزار فشار، در کنار کاهش استراتژیک کلیسا، نشان میدهد هر دو طرف از تشدید سریع اختلاف خودداری میکنند. سازمانهای حقوق بشر هشدار دادهاند که برخی اقدامات نیروی انتظامی ممکن است با انگیزه سیاسی همراه باشد. زمان این مناقشه با انتخابات پارلمانی ۲۰۲۶ مرتبط است، زیرا کلیسا یکی از معدود نهادهای مستقل از کنترل دولت است و میتواند مواضع سیاسی جایگزین را بیان کند. حتی در سناریوی انتخابات زودهنگام، این بحران به روایت مشروعیتبخش دولت تبدیل خواهد شد. واکنش عموم مردم نیز قابل توجه است: بیش از ۶۰ درصد از جمعیت از هیچ نیروی سیاسی حمایت نمیکنند و به نظر میرسد این بنبست، مردم را بیشتر به سیاست بیتفاوت کرده است. در نتیجه، بحران کلیسا-دولت، با وجود تنشها و جنجال رسانهای، همچنان فرسایشی و بدون پیروز قطعی ادامه دارد.منبع: caucasuswatch
کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد @turkeycaucasus۱۲:۵۷
️ مدل جدید برای بلال اردوغان؛ سناریویی با چراغ سبز آمریکا سلیمان چایدر پی اظهارات جنجالی تام باراک، سفیر آمریکا در آنکارا و نماینده ویژه واشنگتن در امور سوریه، بحث تازهای درباره «مدل سلطنتی» برای خاورمیانه و حتی ترکیه شکل گرفته است. باراک با انتقاد از دموکراسی و دولت-ملت، صراحتاً اعلام کرده که «بهترین مدل برای خاورمیانه سلطنت است»، موضعی که واکنشهای گستردهای در فضای سیاسی و رسانهای ترکیه برانگیخته است.در همین چارچوب، صباحالدین اونکیبار، روزنامهنگار و تحلیلگر سرشناس ترک، با تحلیل پیامهای پنهان این سخنان، از سناریویی بحثبرانگیز پرده برداشته است. به گفته او، آمریکا از مدلی مشابه جمهوری آذربایجان حمایت میکند؛ مدلی که در آن قدرت از پدر به پسر منتقل میشود، همانگونه که حیدر علیاف جای خود را به الهام علیاف داد.اونکیبار مدعی است که بر اساس اطلاعات یک وزیر سابق حزب عدالت و توسعه، جریانی در درون این حزب بهدنبال پیادهسازی چنین الگویی در ترکیه است. طبق این روایت، بلال اردوغان ابتدا بهعنوان معاون رئیسجمهور منصوب میشود و سپس، با برجستهسازی مشکلات سلامتی رئیسجمهور، انتقال تدریجی قدرت به او در دستور کار قرار میگیرد. همزمان، یک عملیات رسانهای گسترده برای ساختن تصویر «اردوغان جوان» و آمادهسازی افکار عمومی آغاز خواهد شد.با این حال، اونکیبار تأکید میکند که این سناریو در انتخابات پیشِرو اجرا نخواهد شد و رجب طیب اردوغان همچنان قصد دارد در انتخابات زودهنگام احتمالی در سال ۲۰۲۸ یا پیش از آن نامزد شود. منبع: yenicaggazetesiکانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد @turkeycaucasus۱۴:۵۳
️ مسکو پاسپورتها را دارد، آنکارا وفاداری را؛ جزئیات «تهاجم خاموش» و بازآرایی هویت در روسیه شای گال زمانی که ارسین تاتار، رئیس جمهور سابق قبرس شمالی ، در عکس دستهجمعی سران «سازمان کشورهای ترک» ظاهر شد و بیانیه گابالا را امضا کرد، مسکو تنها نظارهگر رویدادی بود که عمق استراتژیک آن را درک نمیکرد. کرملین نتوانست دریابد که صحنهای که برای مشروعیتبخشی به یک سرزمین استفاده شد، در واقع تمرینی برای پروژهای بسیار بزرگتر و خطرناکتر است: ترسیم مجدد و آرام هویت در مناطق مسلماننشین و ترکتبار داخل فدراسیون روسیه. استراتژیستهای آنکارا از یک «کمان ترکی» صحبت میکنند که از آناتولی آغاز شده و تا سیبری امتداد مییابد. در این دیدگاه، روسیه نه فقط یک همسایه، بلکه دولتی است که بر روی جمعیتی ترکتبار نشسته است؛ جمعیتی که آنکارا آنها را خویشاوندان خود میداند و به عنوان اهرم فشار بلندمدت به آنها مینگرد. ترکیه به جای تغییر مرزهای جغرافیایی، در حال بازآرایی مرزهای هویتی است و الگوی «دو دولت، یک ملت» را که با آذربایجان تثبیت کرده بود، اکنون به صورت ضمنی در قالب «آذربایجانهای بدون حاکمیت» برای جمهوریهایی مانند تاتارستان و باشقیرستان در داخل خاک روسیه پیاده میکند. شهر کازان اکنون به کانون اصلی تلاقی حاکمیت روسیه و هویت ترکی تبدیل شده است. پلتفرم «روسیه-جهان اسلام: مجمع کازان» که روسیه را به کشورهای سازمان همکاری اسلامی متصل میکند، عملاً به دروازهای برای نفوذ نرم آنکارا بدل شده است. در حالی که رستم مینیخانوف، رئیس تاتارستان، با اردوغان دیدار میکند و درباره پروژههای مشترک سخن میگوید، نفوذ ترکیه از طریق موسسه «یونس امره» و توافقنامههای دانشگاهی به عمق ساختار آموزشی و فرهنگی منطقه نفوذ میکند. همزمان، مسیر آنکارا در قفقاز شمالی از طریق تجارت و مذهب هموار میشود. ترکیه با برقراری پروازهای مستقیم و پروژههای ساختوساز در داغستان و استفاده از چهرههایی مانند رمضان قدیروف در چچن به عنوان میانجی، نفوذ خود را در میان نخبگان مسلمان قفقاز تثبیت کرده است. این تعاملات باعث میشود که نخبگان منطقهای روسیه بیش از پیش با آنکارا آشنا و همسو شوند. محور اصلی این نفوذ، سازمان «دیانت» ترکیه است که بودجهای بالغ بر ۳ میلیارد دلار در اختیار دارد و به عنوان بازوی ژئوپلیتیک اردوغان عمل میکند. مقامات مسلمان روسیه آشکارا از همکاری با این نهاد و الگوبرداری از آن برای آموزش روحانیون سخن میگویند. دیانت با انتشار مجلات و برگزاری کنفرانسها، روایتی تاریخی را ترویج میکند که اسلام در روسیه را میراثی ترکی معرفی میکند که توسط حکومت تزاری و شوروی قطع شده و اکنون باید احیا شود. این روایت، حافظه تاریخی مناطقی مانند کازان را به گونهای بازسازی میکند که آنکارا را به عنوان «مرکز عاطفی» و مسکو را صرفاً به عنوان «مرکز اداری» معرفی مینماید. در این میان، نقش قطر نیز به عنوان لایه موازی نفوذ قابل توجه است. در حالی که آنکارا بر ساختن «هویت ترکی» متمرکز است، دوحه با سرمایهگذاریهای خود وظیفه ساختن «دینداری» و زیرساختهای مذهبی را بر عهده گرفته است. این تقسیم کار نانوشته باعث میشود که مسلمان بودن در روسیه با نقاط مرجعی در ترکیه و قطر گره بخورد. با این حال، دکترین امنیتی روسیه که بر پایه مقابله با شورش و تروریسم بنا شده، از درک این تغییرات عاجز است. سرویس امنیت فدرال روسیه (FSB) که به دنبال هستههای سلفی و تروریستی است، فعالیتهای فرهنگی دیانت، موسسات یونس امره و بورسیههای تحصیلی را تهدید تلقی نمیکند. سازمان اطلاعات ترکیه (میت) نیز هوشمندانه عمل کرده و به جای جاسوسی کلاسیک، به «نقشهبرداری» از نخبگان و رهبرانی میپردازد که به سمت ترکیه گرایش دارند. نکته پارادوکسیکال ماجرا در وابستگی متقابل دو کشور نهفته است؛ ترکیهای که سامانه اس-۴۰۰ را از روسیه میخرد و نیروگاه اتمی آککویو را به مهندسان روس میسپارد، همان کشوری است که پهپادهای بایراکتارش علیه روسیه استفاده میشوند. در سکوت ناشی از جنگ اوکراین، ترکیه موفق شده است یک «کریدور هویتی» ایجاد کند که از جوامع مسلمان اروپا تا اعماق ولگا و قفقاز کشیده شده است; منطقهای شناختی که خارج از کنترل مسکو و درک غرب است. نتیجه نهایی، شکلگیری یک کمربند منسجم، سنی و ترکی است که اگرچه شهروندانش گذرنامههای روسی در جیب دارند، اما وفاداری و قلبشان با آنکارا میتپد. روسیه با فروش تسلیحات و انرژی این روند را تسهیل کرد و غرب با نادیده گرفتن هویت، آن را تقویت نمود.منبع: Eurasian Times
کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد @turkeycaucasus۱۰:۳۳
️ چرخش بزرگ اردوغان؛ آنکارا از پوتین خواست موشکهای اس-۴۰۰ را پس بگیرد ترکیه در یک مانور استراتژیک برای بازسازی روابط با غرب، به دنبال بازگرداندن سامانههای پدافند هوایی اس-۴۰۰ به روسیه است؛ میراثی جنجالی که نزدیک به یک دهه روابط آنکارا با واشنگتن و ناتو را تیره کرده بود. هدف نهایی این اقدام، پایان دادن به تحریمهای آمریکا و بازگشت به برنامه خرید جنگندههای رادارگریز اف-۳۵ است. منابع مطلع فاش کردند که رجب طیب اردوغان این درخواست حساس را شخصاً در دیدار هفته گذشته با ولادیمیر پوتین در ترکمنستان مطرح کرده است. این اقدام پس از فشارهای فزاینده واشنگتن و دیدار ماه سپتامبر اردوغان با دونالد ترامپ صورت میگیرد. تام باراک، سفیر آمریکا در ترکیه و متحد نزدیک ترامپ، پیشبینی کرده که پرونده اس-۴۰۰ میتواند طی ۴ تا ۶ ماه آینده حلوفصل شود؛ هرچند کرملین طرح چنین درخواستی در دیدار دو رهبر را تکذیب کرده است. مکانیسم بازپسگیری پول: آنکارا نه تنها خواهان عودت سامانه است، بلکه به دنبال زنده کردن میلیاردها دلار هزینه پرداختی است. پیشنهاد روی میز، کسر این مبلغ از صورتحساب واردات نفت و گاز روسیه است. محاسبات ترکیه نشان میدهد که هزینه مالی این سامانه در برابر «سرمایه دیپلماتیک» عظیمی که با خلاص شدن از شر آن در نزد ناتو و ترامپ به دست میآید، ناچیز است. پیشینه و چشمانداز: ترکیه که پس از کودتای ۲۰۱۶ و در اوج تنش با دولت اوباما به سمت مسکو چرخیده بود، در سال ۲۰۱۹ از برنامه اف-۳۵ اخراج شد و در سال ۲۰۲۰ هدف تحریمهای «کاتسا» (CAATSA) قرار گرفت. اکنون آنکارا امیدوار است نقش میانجیگرانه خود در جنگ اوکراین، پوتین را به پذیرش این درخواست ترغیب کند. ترکیه پیشبینی می کند با حل این معضل، تحریمهای دفاعی آمریکا در سال آینده لغو خواهد شد.منبع: Bloomberg
کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد @turkeycaucasus۱۶:۲۹
️ بازگشت اطلاعات ترکیه و تأثیر آن بر سیاست جهانی؛ چرا آنکارا به بازیگری تعیینکننده بدل شده است؟ کمال علام دیدار اخیر رجب طیب اردوغان با دونالد ترامپ فقط یک ملاقات تشریفاتی نبود؛ نشانهای از تغییری عمیقتر در نگاه واشنگتن به ترکیه بود. ترامپ هنگام استقبال، صندلی اردوغان را جلو کشید و در گفتوگو با هاکان فیدان و ابراهیم کالین چند بار تکرار کرد: «آنها بسیار باهوش هستند.» این جمله، بیش از تحسین شخصی، بازتاب درک آمریکا از نقش فزاینده دستگاه اطلاعاتی ترکیه در سیاست جهانی بود. اگرچه ایالات متحده سالهاست در پروندههایی مانند سوریه و اوکراین به همکاری با ترکیه عادت کرده، اما نفوذ کنونی آنکارا صرفاً محصول قدرت نظامی یا شخصیت اردوغان نیست. موتور اصلی این نفوذ، گسترش نقش سازمان اطلاعات ملی ترکیه (میت) در مدیریت بحرانها و معادلات ژئوپلیتیکی از آفریقا و آمریکای لاتین تا آسیای شرقی است؛ نقشی که اروپاییها را نیز به بازنگری در جایگاه ترکیه بهعنوان گزینهای استراتژیک در برابر روسیه و چین واداشته است. برای درک نقش کنونی اطلاعات ترکیه، باید به ریشههای تاریخی آن بازگشت. امپراتوری عثمانی قرنها پیش از شکلگیری دولتهای مدرن، شبکهای گسترده از جاسوسی، نفوذ سیاسی و مداخله غیرمستقیم در دربارهای اروپایی ایجاد کرده بود. بر اساس کتاب «جاسوسان سلطان»، عثمانیها با اتکا به شناخت انسانی، جغرافیا و بافتهای اجتماعی، بر تصمیمات قدرتهایی چون واتیکان، هابسبورگها و امپراتوری مقدس روم اثر میگذاشتند؛ الگویی که اطلاعات را جایگزین برتری صرف نظامی میکرد. این سنت با فروپاشی عثمانی از میان نرفت، بلکه به جمهوری ترکیه منتقل شد. پژوهشهای اگمن بزچی و بنجامین فورتنا درباره اشرف کوشچوباشی_معروف به «لورنس عربستان ترکیه»_نشان میدهد که سازمان اطلاعات مدرن ترکیه ادامه همان میراث است. کوشچوباشی با تکیه بر پناهندگان، قبایل و شبکههای محلی، شکستهای میدانی را به دستاوردهای راهبردی بدل میکرد. حتی در واپسین سالهای عثمانی، برخلاف تصویر «مرد بیمار اروپا»، موفقیتهایی در لیبی، عراق و گالیپولی رقم خورد که عمدتاً محصول اطلاعات دقیق پشت خطوط دشمن بود. پس از جنگ جهانی اول و بهویژه در دوران جنگ سرد، جمهوری ترکیه به یکی از کارآمدترین دستگاههای اطلاعاتی ضد شوروی تبدیل شد و عملاً چشم و گوش غرب بود؛ از بهرهگیری از کارگران مهاجر در اروپا برای رصد شوروی تا نقش عمیق در تحولات سوریه پیش از حاکمیت حزب بعث. در همین چارچوب، مفهوم «دولت پنهان» بهعنوان سازوکاری برای بقا و انتقال حافظه نهادی شکل گرفت؛ میراثی عثمانی که امروز در چهرههایی چون هاکان فیدان و ابراهیم کالین تداوم یافته و همانها هستند که از نگاه بازیگران غربی، «بسیار باهوش» توصیف میشوند. تغییر نگاه واشنگتن به ترکیه در مصادیق عینی آشکار است: از تأکید ترامپ بر نقش ترکیه در سوریه تا تأثیر پهپادهای بایراکتار در جنگ اوکراین علیه روسیه. نخستین سفر ابراهیم کالین به دمشق پس از خروج بشار اسد، نماد جایگاه اطلاعاتی ترکیه در معادلات جدید منطقه بود. در سطحی گستردهتر، شبکهای از دیپلماتها و جنگجویان سایه تُرک ، آنکارا را به بازیگری کلیدی در تعاملات پنهان با تهران و مهار نفوذ روسیه در دریای سیاه بدل کردهاند. پیوندهای اطلاعاتی با چرکسها و تاتارهای کریمه نیز این برتری را تقویت کرده است.بازگشت قدرتمند اطلاعات ترکیه، نهتنها توجه ترامپ، بلکه نگاه اروپا را نیز تغییر داده است. ترکیه امروز فراتر از یک قدرت منطقهای، به بازیگری اطلاعاتمحور در سیاست جهانی تبدیل شده است؛ بازیگری که نادیده گرفتن آن دیگر ممکن نیست.منبع: الشرق الاوسط
کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد @turkeycaucasus۱۶:۳۹
️ ورود سه پهپاد به حریم هوایی ترکیه؛ آناتولی در میانه جنگ دریای سیاه در طی 5 روز اخیر ، سه پهپاد ناشناس وارد حریم هوایی ترکیه شده اند. پهپاد اول توسط جنگندههای اف-۱۶ سرنگون شد و دومی و سومی که خود سقوط کرده بودند به ترتیب پهپاد شناسایی پیشرفته روسی «Merlin-VR» و پهپاد شناسایی اورلان-۱۰ روسی بود. به نظر می رسد علت ورود پهپادها، تغییر مسیر ناوگان روسیه پس از حملات اوکراین به نفتکشهای «ناوگان سایه» است. اوکراین با پهپادهای دریایی و حملات هدفمند به چند نفتکش، صادرات انرژی مسکو را هدف قرار داده و روسیه ناچار شده است مسیر کشتیرانی خود را تغییر دهد. نفتکشها اکنون با حرکت نزدیک به سواحل ترکیه و گاه ورود به آبهای سرزمینی این کشور، تلاش میکنند از موقعیت عضو ناتو بهعنوان سپر غیرمستقیم استفاده کنند.ورود پهپاد ها به حریم هوایی ترکیه نشان میدهد جنگ دریایی روسیه و اوکراین اکنون به آسمان و آبهای آناتولی کشیده شده و ترکیه ناخواسته به منطقه حائل نظامی تبدیل شده است.کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد @turkeycaucasus۱۷:۴۷
۱۷:۴۷
۱۷:۴۷
️ سرنوشت پروژه «نسل دیندار» در ترکیهبازداشت چند چهره شناختهشده رسانهای در ترکیه، آن هم از میان روزنامهنگارانی که به بدنه محافظهکار و فضای سیاسی حاکم نزدیک دانسته میشوند، توجه افکار عمومی ترکیه را از سطح یک پرونده قضایی فراتر برد. حساسیت ماجرا نه از اتهامها، بلکه از جایگاهی ناشی میشود که این افراد طی سالهای اخیر در ساختار رسانهای و اجتماعی پیدا کردهاند؛ جایگاهی که برای بخشی از جامعه با پرسشهایی درباره مسیرهای پیشرفت، نسبت نزدیکی به قدرت و مرز میان شایستگی و امتیاز همراه شده است. این اتفاق، موضوع سرنوشت اخلاق در تجربه اسلامگرایانی که از موقعیت حاشیهای به مرکز سیاست منتقل شدند را […]
ادامه مطلب:syaaq.com/35947 #اسلامگرایان_ترک #ترکیه@turkeycaucasus
۱۴:۵۱
️ خطوط قرمز اسرائیل در برابر نقش ترکیه در سوریه رسانههای اسرائیلی گزارش دادهاند که نهادهای امنیتی این رژیم «خطوط قرمز» مشخصی برای نقش ترکیه در سوریه تعریف کردهاند. به گفته مقامهای اسرائیلی، انتقال برخی سامانهها و تسلیحات خاص به دمشق، فارغ از منبع آن، میتواند به اقدام نظامی مستقیم منجر شود. این موضعگیری همزمان با سفر هاکان فیدان وزیر خارجه، یاشار گولر وزیر دفاع و ابراهیم کالن رئیس سازمان اطلاعات ترکیه به دمشق مطرح شده است؛ سفری که در سالگرد سقوط حکومت اسد انجام شد و از نظر اسرائیل نشانهای از تعمیق نفوذ آنکارا در سوریه تلقی میشود. شبکه دوازده اسرائیل مدعی است که تلآویو انتقال تجهیزات نظامی ترکیه به سوریه را بهدقت زیر نظر دارد. بر اساس این گزارش، آنکارا بیشتر تجهیزاتی با قابلیت تحرک بالا در اختیار ارتش سوریه قرار میدهد که فعلاً تهدید مستقیم برای اسرائیل محسوب نمیشوند، اما برخی تسلیحات همچنان «خط قرمز» تلقی میشوند. همزمان، اسرائیل اعلام کرده فهرست اهداف نظامی خود در سوریه را بهطور مستمر بهروزرسانی میکند تا در صورت عبور از این خطوط، واکنش سریع نشان دهد. این تحولات نشان میدهد که تقاطع منافع ترکیه و اسرائیل در سوریه وارد مرحلهای حساس و بالقوه تنشزا شده است.منبع: turkiyetoday
کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد @turkeycaucasus۱۶:۲۸
️ مظلوم عبدی مسیر تقابل را برگزید؛ بنبست توافق دمشق–قسد پس از امضای توافق دهم مارس میان دمشق و نیروهای دموکراتیک سوریه، مذاکرات عملاً به بنبست رسیده است. برخلاف گمانهزنیهای اولیه درباره تمایل مظلوم عبدی به ادغام در ساختار دولت سوریه، اظهارات اخیر او نشان میدهد که رهبر قسد عملاً مسیر تقابل را انتخاب کرده است؛ مسیری که نهتنها دمشق، بلکه ترکیه را نیز هدف قرار میدهد. عبدی اعلام کرده قسد در ارتش سوریه ادغام نخواهد شد و تنها درباره تشکیل یک ساختار نظامی جدید بهصورت مشترک گفتوگو میکند؛ موضعی که نقض صریح توافق دهم مارس به شمار میرود. این توافق بهروشنی ادغام کامل تا پایان سال ۲۰۲۵ را پیشبینی کرده بود، اما عبدی مدعی است هیچ جدول زمانی مشخصی وجود ندارد؛ ادعایی که با متن توافق همخوانی ندارد. این مواضع پس از آن مطرح شد که دمشق «پیشنهاد نهایی» خود را ارائه داده بود؛ امری که نشان میدهد قسد یا این پیشنهاد را رد کرده یا قصد رد آن را دارد. حساستر از همه، سخنان عبدی درباره «چهار بخش کردستان» و سال ۲۰۲۶ بهعنوان نقطه عطف تحقق آن است؛ اظهاراتی که فراتر از مرزهای سوریه معنا پیدا میکند و مستقیماً خط قرمز آنکارا محسوب میشود. به نظر میرسد تلاش عبدی برای حفظ کنترل بر درآمدهای نفتی و ساختار قدرت، هم روند ادغام قسد در سوریه و هم فرآیند حساس ترکیه–پکک را در آستانه فروپاشی قرار داده است.منبع: turkiyetoday
کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد @turkeycaucasus۱۸:۱۶
️ سیاست ترکیه در مرحله مهار خودیهای مستقلنویسنده: داریوش رادمنش
سیاست ترکیه وارد مرحلهای شده که در آن رقابتهای آشکار جای خود را به جابهجاییهای درونساختاری دادهاند. این مرحله، نه با انتخابات، نه با منازعه کلاسیک میان دولت و اپوزیسیون تعریف میشود. مسئله اصلی، بازتنظیم میدان قدرت در شرایطی است که تمرکز طولانیمدت، هم مزیتهای پیشین خود را از دست داده و هم آسیبپذیریهای تازهای تولید کرده است. در چنین وضعیتی، هر حرکت حسابشده در حوزه اقتصاد، رسانه، ورزش یا قوه قهریه، بخشی از منطق کلانتری است که به آینده نظم سیاسی نظر دارد.
ادامه مطلب:syaaq.com/35970 #ترکیه #قدرت #نخبگان@turkeycaucasus
۹:۲۶
در شرایطی که رسانههای بینالمللی، فضای کشور را بحرانی و متشنج ترسیم میکنند و اعتراضات را بسیار فراتر از اندازهی واقعی نمایش میدهند، انجام مصاحبهای روشنگر و موشکافانه، رسالتی مهم بر دوش اصحاب رسانه است. اینگونه مصاحبهها میتوانند تصویری دقیقتر و منصفانهتر از واقعیتهای درون جامعه ارائه دهند و مانع از انحراف روایتهای عمومی توسط جریانهای جهتدار خارجی شوند.در همین راستا، ابوالفضل اجلی، کارشناس ارشد میز ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد در مصاحبه با شبکه رسانهای اودا تی وی Odatv (از مهمترین و پربیننده ترین رسانه های اصلی ترکیه) گفت:
برخلاف تصویری که در رسانههای خارجی نشان داده میشود، اوضاع در تهران آرام است و زندگی روزمره جریان طبیعی خود را دارد. تجمعات نیز محدود و در حد گروههای صد تا دویست نفره است.اگرچه حجم اعتراضات کاهش یافته، اما برخی جریانات وابسته به غرب و رژیم صهیونیستی در میان معترضان حضور دارند که میکوشند خشونت را افزایش دهند. متأسفانه در روزهای اخیر چندین نفر از نیروهای امنیتی به شهادت رسیدهاند.هدف این جریانات، وادار کردن پلیس و نیروهای امنیتی به واکنشهای خشن است تا با کشته سازی، ابعاد خشونت را گسترش دهند. با این حال، پلیس و نیروهای امنیتی با مدیریتی هوشمندانه، مسیر را کنترل کردهاند.مسئولان کشور و شخص رئیسجمهور، دغدغهها و اعتراضات اقتصادی مردم را پذیرفته و مورد توجه قرار دادهاند. اما باید توجه داشت که حساب معترضان مسالمتآمیز، به کلی از اغتشاشگران و کسانی که به سوی نیروهای امنیتی شلیک میکنند و خشونت میآفرینند، جدا است.ویدئویی که از اعترضات بازار تهران منتشر شد را ببینید، معترضین با شخصی که در صدد انحراف اعتراضات بود برخورد می کردند. یعنی حق ندارید اعتراضات ما را به سمت دیگر، با شعارهای دیگر منحرف کنید.مردم با بصیرت ایران میدانند که دشمنان در پی سوءاستفاده از نارضایتیها هستند؛ اما معترضان واقعی که وطن و نظام خود را دوست دارند، در برابر این توطئهها هوشیارانه ایستادهاند و اجازه ندادند احساسات اصیل اعتراضی، به دست جریانات خشونتطلب و بیگانه بیفتد. این هوشیاری جمعی، سد محکمی در برابر دسیسههای دشمنان برای ایجاد ناامنی و تفرقه است. دخالتهای خارجی در این زمینه، از جمله توییت دونالد ترامپ، نقض آشکار قوانین بینالمللی و اعترافی صریح به حمایت از خشونتطلبان بود؛ پاسخی که وزیر امور خارجه و بطور ویژه رئیس شورای عالی امنیت ملی، علی لاریجانی به آن دادند، قاطع و شفاف بود.کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد @turkeycaucasus۱۱:۳۶
مصاحبه با سرگئی بابورین، معاون سابق رئیس دومای روسیه: الهام علی اف، دوست دارد تا خود را یک ترک بداند. او می خواهد یک ترک خوب باشد. ولی به این دست نخواهد یافت و نهایتاً مجبور خواهد شد به روسیه بازگردد...https://tn.ai/3489118
کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد @turkeycaucasus۸:۲۳
دیدار حزب هداپار ترکیه و اخوانالمسلمین؛ بازخوانی سخنان بدیعالزمان نورسی زکریا یاپیجیاوغلو، رئیس حزب هداپار، در مقر اصلی حزب میزبان دکتر محییالدین زاید و دکتر محمد الفقی، دو عضو شورای عمومی جماعت اخوانالمسلمین، بههمراه سخنگوی رسمی این جماعت، دکتر اسامه سلیمان، بود.در این دیدار، در کنار یاپیجیاوغلو، اسحاق صاغلام، حسین امیر و حمدین اصلان، معاونان رئیس حزب هداپار نیز حضور داشتند.
در جریان این دیدار، درباره مسائل روز جهان اسلام تبادل نظر شد. زکریا یاپیجیاوغلو، رئیس حزب هداپار، گفت: «حدود نود سال پیش، استاد بدیعالزمان سعید نورسی در مصاحبهای با مجلهای که به زبان عربی در بغداد منتشر میشد، درباره جماعت اخوانالمسلمین در سالهای آغازین شکلگیری آن، مورد پرسش قرار گرفت. او در آن زمان پاسخ داد: “آنان برادران ما در مصر هستند؛ قضیه ما یکی و هدف ما یکی است. کاری که ما اینجا انجام میدهیم، آنان نیز همان را در آنجا انجام میدهند؛ با این تفاوت که شرایط اینجا با مصر متفاوت است، ازاینرو آنان بر اساس شرایط کشور خود عمل میکنند و ما نیز بر اساس شرایط کشور خود عمل میکنیم.”» یاپیجیاوغلو تأکید کرد که این سخن به معنای نبودِ اختلاف در جوهر و ماهیت است. وی افزود: مسلمان، در هر شرایطی که باشد و با هر روش و مشربی که عمل کند، نباید هویت دعوتی خود را فراموش کند و تأکید کرد که هر مسلمان در عین حال دعوتکننده به اسلام است. او با استناد به سخنان استاد بدیعالزمان در آن مصاحبه توضیح داد که تفاوت زمانها یا محیطها، وظیفه را تغییر نمیدهد، بلکه بر هر مسلمان واجب میسازد که همواره بر اساس شرایط و امکانات موجود، مأموریت خود را انجام دهد.یاپیجیاوغلو در ادامه سخنان خود به آیه شریفه اشاره کرد:«لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ وَأَنْزَلْنَا الْحَدِيدَ فِيهِ بَأْسٌ شَدِيدٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ»،
و توضیح داد که علما مقصود از «آهن» در این آیه را قدرت و حاکمیت تفسیر کردهاند.وی همچنین به نقل از یکی از علمای ترکیه گفت: «قدرت بدون میزان و عدالت، کتاب را پاره میکند و به ظلم میانجامد؛ و قدرت بدون کتاب نمیتواند عدالت را برپا کند، همانگونه که کتاب بدون قدرت صرفاً به نظریهای تبدیل میشود که در عرصه واقعیت اجرا نمیگردد.»@melatedin/کانال ملت دین۱۲:۴۰
️ تغییر موازنه در پارلمان ترکیه؛ پیوستن ۳ نماینده جدید به حزب عدالت و توسعه عایشه سایین در تحولی که موازنههای پارلمان ترکیه را تغییر داد، سه نماینده مجلس با استعفا از احزاب اپوزیسیون، رسماً به حزب حاکم عدالت و توسعه (AKP) پیوستند. عیسی مسیح شاهین (از حزب آینده)، عرفان کاراتوتلو (از حزب دوا) و حسن افق چاکر (از حزب جمهوریخواه خلق - CHP) کسانی بودند که رجب طیب اردوغان در نشست فراکسیونی روز سهشنبه، نشان حزب را بر سینه آنها نصب کرد. با این الحاق، تعداد کرسیهای AKP در مجلس به ۲۷۵ رسید. نکته کنایهآمیز اینجاست که هر سه این نمایندگان در انتخابات ۲۰۲۳، به دلیل ائتلاف احزاب اپوزیسیون، از طریق لیستهای حزب CHP وارد مجلس شده بودند. حسن افق چاکر که مستقیماً از CHP جدا شد، در سخنرانی خود اردوغان را «فرمانده کل » خطاب کرد و به او سلام نظامی داد. این نخستین بار در این دوره است که AKP موفق به جذب نمایندهای با ریشه CHP میشود. مجلس بیست و هشتم ترکیه شاهد ترافیک سنگین جابجاییهاست. تاکنون ۳۷ نماینده از احزاب خود استعفا دادهاند. در حالی که AKP با جذب ۱۴ نماینده جدید در تلاش برای تقویت موضع خود است، CHP نیز به پناهگاه ۱۴ نماینده مستعفی دیگر (عمدتاً از حزب خوب و دوا) تبدیل شده و کرسیهای خود را به ۱۳۸ رسانده است. اردوغان با استقبال از این روند گفت: «درهای ما به روی همه باز است و ائتلاف جمهور را تقویت خواهیم کرد.» هدف استراتژیک اردوغان از این جذب نیرو، رسیدن به عدد جادویی ۳۶۰ رأی است. برای تغییر قانون اساسی (که راه را برای نامزدی مجدد اردوغان باز میکند) یا تصمیمگیری برای انتخابات زودهنگام، ائتلاف حاکم به ۳۶۰ رأی نیاز دارد. در حال حاضر، مجموع آرای «ائتلاف جمهور» (AKP، MHP، HUDA PAR و DSP) به ۳۲۷ رسیده است و اردوغان هنوز به ۳۳ نماینده دیگر نیاز دارد؛ موضوعی که احتمال انتقالهای بیشتر را تقویت میکند. این جابجاییها زنگ خطر را برای فراکسیون اپوزیسیون «ینی یول» (راه نو) نیز به صدا درآورده است. با خروج نماینده حزب دوا، تعداد اعضای این فراکسیون (متشکل از احزاب سعادت، آینده و دوا) به مرز خطرناک ۲۰ نفر سقوط کرد. طبق قانون، برای حفظ فراکسیون حداقل ۲۰ نماینده لازم است و خروج تنها یک نفر دیگر، منجر به انحلال این گروه خواهد شد. مدیران این گروه امیدوارند در صورت لزوم، با «قرض گرفتن نماینده» از CHP (مانند گذشته) یا ورود رهبر حزب سعادت به مجلس، از فروپاشی جلوگیری کنند.منبع: BBC Türkçe
کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد @turkeycaucasus۱۲:۳۹
چگونه اقدامات اخیر اربیل به شک و تردید در آنکارا دامن میزند؟
یعقوب کنان
تحولات شتابان میدانی در شمال سوریه و فروپاشی ساختارهای خودمختار کُردی، موازنه قوا را دگرگون کرده است. با وجود تسلط بر شریانهای حیاتی نفت (که ۷۰٪ درآمد دولت خودمختار را تأمین میکرد) و اثبات ناکارآمدی بودجههای کلان طرف مقابل، آنکارا هنوز به این دستاوردها به دیده تردید مینگرد. نگاه ترکیه به تحرکات بعدی اربیل و خاندان بارزانی، نه نگاه به یک متحد قطعی، بلکه نگاهی آمیخته با «علامت سوالهای بزرگ» است.
چرخش تاکتیکی اربیل و پارادوکس طالبانی تا پیش از این: دولت بارزانی منتقد سرسخت رویکرد واشنگتن در حمایت از رقیب دیرینهشان (بافل طالبانی در سلیمانیه) بود و رسانههای وابسته به آن، فساد این خاندان را برجسته میکردند. اما آنچه برای آنکارا «مشکوک و غیرقابل قبول» مینماید، همگرایی ناگهانی اربیل با «مظلوم عبدی» و نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) است؛ گروهی که پیشتر متهم به خصومت با هواداران بارزانی بودند. ترکیه این تغییر موضع سیستماتیک در ماههای حیاتی منتهی به انحلال SDF را از یاد نبرده است.
جنگ نیابتی رسانهای و پایان پیشبینیپذیری در محافل امنیتی ترکیه: خاندان بارزانی دیگر بازیگری «قابل پیشبینی» محسوب نمیشوند. کانون این خشم، عملکرد شبکه خبری «روداو» است. این رسانه با طراحی هوشمندانه پرسشهای جهتدار از مقامات آمریکایی و دریافت پاسخهای ضدترکیهای، عملاً یک دستورکار سیاسی هماهنگ را مخابره میکند. آنکارا معتقد است این رفتار از مرزهای روزنامهنگاری عبور کرده و مصداق بارز «سیاستورزی پنهان» علیه منافع ملی ترکیه است.
لابیگری با کارت اسرائیل برای احیای جایگاه : گزارشهای اطلاعاتی حاکی از آن است که خاندان بارزانی برای ترمیم روابط آسیبدیده با واشنگتن، به کانالهای اطلاعاتی و میانجیگری اسرائیل متوسل شدهاند. اگرچه آنکارا به عمق تاریخی این روابط (از دهه ۶۰ میلادی) واقف است، اما هشدار میدهد که احیای روابط با آمریکا نباید به توهم «نمایندگی انحصاری سیاسی» برای اربیل منجر شود. ترکیه اجازه نخواهد داد روایتهای تاریخی، موجب خطای محاسباتی اربیل در معادلات امروز شود.
مناقشه پروتکلی و نمایش سلاح در خاک ترکیه : نقطه اوج تنشها در سفر ۲۹ نوامبر «مسعود بارزانی» به منطقه جیزره (شیرناق) رقم خورد. قدرتنمایی تیم حفاظتی وی با «سلاحهای لوله بلند» در انظار عمومی، واکنشی تند را از سوی «دولت باغچلی» برانگیخت که این اقدام را نقض حاکمیت و فاقد وجاهت پروتکلی دانست. اعزام بازرسان وزارت کشور برای تحقیق در خصوص این خطای فاحش حاکمیتی، نشان از جدیت موضوع دارد.
دیپلماسی هشدار؛ عبور از اتحاد ایدئولوژیک: پیام نهایی آنکارا شفاف است: روابط با اربیل صرفاً بر پایه «منافع مشترک» استوار است، نه یک اتحاد ایدئولوژیک ناگسستنی. موضع کنونی ترکیه نه یک تهدید آنی، بلکه یک «هشدار راهبردی» است. تداوم یا توقف این شراکت، تماماً به اراده اربیل برای اصلاح رفتارهای تحریکآمیز و بازنگری در سیاستهای اخیرش بستگی دارد.
منبع اصلی: turkiyetoday
کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد @turkeycaucasus
یعقوب کنانتحولات شتابان میدانی در شمال سوریه و فروپاشی ساختارهای خودمختار کُردی، موازنه قوا را دگرگون کرده است. با وجود تسلط بر شریانهای حیاتی نفت (که ۷۰٪ درآمد دولت خودمختار را تأمین میکرد) و اثبات ناکارآمدی بودجههای کلان طرف مقابل، آنکارا هنوز به این دستاوردها به دیده تردید مینگرد. نگاه ترکیه به تحرکات بعدی اربیل و خاندان بارزانی، نه نگاه به یک متحد قطعی، بلکه نگاهی آمیخته با «علامت سوالهای بزرگ» است.چرخش تاکتیکی اربیل و پارادوکس طالبانی تا پیش از این: دولت بارزانی منتقد سرسخت رویکرد واشنگتن در حمایت از رقیب دیرینهشان (بافل طالبانی در سلیمانیه) بود و رسانههای وابسته به آن، فساد این خاندان را برجسته میکردند. اما آنچه برای آنکارا «مشکوک و غیرقابل قبول» مینماید، همگرایی ناگهانی اربیل با «مظلوم عبدی» و نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) است؛ گروهی که پیشتر متهم به خصومت با هواداران بارزانی بودند. ترکیه این تغییر موضع سیستماتیک در ماههای حیاتی منتهی به انحلال SDF را از یاد نبرده است.جنگ نیابتی رسانهای و پایان پیشبینیپذیری در محافل امنیتی ترکیه: خاندان بارزانی دیگر بازیگری «قابل پیشبینی» محسوب نمیشوند. کانون این خشم، عملکرد شبکه خبری «روداو» است. این رسانه با طراحی هوشمندانه پرسشهای جهتدار از مقامات آمریکایی و دریافت پاسخهای ضدترکیهای، عملاً یک دستورکار سیاسی هماهنگ را مخابره میکند. آنکارا معتقد است این رفتار از مرزهای روزنامهنگاری عبور کرده و مصداق بارز «سیاستورزی پنهان» علیه منافع ملی ترکیه است.لابیگری با کارت اسرائیل برای احیای جایگاه : گزارشهای اطلاعاتی حاکی از آن است که خاندان بارزانی برای ترمیم روابط آسیبدیده با واشنگتن، به کانالهای اطلاعاتی و میانجیگری اسرائیل متوسل شدهاند. اگرچه آنکارا به عمق تاریخی این روابط (از دهه ۶۰ میلادی) واقف است، اما هشدار میدهد که احیای روابط با آمریکا نباید به توهم «نمایندگی انحصاری سیاسی» برای اربیل منجر شود. ترکیه اجازه نخواهد داد روایتهای تاریخی، موجب خطای محاسباتی اربیل در معادلات امروز شود.مناقشه پروتکلی و نمایش سلاح در خاک ترکیه : نقطه اوج تنشها در سفر ۲۹ نوامبر «مسعود بارزانی» به منطقه جیزره (شیرناق) رقم خورد. قدرتنمایی تیم حفاظتی وی با «سلاحهای لوله بلند» در انظار عمومی، واکنشی تند را از سوی «دولت باغچلی» برانگیخت که این اقدام را نقض حاکمیت و فاقد وجاهت پروتکلی دانست. اعزام بازرسان وزارت کشور برای تحقیق در خصوص این خطای فاحش حاکمیتی، نشان از جدیت موضوع دارد.دیپلماسی هشدار؛ عبور از اتحاد ایدئولوژیک: پیام نهایی آنکارا شفاف است: روابط با اربیل صرفاً بر پایه «منافع مشترک» استوار است، نه یک اتحاد ایدئولوژیک ناگسستنی. موضع کنونی ترکیه نه یک تهدید آنی، بلکه یک «هشدار راهبردی» است. تداوم یا توقف این شراکت، تماماً به اراده اربیل برای اصلاح رفتارهای تحریکآمیز و بازنگری در سیاستهای اخیرش بستگی دارد.منبع اصلی: turkiyetoday
کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد @turkeycaucasus۱۶:۱۹
آیا چرخش دفاعی ترکیه بهسوی «ناتوی اسلامی» یک ابتکار راهبردی است یا خودزنی ژئوپلیتیکی؟
سینان جیدی و ویلیام دوران
بازتعریف ائتلافها: شکلگیری محور دفاعی ترکیه–عربستان–پاکستان، فراتر از یک همگرایی نمادین، نشانهای از تلاش آنکارا برای بازتعریف جایگاه امنیتی خود در نظم منطقهایِ در حال بازچینش است. این ابتکار، در صورت نهاییشدن، تعهدات امنیتی ترکیه را در مسیری قرار میدهد که با اولویتهای ناتوبهویژه در جناح جنوبی دچار واگرایی ساختاری میشود. پرسش کلیدی اینجاست: اگر این ائتلاف نوپا با اولویتهای ناتو در تضاد باشد، وفاداری آنکارا به کدام سو خواهد رسید؟
بازی با آتش اتمی : ورود پاکستان (بهعنوان تنها قدرت اتمی جهان اسلام) به این معادله، سطح تنش را تغییر میدهد. حتی اگر چتر هستهای پاکستان رسماً بر سر ریاض و آنکارا باز نشود، فقط تصور چنین حمایتی، منطقه را آبستن خطاهای محاسباتی میکند؛ بهویژه در نظر بازیگرانی چون هند که پیشتر نسبت به محور ریاض–اسلامآباد ابراز نگرانی کردهاند.
صفبندی در برابر تلآویو: تحلیلگران غربی این پیمان سه جانبه را پاسخی مستقیم به «پیمان ابراهیم» و تلاشی برای موازنه قدرت در برابر اسرائیل میدانند. چنین موضوعاتی، بازدارندگیهای شکننده فعلی را از بین میبرد و با ایجاد یک امنیت جدید اسرائیل را هدف قرار میدهد.
فرسایش هنجاری: چنین پیمانی میتواند به تدریج به یک نظام معاهدهای برای تثبیت نظم غیرلیبرال در خاورمیانه بدل شود؛ نظمی که با اصول «دموکراسی، آزادی فردی و حاکمیت قانون» مندرج در معاهده ۱۹۴۹ آتلانتیک شمالی ناسازگار است. همافزایی صنعت دفاعی ترکیه با ظرفیت هستهای پاکستان، خطر دورزدن رژیم عدم اشاعه را افزایش میدهد؛ بهویژه با توجه به سابقه انتقال فناوری هستهای در پاکستان و اظهارات پیشین رهبری ترکیه درباره ناعادلانهبودن محدودیتهای هستهای.
شکاف ضدتروریسم: کارنامه امنیتی بازیگران این محور در حوزه مبارزه با تروریسم نیز نگرانکننده است. پاکستان در دهههای گذشته به پناهگاه طالبان و القاعده بدل شد و ترکیه اردوغان نیز با تسهیل عبور جنگجویان خارجی و تمرکز بر تضعیف نیروهای کرد، مأموریت جهانی مقابله با داعش را تضعیف کرد. انتقال مرکز ثقل امنیتی ترکیه به این محور، میتواند مأموریت ضدتروریسم ناتو را با آسیب جدی مواجه سازد.
فرصت طلایی چین: شاید مهمترین برنده جانبی این پیمان، چین باشد. وابستگی شدید تسلیحاتی پاکستان به پکن، حضور پیمانکاران نظامی و عناصر اطلاعاتی چین در پروژههای «کمربند و جاده»، و همزمانی خرید تسلیحات غربی و چینی توسط عربستان، خطر نشت فناوریهای حساس آمریکا و ناتو را تشدید میکند. آسیبپذیری فناوریهای ناتویی ترکیه در چنین چارچوبی، میتواند نفوذ راهبردی چین در خاورمیانه را به سطحی بیسابقه ارتقا دهد.
منبع: نشنال اینترست
کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد @turkeycaucasus
سینان جیدی و ویلیام دوران بازتعریف ائتلافها: شکلگیری محور دفاعی ترکیه–عربستان–پاکستان، فراتر از یک همگرایی نمادین، نشانهای از تلاش آنکارا برای بازتعریف جایگاه امنیتی خود در نظم منطقهایِ در حال بازچینش است. این ابتکار، در صورت نهاییشدن، تعهدات امنیتی ترکیه را در مسیری قرار میدهد که با اولویتهای ناتوبهویژه در جناح جنوبی دچار واگرایی ساختاری میشود. پرسش کلیدی اینجاست: اگر این ائتلاف نوپا با اولویتهای ناتو در تضاد باشد، وفاداری آنکارا به کدام سو خواهد رسید؟ بازی با آتش اتمی : ورود پاکستان (بهعنوان تنها قدرت اتمی جهان اسلام) به این معادله، سطح تنش را تغییر میدهد. حتی اگر چتر هستهای پاکستان رسماً بر سر ریاض و آنکارا باز نشود، فقط تصور چنین حمایتی، منطقه را آبستن خطاهای محاسباتی میکند؛ بهویژه در نظر بازیگرانی چون هند که پیشتر نسبت به محور ریاض–اسلامآباد ابراز نگرانی کردهاند. صفبندی در برابر تلآویو: تحلیلگران غربی این پیمان سه جانبه را پاسخی مستقیم به «پیمان ابراهیم» و تلاشی برای موازنه قدرت در برابر اسرائیل میدانند. چنین موضوعاتی، بازدارندگیهای شکننده فعلی را از بین میبرد و با ایجاد یک امنیت جدید اسرائیل را هدف قرار میدهد. فرسایش هنجاری: چنین پیمانی میتواند به تدریج به یک نظام معاهدهای برای تثبیت نظم غیرلیبرال در خاورمیانه بدل شود؛ نظمی که با اصول «دموکراسی، آزادی فردی و حاکمیت قانون» مندرج در معاهده ۱۹۴۹ آتلانتیک شمالی ناسازگار است. همافزایی صنعت دفاعی ترکیه با ظرفیت هستهای پاکستان، خطر دورزدن رژیم عدم اشاعه را افزایش میدهد؛ بهویژه با توجه به سابقه انتقال فناوری هستهای در پاکستان و اظهارات پیشین رهبری ترکیه درباره ناعادلانهبودن محدودیتهای هستهای. شکاف ضدتروریسم: کارنامه امنیتی بازیگران این محور در حوزه مبارزه با تروریسم نیز نگرانکننده است. پاکستان در دهههای گذشته به پناهگاه طالبان و القاعده بدل شد و ترکیه اردوغان نیز با تسهیل عبور جنگجویان خارجی و تمرکز بر تضعیف نیروهای کرد، مأموریت جهانی مقابله با داعش را تضعیف کرد. انتقال مرکز ثقل امنیتی ترکیه به این محور، میتواند مأموریت ضدتروریسم ناتو را با آسیب جدی مواجه سازد. فرصت طلایی چین: شاید مهمترین برنده جانبی این پیمان، چین باشد. وابستگی شدید تسلیحاتی پاکستان به پکن، حضور پیمانکاران نظامی و عناصر اطلاعاتی چین در پروژههای «کمربند و جاده»، و همزمانی خرید تسلیحات غربی و چینی توسط عربستان، خطر نشت فناوریهای حساس آمریکا و ناتو را تشدید میکند. آسیبپذیری فناوریهای ناتویی ترکیه در چنین چارچوبی، میتواند نفوذ راهبردی چین در خاورمیانه را به سطحی بیسابقه ارتقا دهد.منبع: نشنال اینترست
کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد @turkeycaucasus۱۵:۴۹