و
آیا رهگیری آرِشنیک ممکن است؟ ولادیمیر پوتین در پیام خود، به اختصار به مقدورات عملیاتی-رزمی¹ جدیدترین موشک بالستیک میانبرد² ابرصوتی روسیه آرِشنیک اشاره کرد. بنا به گفته رییسجمهور روسیه، موشک جدید با سرعت ۱۰ ماخ، یعنی با ۳- ۲,۵ کیلومتر در ثانیه خودش را به هدف میرساند. اما احتمال رهگیری چنین موشکی توسط سامانههای پدآفندضدموشکی پیشرفته چقدر است؟
پیش از این که درباره امکان رهگیری صحبت کنیم، تلاش میکنیم تا ویژگیهای آرِشنیک را برشماریم. بنابر یک باور عمومی نامحبوب، نمونهاولیه موشک میانبرد پیشگفته، موشک بالستیک قارهپیمای اِراس-۲۶ روبِژ³ است که درباره آن تقریبا هیچ اطلاعاتی وجود ندارد. تصور میشود که موشک روبِژ از کاهش مراحل موشک بالستیک قارهپیمای اِراس-۲۴ یارس⁴، از سه به دو مرحله، ساخته شدهاست. با دقت در تصویری انهدام هدف با موشک آرِشنیک در مییابیم که شش کلاهک جنگی⁵ به هدف میرسند که هرکدام از آنها نیز به نوبه خود، در ارتفاع بسیار کم به شش زیرکلاهک/کلاهکفرعی⁶ تقسیم میشوند. دور از ذهن نیست که کلاهکهای جنگی بهکار گرفتهشده در حمله اخیر، از نظر مشخصات جرمی و ابعادی با کلاهکهای اتمی مطابقت داشته باشند اما در این نوبت، آنها «توخالی» بودند.اولین نامزد رهگیری آرِشنیک در جبهه مقابل، سامانه پدآفند ضدموشکی پک-۳ پاتریوت⁷ است که برای اقدام در برابر موشکهای برد کوتاه و متوسط ساخته شدهاست؛ هرچند در شرایط عملیات نظامی واقعی، راندمان بالایی ندارد. بنابه تخمین کارشناسان غربی، پدآفند هوایی اوکراین تنها موفق به رهگیری ۵-۴٪ موشکهای روسی از نوی ایسکندر⁸ شدهاست. نکته قابل توجه این است که این مقدار برای موشکهای بالستیک هواپایه کینژال⁹ در حدود ۲۵٪ است. و این بیش از هر چیز سهم اطلاعات و شناسایی را در رهگیری تهدیدات موشکی نشان میدهد. جنگندههای میگ-۳۱ حامل کینژالها از همان ابتدای برخاستن ردگیری میشوند و با توجه به زمان ورود به منطقه پرتاب موشک کینژال محمول، سامانههای پدآفندی اوکراینی قادر به دریافت اطلاعات اولیه برای تعیین هدف میباشند.به هرحال پک-۳ پاتریوت در هنگام عملیات ضد سامانههای بالستیک زمینی آشکارا ضعیف است. جای تعجب ندارد که اوکراینیها بلافاصله پس از بهکارگیری موشک جدید روسی در کییف شروع به صحبت درباره ضرورت تحویل سامانه دفاع ضدموشکی تاد¹⁰ کردند.
اما در اینجا دو مساله وجود دارد. اول این که شمار سامانههای تاد موجود اندک است. ارتش ایالات متحده تنها ۷ آتشبار تاد را در اختیار دارد که در هر کدام ۶ پرتابگر و در نتیجه هر یک (آتشبار) ۴۸ موشک رهگیر دارد. از این تعداد یک آتشبار، برای ایجاد پوشش پدآفندی پایگاه بزرگ آمریکا در جزیره گوام، در آنجا مستقر شده است. یک آتشبار دیگر تاد به دلیل تهدیدات موشکی کرهشمالی، از سال ۱۳۹۵ (۲۰۱۶) به شکل ثابت در کره جنوبی مستقر است. و سرانجام آتشبار سوم که برای حفاظت از کیان صهیونی در برابر حمله موشکی احتمالی ایران، به سرزمینهای اشغالی فلسطین مامور شدهاست.پس برای حفاظت از خاک ایالات متحده تنها ۴ آتشبار تاد باقیماندهاست. آیا آمریکاییها امنیت خودشان را برای دفاع از چنین همپیمانی ارسال خواهند کرد؟ (اوکراینی که جایگاه رژیم صهیونیستی را در آمریکا ندارد). افزون بر این، تعمیرات و خدمات فنی سامانه تاد را باید متخصصان از آمریکایی انجام دهند. استقرار سامانه در لهستان یا رومانی برد تاثیر آن و گستردگی قلمروی (اوکراینی) تحتپوشش آن را کاهش خواهد داد.مساله دوم اما این است که سامانه پدآفندی تاد از جنبه نظری برای رهگیری همه انواع موشکهای بالستیک، با برد کم تا قارهپیما ساخته شدهاست. در واقع موشک تاد، دو برابر از موشک پک-۳ پاتریوت سنگینتر است و برد چشمگیری دارد. با این حال آزمونهای تاد با استفاده از اهدافی انجام شد که موشکهای قدیمی اِر-۱۷ شوروی را تقلید میکردند. صرفنظر از بیشینه سرعت بالای آن (تا ۳ کیلومتر بر ثانیه)، موشک اِر-۱۷ فاقد هرگونه امکانات جنگالکترونیک است و از توانمندی اجرای مانورهای احترازی برای دورزدن پدآفند ضدموشکی نیز برخوردار نیست. بنابراین پربیراه نیست اگر بگوییم تاد در برابر همان سامانه موشکی ایسکندر راندمان خوبی دارد.
درصورتی که بخواهیم درباره موشکهای بالستیک میانبرد آرِشنیک صحبت کنیم، نتیجهگیری تاد خوب نخواهد بود. بنابر ارزیابی فرماندهی اطلاعات رزمی اوکراین¹¹، زمان پرواز آرِشنیک (در صورت پرتاب از منطقه آستاراخان) تقریبا ۱۵ دقیقه است. پس زمان اندکی برای رهگیری خود باقی میگذارد.
در نتیجه کییف کاملا در برابر آرِشنیک بیدفاع است و در آینده نیز خواهد ماند. ادامه ماجرا به توان صنعت دفاعی روسیه بستگی دارد که موشکهای آرِشنیک را با چه آهنگی تولید کند. و البته به موضع کرملین (تصمیمگیری سیاسی). این که حمله موشکی به دنپروپتروفسک محدود به یک مورد هشدار باقی خواهد ماند یا چنین حملاتی ادامه خواهند یافت را سرفرماندهی نیروهای مسلح فدراسیون روسیه تعیین خواهد کرد.
الکسی زاخاروفترجمه: محمدحسین بختیاری------------‐-‐-۱- ТТХ۲- БРСД۳- РС-26 Рубеж۴- РС-24 Ярс۵- Боевые блоки۶- Суббоеприпасы۷- Patriot PAC-3۸- Искандер۹- Кинжал۱۰- THAAD۱۱- ГУР@vostokaero
پیش از این که درباره امکان رهگیری صحبت کنیم، تلاش میکنیم تا ویژگیهای آرِشنیک را برشماریم. بنابر یک باور عمومی نامحبوب، نمونهاولیه موشک میانبرد پیشگفته، موشک بالستیک قارهپیمای اِراس-۲۶ روبِژ³ است که درباره آن تقریبا هیچ اطلاعاتی وجود ندارد. تصور میشود که موشک روبِژ از کاهش مراحل موشک بالستیک قارهپیمای اِراس-۲۴ یارس⁴، از سه به دو مرحله، ساخته شدهاست. با دقت در تصویری انهدام هدف با موشک آرِشنیک در مییابیم که شش کلاهک جنگی⁵ به هدف میرسند که هرکدام از آنها نیز به نوبه خود، در ارتفاع بسیار کم به شش زیرکلاهک/کلاهکفرعی⁶ تقسیم میشوند. دور از ذهن نیست که کلاهکهای جنگی بهکار گرفتهشده در حمله اخیر، از نظر مشخصات جرمی و ابعادی با کلاهکهای اتمی مطابقت داشته باشند اما در این نوبت، آنها «توخالی» بودند.اولین نامزد رهگیری آرِشنیک در جبهه مقابل، سامانه پدآفند ضدموشکی پک-۳ پاتریوت⁷ است که برای اقدام در برابر موشکهای برد کوتاه و متوسط ساخته شدهاست؛ هرچند در شرایط عملیات نظامی واقعی، راندمان بالایی ندارد. بنابه تخمین کارشناسان غربی، پدآفند هوایی اوکراین تنها موفق به رهگیری ۵-۴٪ موشکهای روسی از نوی ایسکندر⁸ شدهاست. نکته قابل توجه این است که این مقدار برای موشکهای بالستیک هواپایه کینژال⁹ در حدود ۲۵٪ است. و این بیش از هر چیز سهم اطلاعات و شناسایی را در رهگیری تهدیدات موشکی نشان میدهد. جنگندههای میگ-۳۱ حامل کینژالها از همان ابتدای برخاستن ردگیری میشوند و با توجه به زمان ورود به منطقه پرتاب موشک کینژال محمول، سامانههای پدآفندی اوکراینی قادر به دریافت اطلاعات اولیه برای تعیین هدف میباشند.به هرحال پک-۳ پاتریوت در هنگام عملیات ضد سامانههای بالستیک زمینی آشکارا ضعیف است. جای تعجب ندارد که اوکراینیها بلافاصله پس از بهکارگیری موشک جدید روسی در کییف شروع به صحبت درباره ضرورت تحویل سامانه دفاع ضدموشکی تاد¹⁰ کردند.
اما در اینجا دو مساله وجود دارد. اول این که شمار سامانههای تاد موجود اندک است. ارتش ایالات متحده تنها ۷ آتشبار تاد را در اختیار دارد که در هر کدام ۶ پرتابگر و در نتیجه هر یک (آتشبار) ۴۸ موشک رهگیر دارد. از این تعداد یک آتشبار، برای ایجاد پوشش پدآفندی پایگاه بزرگ آمریکا در جزیره گوام، در آنجا مستقر شده است. یک آتشبار دیگر تاد به دلیل تهدیدات موشکی کرهشمالی، از سال ۱۳۹۵ (۲۰۱۶) به شکل ثابت در کره جنوبی مستقر است. و سرانجام آتشبار سوم که برای حفاظت از کیان صهیونی در برابر حمله موشکی احتمالی ایران، به سرزمینهای اشغالی فلسطین مامور شدهاست.پس برای حفاظت از خاک ایالات متحده تنها ۴ آتشبار تاد باقیماندهاست. آیا آمریکاییها امنیت خودشان را برای دفاع از چنین همپیمانی ارسال خواهند کرد؟ (اوکراینی که جایگاه رژیم صهیونیستی را در آمریکا ندارد). افزون بر این، تعمیرات و خدمات فنی سامانه تاد را باید متخصصان از آمریکایی انجام دهند. استقرار سامانه در لهستان یا رومانی برد تاثیر آن و گستردگی قلمروی (اوکراینی) تحتپوشش آن را کاهش خواهد داد.مساله دوم اما این است که سامانه پدآفندی تاد از جنبه نظری برای رهگیری همه انواع موشکهای بالستیک، با برد کم تا قارهپیما ساخته شدهاست. در واقع موشک تاد، دو برابر از موشک پک-۳ پاتریوت سنگینتر است و برد چشمگیری دارد. با این حال آزمونهای تاد با استفاده از اهدافی انجام شد که موشکهای قدیمی اِر-۱۷ شوروی را تقلید میکردند. صرفنظر از بیشینه سرعت بالای آن (تا ۳ کیلومتر بر ثانیه)، موشک اِر-۱۷ فاقد هرگونه امکانات جنگالکترونیک است و از توانمندی اجرای مانورهای احترازی برای دورزدن پدآفند ضدموشکی نیز برخوردار نیست. بنابراین پربیراه نیست اگر بگوییم تاد در برابر همان سامانه موشکی ایسکندر راندمان خوبی دارد.
درصورتی که بخواهیم درباره موشکهای بالستیک میانبرد آرِشنیک صحبت کنیم، نتیجهگیری تاد خوب نخواهد بود. بنابر ارزیابی فرماندهی اطلاعات رزمی اوکراین¹¹، زمان پرواز آرِشنیک (در صورت پرتاب از منطقه آستاراخان) تقریبا ۱۵ دقیقه است. پس زمان اندکی برای رهگیری خود باقی میگذارد.
در نتیجه کییف کاملا در برابر آرِشنیک بیدفاع است و در آینده نیز خواهد ماند. ادامه ماجرا به توان صنعت دفاعی روسیه بستگی دارد که موشکهای آرِشنیک را با چه آهنگی تولید کند. و البته به موضع کرملین (تصمیمگیری سیاسی). این که حمله موشکی به دنپروپتروفسک محدود به یک مورد هشدار باقی خواهد ماند یا چنین حملاتی ادامه خواهند یافت را سرفرماندهی نیروهای مسلح فدراسیون روسیه تعیین خواهد کرد.
الکسی زاخاروفترجمه: محمدحسین بختیاری------------‐-‐-۱- ТТХ۲- БРСД۳- РС-26 Рубеж۴- РС-24 Ярс۵- Боевые блоки۶- Суббоеприпасы۷- Patriot PAC-3۸- Искандер۹- Кинжал۱۰- THAAD۱۱- ГУР@vostokaero
۷۹
۲۳:۰۸