و
واستوک آئرو
تصویر
تصویرحال و آینده ناوگان هواپیماهای ویژه ئی-۳ سِنتری¹ نیروی هوایی آمریکا
اولین تلفات رزمی هواپیمای اکتشاف راداری دورایستای هوابرد ئی-۳ (آواکس)² که محدود به یک فروند از آنهاست، بهنظر میرسد که اهمیت فوقالعادهای ندارد. اما برای درک پیامدهای آن، نگاهی میاندازیم به تاریخچه و وضعیت فعلی ناوگان این نوع هواپیما.
از سال ۱۹۷۷ تا ۱۹۹۲ (۱۳۷۱-۱۳۵۶ شمسی) شرکت بوئینگ بر سرهم ۶۸ فروند ئی-۳ سِنتری تولید کرد. ۳۴ فروند از آنها (شامل نمونههای اولیه و پیش از تولید سری) را نیروی هوایی ایالات متحده دریافت کرد و سالهای سال، ناوگانی ۳۰ فروندی از آنها را حفظ کرد. در بازه ۲۰۲۵-۲۰۲۳ تقریبا نیمی از ناوگان پیشگفته آواکسها، از رده خارج و بازنشسته شدند تا منابع محدود به حفظ (نگهداری و تعمیرات) پرندههای باقیمانده معطوف شود. بنابر آمار تا مارس سال جاری میلادی بر سر هم ۱۶ فروند هواپیمای ئی-۳ در خدمت نیروی هوایی آمریکا باقی مانده است.اما این (آمار) تنها بر روی کاغذ است. در واقعیت، به دلیل پا به سن گذاشتن ناوگان آواکسها (عمر تقریبا ۴۵ سال)، ضریب عملیاتیبودن³ آنها در حد ۵۶-۵۵ درصد است. و این یعنی برای انجام ماموریتهای رزمی، تقریبا فقط ۹ فروند آماده هستند.
حالا قلمرویی که این تعداد محدود باید پوشش دهند را بررسی کنیم. که در آمریکای شمالی مثلا، از آلاسکا تا دریای کارائیب را شامل میشود. برای نمونه، ئی-۳ به شماره بدنه ۰۰۰۵-۸۱ که در پایگاه هوایی شاهزاده سلطان منهدم شد، زمانی در کیوراسائو مستقر بود تا از آنجا پروازهای ماموریت خاصی را انجام دهد.
در دوره آمادهسازی مقدمات برای جنگ با ایران، نیروی هوایی آمریکا شش فروند ئی-۳ را به غرب آسیا مامور کرد. یکی-دو فروند در آلاسکا (پایگاه هوایی اِلمِندورف) و در ژاپن (پایگاه هوایی کادِنا) باقی ماندند و تمام. ذخیره پرندههای آمادهبهرزم مصرف شد.
متحدان آمریکا عجلهای برای حمایت از خود نشان نمیدهند. ناوگان ئی-۳ ناتو (۱۸ فروند) که از خاک ترکیه عملیات میکنند، اگر به سوی ایران معطوف شوند، دید از دور خواهند داشت. اروپاییها ملاحظات خود را دارند: درگیری روسیه-اوکراین و نظارت بر فراز آسمان کشورهای اسکاندیناوی. ناوگان ۵ فروندی آواکسهای عربستان سعودی در حال طی برنامه روزآمدسازی است (تکمیل تا ارتقا به سطح استاندارد بلاک ۴۵/۴۰) و وضعیت ناوگان (پروازی) آنها کاملا مبهم است. بریتانیا ناوگان ۷ فروندی ئی-۳های خود را در سال ۲۰۲۱ از خدمت بازنشسته کرد و ۳ فروند از آنها، شامل دو فروند پروازی و یک فروند به عنوان انبار قطعه، را به شیلی فروخت. ئی-۳های فرانسه (۴ فروند) به گشتزنی در آسمان دریای مدیترانه و دریای سیاه متمرکز هستند و دیگر به شرق (غرب آسیا) نمیرسند.
میتوان تصور کرد که نیروی هوایی آمریکا میتواند تعدادی از هواپیماهای آواکس از رده خارجشده و در حال نگهداری را به حالت پروازی بازگرداند. در واقع در پایگاه نگهداری دِیویس-مونتان که با عنوان قبرستان هواپیماها شناخته میشود، اکنون ۱۸ فروند ئی-۳ سِنتری وجود دارد. با این حال اکثریت آنها صرفا انبار قطعه محسوب میشوند و بازسازی و بازیابی صلاحیت پروازی آنها از احتمال کمی برخوردار است. فرسودهترین هواپیماها به پایگاه نگهداری فرستاده شدهاند و در عمل نیز همه آنها کانیبالایز⁴ شدهاند، یعنی قطعات نایاب آنها برای ناوگان پروازی آواکسها پیاده و فرستاده شدهاست.
بدین ترتیب حجم پروازهای/ماموریتهای آواکسها برای (کلّ) نیروی هوایی آمریکا تقریبا ده درصد و در منطقه غرب آسیا تا بیست درصد کاهش یافته است. اما (در طرف مقابل) پهپادهای انتحاری ایران به پایان نرسیده و لازم است آنها را از دورترین فاصله آشکارسازی کرد.
از سوی دیگر واقعیت این است که آینده سامانه هشدار زودهنگام هوابرد آمریکا فعلا در هالهای از ابهام قرار دارد. برنامه جایگزینی ئی-۳ سنتری با ئی-۷ وِجتِیل پیش نمیرود. از اینرو حفظ آواکسها (ی موجود) برای نیروی هوایی آمریکا بسیار مهم است. بدین ترتیب یک حمله موفق موشک یا پهپادهای ایرانی مشکلاتی را برای آمریکاییها ایجاد کرده است.الکسی زاخاروفکارشناس هوانوردیترجمه از روسی: محمدحسین بختیاری
(نظرات نویسنده لزوما بیانگر نظر تحریریه کانال واستوکآئرو نیست و صرفا به عنوان نمونهای از دیدگاههای موجود در روسیه ترجمه و منتشر میشود.)----------------۱- E-3 Sentry۲- AWACS: ۳- Коэффицент исправности۴- Каннибализирован= Cannibalizedبه معنی آدم/همنوعخواری، روشی در هوانوردی است برای تامین فوری قطعات مورد نیاز وسایل پرنده پروازی، از نمونههای مشابه (و به هر دلیل) زمینگیر آن نوع وسیله پرنده؛ وقتی قطعات لازم از هواپیمای زمینگیر باز و بر روی هواپیمای پروازی نصب و استفاده میشود.@vostokaero
اولین تلفات رزمی هواپیمای اکتشاف راداری دورایستای هوابرد ئی-۳ (آواکس)² که محدود به یک فروند از آنهاست، بهنظر میرسد که اهمیت فوقالعادهای ندارد. اما برای درک پیامدهای آن، نگاهی میاندازیم به تاریخچه و وضعیت فعلی ناوگان این نوع هواپیما.
از سال ۱۹۷۷ تا ۱۹۹۲ (۱۳۷۱-۱۳۵۶ شمسی) شرکت بوئینگ بر سرهم ۶۸ فروند ئی-۳ سِنتری تولید کرد. ۳۴ فروند از آنها (شامل نمونههای اولیه و پیش از تولید سری) را نیروی هوایی ایالات متحده دریافت کرد و سالهای سال، ناوگانی ۳۰ فروندی از آنها را حفظ کرد. در بازه ۲۰۲۵-۲۰۲۳ تقریبا نیمی از ناوگان پیشگفته آواکسها، از رده خارج و بازنشسته شدند تا منابع محدود به حفظ (نگهداری و تعمیرات) پرندههای باقیمانده معطوف شود. بنابر آمار تا مارس سال جاری میلادی بر سر هم ۱۶ فروند هواپیمای ئی-۳ در خدمت نیروی هوایی آمریکا باقی مانده است.اما این (آمار) تنها بر روی کاغذ است. در واقعیت، به دلیل پا به سن گذاشتن ناوگان آواکسها (عمر تقریبا ۴۵ سال)، ضریب عملیاتیبودن³ آنها در حد ۵۶-۵۵ درصد است. و این یعنی برای انجام ماموریتهای رزمی، تقریبا فقط ۹ فروند آماده هستند.
حالا قلمرویی که این تعداد محدود باید پوشش دهند را بررسی کنیم. که در آمریکای شمالی مثلا، از آلاسکا تا دریای کارائیب را شامل میشود. برای نمونه، ئی-۳ به شماره بدنه ۰۰۰۵-۸۱ که در پایگاه هوایی شاهزاده سلطان منهدم شد، زمانی در کیوراسائو مستقر بود تا از آنجا پروازهای ماموریت خاصی را انجام دهد.
در دوره آمادهسازی مقدمات برای جنگ با ایران، نیروی هوایی آمریکا شش فروند ئی-۳ را به غرب آسیا مامور کرد. یکی-دو فروند در آلاسکا (پایگاه هوایی اِلمِندورف) و در ژاپن (پایگاه هوایی کادِنا) باقی ماندند و تمام. ذخیره پرندههای آمادهبهرزم مصرف شد.
متحدان آمریکا عجلهای برای حمایت از خود نشان نمیدهند. ناوگان ئی-۳ ناتو (۱۸ فروند) که از خاک ترکیه عملیات میکنند، اگر به سوی ایران معطوف شوند، دید از دور خواهند داشت. اروپاییها ملاحظات خود را دارند: درگیری روسیه-اوکراین و نظارت بر فراز آسمان کشورهای اسکاندیناوی. ناوگان ۵ فروندی آواکسهای عربستان سعودی در حال طی برنامه روزآمدسازی است (تکمیل تا ارتقا به سطح استاندارد بلاک ۴۵/۴۰) و وضعیت ناوگان (پروازی) آنها کاملا مبهم است. بریتانیا ناوگان ۷ فروندی ئی-۳های خود را در سال ۲۰۲۱ از خدمت بازنشسته کرد و ۳ فروند از آنها، شامل دو فروند پروازی و یک فروند به عنوان انبار قطعه، را به شیلی فروخت. ئی-۳های فرانسه (۴ فروند) به گشتزنی در آسمان دریای مدیترانه و دریای سیاه متمرکز هستند و دیگر به شرق (غرب آسیا) نمیرسند.
میتوان تصور کرد که نیروی هوایی آمریکا میتواند تعدادی از هواپیماهای آواکس از رده خارجشده و در حال نگهداری را به حالت پروازی بازگرداند. در واقع در پایگاه نگهداری دِیویس-مونتان که با عنوان قبرستان هواپیماها شناخته میشود، اکنون ۱۸ فروند ئی-۳ سِنتری وجود دارد. با این حال اکثریت آنها صرفا انبار قطعه محسوب میشوند و بازسازی و بازیابی صلاحیت پروازی آنها از احتمال کمی برخوردار است. فرسودهترین هواپیماها به پایگاه نگهداری فرستاده شدهاند و در عمل نیز همه آنها کانیبالایز⁴ شدهاند، یعنی قطعات نایاب آنها برای ناوگان پروازی آواکسها پیاده و فرستاده شدهاست.
بدین ترتیب حجم پروازهای/ماموریتهای آواکسها برای (کلّ) نیروی هوایی آمریکا تقریبا ده درصد و در منطقه غرب آسیا تا بیست درصد کاهش یافته است. اما (در طرف مقابل) پهپادهای انتحاری ایران به پایان نرسیده و لازم است آنها را از دورترین فاصله آشکارسازی کرد.
از سوی دیگر واقعیت این است که آینده سامانه هشدار زودهنگام هوابرد آمریکا فعلا در هالهای از ابهام قرار دارد. برنامه جایگزینی ئی-۳ سنتری با ئی-۷ وِجتِیل پیش نمیرود. از اینرو حفظ آواکسها (ی موجود) برای نیروی هوایی آمریکا بسیار مهم است. بدین ترتیب یک حمله موفق موشک یا پهپادهای ایرانی مشکلاتی را برای آمریکاییها ایجاد کرده است.
الکسی زاخاروفکارشناس هوانوردیترجمه از روسی: محمدحسین بختیاری(نظرات نویسنده لزوما بیانگر نظر تحریریه کانال واستوکآئرو نیست و صرفا به عنوان نمونهای از دیدگاههای موجود در روسیه ترجمه و منتشر میشود.)----------------۱- E-3 Sentry۲- AWACS: ۳- Коэффицент исправности۴- Каннибализирован= Cannibalizedبه معنی آدم/همنوعخواری، روشی در هوانوردی است برای تامین فوری قطعات مورد نیاز وسایل پرنده پروازی، از نمونههای مشابه (و به هر دلیل) زمینگیر آن نوع وسیله پرنده؛ وقتی قطعات لازم از هواپیمای زمینگیر باز و بر روی هواپیمای پروازی نصب و استفاده میشود.@vostokaero
۵۱