۱۵۸ عضو

عصر بیداری

برخي لغتشناسان و علماي اسلامي ديگر هم با عنايت به آنچه ذكر شد و به منظـور ارائه معنايي جامع از كاربردهاي متفاوت واژه فتنه در زبان عربي گفته اند ريشه همه اين معاني عبارت است از

“ اختلال همراه با اضطراب”

️ هـر چيـزي كـه موجـب اخـتلال و اضطراب شود فتنه ناميده ميشود. با توجه به اينكه امور فراواني در جامعه ماننـد اولاد، اموال، اختلاف نظر، عذاب، كفر، جنون، آزمايش، ابهام و دشواري تشـخيص حـق و در نهايت آشوبهاي سياسي و اجتماعي باعث اختلال همراه با اضطراب مـيشـوند، فتنـه هم مصاديق زيادي دارد. لغتشناسان به اين نكته مهم هم اشاره كردند كـه نتيجـه فتنـه اختلال و اضطراب است، بنابراين نسبت به نظم ظاهري و وضع سابق امـري ناپسـند و شر محسوب ميشود. اما خير يا شر بودن نتيجه حاصل از اين اضـطراب و اخـتلال بـه نوع مواجهه افراد يا جوامع با آن بستگي دارد ( مصطفوي، 1362 7 : ـ 22 ).

آيت الله مصباح يزدي نيز به نكته مهمي درباره معناي لغوي فتنه اشاره كرده اند. ايشان معتقدند معناي لغوي فتنه داراي لوازمي است كه آرام آرام بـه يكـي از معنـاي ايـن واژه مبدل شده است. به گفته ايشان لازمه در آتش قرارگرفتن انسان اين اسـت كـه فـرد بـه حالت اضطراب ميافتد. سپس اين اضطراب از اضطراب بدني و جسمي توسعه مييابد و اضطراب هاي روحي و باطني را نيز در بر ميگيرد. به همين دليـل بـه اضـطرابهـا و تزلزلهاي دروني، باطني و روحيكه در حوزه باورهاي دينـي و نظـام ارزشـي فـرد رخ ميدهد هم فتنه ميگويند ( مصباح يزدي، 1379 3 : ـ 101 ).

بر اين اساس ميتوان نتيجه گرفت فتنه در دين يعني آنكه افرادي تلاش ميكننـد بـا القاي شبهه هاي فكري و اعتقادي، باورهاي ديني مردم را متزلزل و مضطرب كنند. چنين افرادي با پوشش ايمان و در قالب تفسير دين و فهم متون دينـي بـه جنـگ اصـل ديـن ميروند و به همين علت بسياري از مردم و حتي نخبگـان قـادر بـه تشـخيص ماهيـت واقعي اين افراد نيستند. #جنگ_نرم_در_کلام_مولا @asrebidary

البته همانطور كه در قرآن كريم تصريح شده، فتنه شامل آزمايشهاي دشوار، مـبهم و پيچيدهاي است كه در آن تشخيص حقيقت كار بسـيار دشـواري اسـت. آيـات 2 و 3 سوره عنكبوت به روشني به اين مفهوم دلالت مـيكنـد:

* «آيا مردم پنداشتند كه تا گفتند ايمان آورديم رها مى شـوند و مـورد آزمـايش قرار نمىگيرند؟ و به يقين كسانى را كه پيش از اينان بودند آزموديم تا خدا آنـان را كـه راست گفتهاند معلوم دارد و دروغگويان را [ نيز] معلوم دارد .» *

بنابراين صرف ادعاي ايمان نشانه سعادتمندي فرد و رضايت خدا از او نيست و فرد مدعي بايد بتواند در شرايط سخت فتنه ادعايش را اثبات كند. بديهي اسـت افـرادي در اين شرايط دشوار سربلند خواهند بود كه با بهرهمندي از بصيرت كافي و درك صـحيح شرايط اجتماعي و سياسي حاكم بر روزگار خود و درك معادلات و مناسبات سياسي و اجتماعي بتوانند از شرايط دشوار فتنه عبور كنند.

با عنايت به آنچه بيان شده و با توجه به آنكه تمركز اصلي اين مقاله متوجه بررسـي زمينه هاي اجتماعي و سياسي شكلگيري فتنه است، ميتوان نتيجه گرفت كه منظـور از فتنه در ادبيات سياسي اسلام شرايط پيچيده و دشواري است كه در آن حق و باطل در هم آميخته شده و به دشواري قابل تشخيص هستند و گروههاي متخاصـم همگـي داراي سوابق درخشاني بوده و ظاهراً حامي اسلام و قرآن هستند. در ايـن فتنـه هـا هـم مانند فتنه هاي ديني عدهاي در لباس خودي و با ظاهري دلسوزانه و خيرخواهانه تـلاش ميكنند با القاي شبهه هايي درباره چگونگي رفتار حاكمان جامعه و بـا پوشـش دفـاع از ارزشهاي اسـلامي افكـار عمـومي را منحـرف كـرده و جامعـه را دچـار اضـطراب و سردرگمي كنند.

بهرهگيري از افراد موجه و خوش سابقه و همينطور لفاظيهاي مبهم و چند پهلو از ديگر روشهاي تحقق فتنه سياسي است ( شريفي، 1388 : 43 ).#جنگ_نرم_در_کلام_مولا@asrebidary

۵۲

۴:۳۳