بشارتها
دعای سمات و یهودیت-۱
دعای سمات و یهودیت- قسمت دوم و پایانی
احتمال دوم در مورد عبارت «قبة الرمان»:
در برخی نسخههای قدیمی آرامی (تارگومها) و سریانی (پشیطا) تورات، از «خیمه عهد» یا «خیمه اجتماع» با عباراتی یاد شده که بخشی از آن عبارات، همریشه و هم معنی با کلمه «زمان» در عربی هستند. در تارگومهای انکلوس و یوناتان، گاهی عبارت «مشکان زیمنا» (משכן זמנא) را داریم که «زیمنا» همان «زمان» است. در پشیطا نیز عبارت «مشکان زبنا» (ܡܫܟܢ ܙܒܢܐ / مثلا خروج، باب ۳۰، آیه ۳۶) را داریم که «زبنا» همان «زمان» است. توجه داشته باشیم که در قرون اولیه اسلامی، مواجهه مسلمانان، بیشتر با نسخههای آرامی، سریانی و حبشی عهدین بودهاست.با توجه به آنچه گفته شد، احتمال دیگری که در مورد عبارت «قبة الرمان» در دعای سمات به ذهن متبادر میشود این است که این عبارت، «قبة الزمان» بوده باشد و در تصحیف، نقطه حرف «ز» به اشتباه افتاده باشد و این عبارت به «قبة الرمان» تبدیل شده باشد. نکته اینجا است که اتفاقا در برخی نسخههای دعای سمات این عبارت همان «قبة الزمان» نیز ثبت شده است.
در نهایت به مقارناتی بین باب اول کتاب آفرینش و فرازهایی از دعای سمات اشاره میکنم. در این دعا چنین میخوانیم:
وَبِكَلِمَتِكَ الَّتِى خَلَقْتَ بِهَا السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ، وَبِحِكْمَتِكَ الَّتِى صَنَعْتَ بِهَا الْعَجائِبَ، وَخَلَقْتَ بِهَا الظُّلْمَةَ وَجَعَلْتَها لَيْلاً، وَجَعَلْتَ اللَّيْلَ سَكَناً، وَخَلَقْتَ بِهَا النُّورَ وَجَعَلْتَهُ نَهاراً، وَجَعَلْتَ النَّهارَ نُشُوراً مُبْصِراً، وَخَلَقْتَ بِهَا الشَّمْسَ وَجَعلْتَ الشَّمْسَ ضِياءً، وَخَلَقْتَ بِهَا الْقَمَرَ وَجَعَلْتَ الْقَمَرَ نُوراً؛ خَلَقْتَ بِهَا الْكَوَاكِبَ وَ جَعَلْتَهَا نُجُوما وَ بُرُوجا وَ مَصَابِيحَ وَ زِينَةً وَ رُجُوما وَ جَعَلْتَ لَهَا مَشَارِقَ وَ مَغَارِبَ وَ جَعَلْتَ لَهَا مَطَالِعَ وَ مَجَارِيَ وَ جَعَلْتَ لَهَا فَلَكا وَ مَسَابِحَ وَ قَدَّرْتَهَا فِي السَّمَاءِ مَنَازِلَ فَأَحْسَنْتَ تَقْدِيرَهَا وَ صَوَّرْتَهَا فَأَحْسَنْتَ تَصْوِيرَهَا وَ أَحْصَيْتَهَا بِأَسْمَائِكَ إِحْصَاءً وَ دَبَّرْتَهَا بِحِكْمَتِكَ تَدْبِيرا و أَحْسَنْتَ تَدْبِيرَهَا وَ سَخَّرْتَهَا بِسُلْطَانِ اللَّيْلِ وَ سُلْطَانِ النَّهَارِ وَ السَّاعَاتِ وَ عَدَدِ السِّنِينَ وَ الْحِسَابِاین فراز از دعای سمات با فرازهای اول تا هیجدهم باب اول کتاب آفرینش بسیار همخوانی دارد که جهت جلوگیری از اطناب، آن را کامل نقل نمیکنم. اما به عنوان نمونه به این موارد اشاره میکنم:اینکه پس از خلقت آسمان و زمین، ابتدا به تاریکی و بعد از آن روشنایی اشاره شده یا اینکه از خورشید و ماه و ستارگان به عنوان سلاطین روز و شب یاد شده:
«خداوند دو نورافشان بزرگ ساخت، نورافشان بزرگتر را برای فرمانروایی بر روز و نورافشان کوچکتر را برای فرمانروایی بر شب و نیز ستارگان را. خدا آنها را در فلک آسمان نهاد تا بر زمین روشنایی بخشند و بر روز و شب سلطنت کنند.» (سفر آفرینش، باب ۱، فرازهای ۱۶ تا ۱۸)
در پایان لازم است تاکید شود اشاره به این نکات، به معنی بیارزش یا بیاثر بودن این دعا نیست. دعای سمات، دارای مضامینی عالی و اتفاقا نشانگر احترام اسلام و تشیع به انبیاء سابق و کتب و تعالیم آنها و داشتن نگاه کلان توحیدی به سیر تاریخ است. باید توجه داشت که در این چهارچوب، این دعا میتواند دعایی جذاب برای یهودیان تازه مسلمان و البته یهودیان مخفی نیز باشد.
حامد فتاحیانتشار نسخه اولیه در دو قسمت: ۲ خرداد ۱۴۰۳ و ۲۸ مهر ۱۴۰۳انتشار نسخه دوم: ۵ مرداد ۱۴۰۵
@beshaaratha
احتمال دوم در مورد عبارت «قبة الرمان»:
در برخی نسخههای قدیمی آرامی (تارگومها) و سریانی (پشیطا) تورات، از «خیمه عهد» یا «خیمه اجتماع» با عباراتی یاد شده که بخشی از آن عبارات، همریشه و هم معنی با کلمه «زمان» در عربی هستند. در تارگومهای انکلوس و یوناتان، گاهی عبارت «مشکان زیمنا» (משכן זמנא) را داریم که «زیمنا» همان «زمان» است. در پشیطا نیز عبارت «مشکان زبنا» (ܡܫܟܢ ܙܒܢܐ / مثلا خروج، باب ۳۰، آیه ۳۶) را داریم که «زبنا» همان «زمان» است. توجه داشته باشیم که در قرون اولیه اسلامی، مواجهه مسلمانان، بیشتر با نسخههای آرامی، سریانی و حبشی عهدین بودهاست.با توجه به آنچه گفته شد، احتمال دیگری که در مورد عبارت «قبة الرمان» در دعای سمات به ذهن متبادر میشود این است که این عبارت، «قبة الزمان» بوده باشد و در تصحیف، نقطه حرف «ز» به اشتباه افتاده باشد و این عبارت به «قبة الرمان» تبدیل شده باشد. نکته اینجا است که اتفاقا در برخی نسخههای دعای سمات این عبارت همان «قبة الزمان» نیز ثبت شده است.
در نهایت به مقارناتی بین باب اول کتاب آفرینش و فرازهایی از دعای سمات اشاره میکنم. در این دعا چنین میخوانیم:
وَبِكَلِمَتِكَ الَّتِى خَلَقْتَ بِهَا السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ، وَبِحِكْمَتِكَ الَّتِى صَنَعْتَ بِهَا الْعَجائِبَ، وَخَلَقْتَ بِهَا الظُّلْمَةَ وَجَعَلْتَها لَيْلاً، وَجَعَلْتَ اللَّيْلَ سَكَناً، وَخَلَقْتَ بِهَا النُّورَ وَجَعَلْتَهُ نَهاراً، وَجَعَلْتَ النَّهارَ نُشُوراً مُبْصِراً، وَخَلَقْتَ بِهَا الشَّمْسَ وَجَعلْتَ الشَّمْسَ ضِياءً، وَخَلَقْتَ بِهَا الْقَمَرَ وَجَعَلْتَ الْقَمَرَ نُوراً؛ خَلَقْتَ بِهَا الْكَوَاكِبَ وَ جَعَلْتَهَا نُجُوما وَ بُرُوجا وَ مَصَابِيحَ وَ زِينَةً وَ رُجُوما وَ جَعَلْتَ لَهَا مَشَارِقَ وَ مَغَارِبَ وَ جَعَلْتَ لَهَا مَطَالِعَ وَ مَجَارِيَ وَ جَعَلْتَ لَهَا فَلَكا وَ مَسَابِحَ وَ قَدَّرْتَهَا فِي السَّمَاءِ مَنَازِلَ فَأَحْسَنْتَ تَقْدِيرَهَا وَ صَوَّرْتَهَا فَأَحْسَنْتَ تَصْوِيرَهَا وَ أَحْصَيْتَهَا بِأَسْمَائِكَ إِحْصَاءً وَ دَبَّرْتَهَا بِحِكْمَتِكَ تَدْبِيرا و أَحْسَنْتَ تَدْبِيرَهَا وَ سَخَّرْتَهَا بِسُلْطَانِ اللَّيْلِ وَ سُلْطَانِ النَّهَارِ وَ السَّاعَاتِ وَ عَدَدِ السِّنِينَ وَ الْحِسَابِاین فراز از دعای سمات با فرازهای اول تا هیجدهم باب اول کتاب آفرینش بسیار همخوانی دارد که جهت جلوگیری از اطناب، آن را کامل نقل نمیکنم. اما به عنوان نمونه به این موارد اشاره میکنم:اینکه پس از خلقت آسمان و زمین، ابتدا به تاریکی و بعد از آن روشنایی اشاره شده یا اینکه از خورشید و ماه و ستارگان به عنوان سلاطین روز و شب یاد شده:
«خداوند دو نورافشان بزرگ ساخت، نورافشان بزرگتر را برای فرمانروایی بر روز و نورافشان کوچکتر را برای فرمانروایی بر شب و نیز ستارگان را. خدا آنها را در فلک آسمان نهاد تا بر زمین روشنایی بخشند و بر روز و شب سلطنت کنند.» (سفر آفرینش، باب ۱، فرازهای ۱۶ تا ۱۸)
در پایان لازم است تاکید شود اشاره به این نکات، به معنی بیارزش یا بیاثر بودن این دعا نیست. دعای سمات، دارای مضامینی عالی و اتفاقا نشانگر احترام اسلام و تشیع به انبیاء سابق و کتب و تعالیم آنها و داشتن نگاه کلان توحیدی به سیر تاریخ است. باید توجه داشت که در این چهارچوب، این دعا میتواند دعایی جذاب برای یهودیان تازه مسلمان و البته یهودیان مخفی نیز باشد.
حامد فتاحیانتشار نسخه اولیه در دو قسمت: ۲ خرداد ۱۴۰۳ و ۲۸ مهر ۱۴۰۳انتشار نسخه دوم: ۵ مرداد ۱۴۰۵
@beshaaratha
۳۲۳۱