د
بخش پنجم. بررسی کل روایات هر دو دسته (روایات رؤیت محوری و روایات عدد محوری) بر اساس ملاکات رفع تعارض:اول: بررسی بر طبق ملاک اول «موافقت با قرآن و سنت»:۱-همانطور که عرض شد (اینجا) روایات «رؤیت محوری» با آیاتی از قرآن کریم که معیار حساب سالها و ماهها را «منزلهای ماه» میداند، (یونس/۵) مخالف است و تنها با آیهی اهله موافق است که نشان دادیم تفسیر آیه از روی تقیه صادر شده است؛ زیرا اولاً مطابق عمل مردمانی است که هرگز موفق به روزه و عید فطر صحیح نمیشوند و ثانیاً آیه میفرماید هلال ها مواقیت هستند یعنی هر هلالی گاه شمار است و علامت یکی از روزهای ماه است و نگفته اولین هلالی که رؤیت میشود موقتِ شب یکم است. به هر حال این آیه دلیل محکمی نبوده و هیچ صراحت و عمومیت و شمولیتی ندارد. ۲-بر اساس رؤیت محوری شکل هلال تأثیری در تعیین چندم ماه قمری ندارد و در نتیجه اگر اولین هلالِ رؤیت شده مطوق یا سایهانداز هم باشد باز، علامت شب یا روز یکم است و این مخالف با آیهای است که هلال نو را مانند شاخهی کهنهی نخل میداند (یس/۳۹) که نمیتواند مطوق باشد. ۳-روایات رؤیت محوری با آیاتی که گردش ماه و خورشید را دارای نظم و حساب میداند مخالف است (ابراهیم/۳۳ و انعام/۹۶ و الرحمن/۵)؛ زیرا بر اساس رؤیت محوری، ماهها و سالها هیچ نظم و حسابی نخواهند داشت. ۴-بر اساس رؤیت محوری، گاهی ماه رمضان ۲۹ روزه میشود که مخالف آیاتی است (و لتکملوا العده: بقره/۱۸۵) که توسط ائمه علیهم السلام به ۳۰ روزه بودن ابدی ماه رمضان تفسیر شده است. دوم: بررسی بر اساس ملاک دوم «مخالفت با اخبار عامه»:۱-صریح و واضح نشان دادیم (اینجا) که مبنای عمل عامه در تعیین یکم ماههای قمری، رؤیت محوری است. پس ثابت میشود که روایات رؤیت محوری کاملاً مشابه و موافق روایاتِ موردِ عملِ عامه بوده و بر اساس ملاکات رفع تعارض از سوی اهل بیت علیهم السلام، باید آنها را کنار گذاشته و به روایات عدد محوری عمل کرد؛ چون کشف میشود که این روایات از روی تقیه و برای موافقت با مذهب عامه صادر شده است. حال در اینجا به ذکر دو روایت مهم و اساسی نیز میپردازیم: روایت اول:اسحاق گفت: امام صادق علیه السلام فرمود: «آیا میدانی چرا شما را به عمل به خلاف آنچه عامه (=اهل سنت) میگویند امر کردم؟» گفتم: نمیدانم. پس حضرت فرمود: «همانا علی علیه السلام با دینی دینداری نکرد مگر اینکه امت، به سوی (رسیدن به) غیر او و به هدف ابطال امر او، با او مخالفت کردند! و آنها همیشه از امیرالمؤمنین علیه السلام دربارهی چیزی که به آن علم نداشتند سوال میکردند پس چنانچه حضرت به ایشان فتوا میداد آنها از پیش خود ضدی برایش قرار میدادند تا بر مردم اشتباه ایجاد کنند!» (علل الشرائع ۱- ۵۳۱)
روایت دوم:محمد بن مسلم گفت: به امام صادق علیه السلام گفتم: چگونه است که مردمی که به دروغ متهم نیستند از فلانی و فلان از رسول خدا صلی الله علیه و آله روایت میکنند سپس از سوی شما (حدیثی) خلاف آن میآید؟ حضرت فرمود: «همانا حدیث (پیامبر) نسخ میشود همانگونه که قرآن نسخ میشود.» (کافی، ۱- ۶۴)
🪶بیان:✓بنابراین حتی اگر روایات عامه صادق هم باشد از این ملاک پی میبریم که آنها قطعاً یا دچار تحریف غیر عمدی در حین نقل یا نوشتار و یا دچار برداشت غلط شده است پس باید کاملاً کنار گذاشته شود و به آن دسته از روایات اهل بیت علیهم السلام که ناسخ آن است عمل نمود.
۲-نشان دادیم که ائمه علیهم السلام به خاطر پیروی از خلیفه، از روی تقیه مجبور به افطار کردن در روزی میشدند که در حقیقت، از ماه رمضان بوده اما به خاطر عدم رؤیت هلال، برای مردم یوم الشک بود و به همین علت، خلیفه امر به افطار آن روز میکرد. لذا دستور به «رؤیت محوری» مطابق با عمل خلفاست و خلفا بر طبق اخبار خود مبنی بر ۳۰ روزه گرفتن شعبان در صورت عدم رؤیت هلال، عمل میکردند ولی ائمه علیهم السلام قبل از رؤیت هم قائل به دخول ماه میشدند پس روایات رؤیت، موافق با عامه بوده و باید کنار گذاشته شود. ۳-وقتی ائمه علیهم السلام فرمودند این مردم به خاطر نفرین در روز عاشورا هرگز موفق به روزه و فطر صحیح نمیشوند و میدانیم که آن مردم با مبانی رؤیت محوری، تشخیص اول و آخر ماه میدادند پس دستور به رؤیت محوری دستور به عملی بر طبق عمل مردم بوده و در آن تقیه است. ۴-در بسیاری از روایاتِ «رؤیت محوری»، کتابت و نامه نگاری بوده است و در کتابت احتمال تقیه بیشتر است؛ زیرا نوشتن حکم واقعی امام در نامه، سندی مکتوب بر مخالفت با عامه محسوب شده و جان امام و شیعیان را به خطر میاندازد.
ادامه دارد…
بازگشت به فهرست مطالب
#فقه #احکام @Hekmateshiei
۱۳:۵۱