گفت آتش من همانم ای شَمَن اندر آ تا تو ببینی تابِ منطبع من دیگر نگشت و عنصرم تیغ حقم هم به دستوری برمشَمَن: مجازاً بت پرست ، راهب بوداییاز کلمه سنسکریت سرمن مشتق شده به معنی تارک دنیاطبع: سرشت، طبیعت، فطرت، گوهر، نهاد و ...عنصر: اصل و بنیاد، هیولا(ماده و اصل هر چیز و مقابل صورت و ظاهر) در اصطلاح شیمیایی ماده‌ای که قابل تجزیه به ماده دیگری نباشد.تیغ: شمشیر دستور: اجازه، وزیر، شخص مقتدر و توانمند، لقب عالمان زرتشتی، جواز، طبق قاعده، قانون و ... #دهخدا
در این بیت شمن یعنی بت پرست و دستور به معنی اجازه است
آتش گفت: من همان آتش سوزنده هستم. داخل من بیا تا گرما و سوزندگی مرا ببینی.طبع و خاصیت و ذات و عنصر من دگرگون نشده و همان آتش سوزنده هستم. من مثل شمشیر خدا هستم و به امر و اجازه او می‌سوزانم و شعله‌ور می‌شوم.نکته: شعور داشتن پدیده‌های هستیبر در خرگه سگان ترکمانچاپلوسی کرده پیش میهمانور به خرگه بگذرد بیگانه‌روحمله بیند از سگان، شیرانه اوخرگه: خیمه و سراپرده بزرگ چاپلوسی: چرب‌زبانی، تملّق، خوش‌آمدگویی، دوستی و نرمی به زبان نه به دل بیگانه‌رو: ناآشنا، غریبه
من ز سگ کم نیستم در بندگی کم ز ترکی نیست حق در زندگیمن(اتش) در بندگی و اطاعت از خدا کمتر از سگ ترکمن نیستم و خداوند هم در لطف و بخشش و زندگی بخش بودن کمتر از ان ترکمن نیست.
برای مثال ، سگان ترکمن بر آستانه خیمه‌ی صاحب خود ، هنگام ورود میهمان چاپلوسی و خوش‌آمدگویی می‌کنند.
نکتهمولانا برای بیان مطلب خود مثال‌هایی می‌‌آورد و توجهی به جنبه تاریخی مثال‌ها ندارد چون هدف او انتقال یک مفهوم مهم است. طبق نظر مرحوم #فروزانفرعلت تمثیل آتش به سگ برای این است که بیان کند؛ سگ همان سگ است اما بین آشنا و بیگانه فرق می‌گذارد و دو فعل مختلف نشان می‌دهد، اتش هم همان آتش است ولی خاصیت سوزانندگی آتش بین دوست و دشمن فرق می‌گذارد مثلاً حضرت ابراهیم را نسوزانده چون آتش مُسَخّر امر خداست.
طبق اعتقاد فلاسفه مسلمان، خداوند علت‌العلل همه موجودات عالم هستی است و همه چیز به امر الهی خلق شده‌اند و تحت اختیار و اراده الهی هستند.
شرح بیتهای پیش اینجا
#شرح_مثنوی_جان #دفتر_اول #تصحیح_نیکلسون
@masnaviijan