آتش طبعت اگر غمگین کند سوزِش از امر ملیک دین کندآتش طبعت اگر شادی دهد اندر او شادی ملیک دین نهدملیک: پادشاه ملیک دین: مالک دین، منظور خداوندطبع: خوی و سرشت، فطرت و نهاد، آنچه که انسان بر داشتن آن اراده و اختیاری نداشته. آتش طبع: حرارت و گرمای طبع و سرشت
ای انسان، آتش درون تو گاهی غم و گاهی شادی ایجاد می‌کند که همه از عالم غیب و به دستور الهی پیش می‌آید. در واقع این حالات تضادگونه غم و شادی از طبع تو برنخاسته است بلکه بنا به خواست خداوند است و اسباب ایجاد آن طبع و سرشت توست. (طبق اعتقادات طب قدیم اگر توازن اخلاط چهارگانه دم، بلغم، صفرا و سودا در بدن انسان به هم بخورد؛ انسان از نظر سلامت جسم و روان دچار مشکل می‌شود.)
چونکه غم بینی تو استغفار کن غم ، به امر خالق آمد کارکنکارکن: اثرگذار
وقتی دچار غم و اندوه شدی، از خداوند طلب بخشش کن تا این طلب مغفرت و توبه، از غم و اندوهت کم کند. چون این حالات به امر خداوند بر دل تو وارد شده و اثرگذار است و با توبه برطرف می‌شود. چون بخواهد، عین غم شادی شود عین بند ِ پای ، آزادی شوداگر خداوند بخواهد غم به شادی تبدیل می‌شود و اسارت و بند به آزادی بدل می‌شود.بندِ پای : زنجیر، مجازاً اسارت
و در این بیت اشاره به بندها و اسارت‌های فکر و اندیشه است. مثلاً اگر گرفتار غم و اتفاقات ناراحت کننده گذشته شویم، اسیر آن فکر هستیم و فقط خداوند است که ما را از چنین بند و اسارتی آزاد می‌کند. نقل به مضمون از شرح صوتی مثنوی #علی_مقدمنکتهاشاره به این مطلب که خداوند در جهان هستی اسباب و عللی قرار داده که اتفاقات و حوادث و حالات گوناگون را ایجاد می‌کند. در مباحث فلسفی می‌گویند خداوند علت‌العلل همه علت‌هاست. شرح بیتهای پیش اینجا#شرح_مثنوی_جان#دفتر_اول #تصحیح_نیکلسون
@masnaviijan