پ
بازارسال شده از
عقبنشینی در بازی جانشینی؛ خودکشی از ترس مرگ فاطمه صفدری، پژوهشگر ارشد اندیشکده رسانهای پیوستار در روزهایی که جانشينی رهبر شهید ایران پیگیری میشود، بازیها و هجمههای رسانهای دشمن برای ایجاد اختلال در این امر از طریق تاثیر بر افکار عمومی شدت گرفته است. مختصات این بازی از چه قرار است؟ دشمن تلاش کرده است گزینههای اصلح و پیشنهادی را تخریب و سابقهی آنها را تیره کند تا اول هزینه انتخاب ایشان برای رهبری را بالا ببرد، و اگر موفق نشد، از مقبولیت و بدنه حامیان اجتماعی ایشان بکاهد. در این پروپاگاندا، علاوهبر چالش خبری یا تاثیرگذاری بر افکار عمومی، یک چالش روانشناختی برای فعالان انقلابی نیز پدید میآید. هنگامی که فعالان رسانهای احساس کنند شایعات دشمن در بخشی از افکار عمومی نفوذ کرده است، و با دفاع از آن گزینه در اقلیت قرار میگیرند؛ هرچند خود به صلاحیت آن گزینه معتقد باشند و هر چند گزینه بهتری را در دست نداشته باشند، در مارپیچی از سکوت حاصل از شرم و ترس گرفتار میشوند. خودکشی از ترس مرگ! دشمن، شایعه میسازد تا چهره منتخب را مکدر کند و فعالان رسانهای را وا دارد تا از او بگذرند یا او را حمایت نکنند. در این برهه، ممکن است این گروه از فعالان رسانهای و رهبران افکار، به جای حمایت و دفاع و ترمیم چهره مقبول و مشروع در میدان نبرد رسانهای، عقبنشینی کنند. حتی ممکن است دلسوزانه، شبهات و مسائل پیرامون این چهره را تقویت و بازنشر کنند تا به زعم خودشان، عدم صلاحیت و کفایت گزینه را یادآور شوند و با یادآوری عاقبت بد این انتخاب، کمکی کرده باشند. به نظر میرسد این دسته قصد دارند دلسوزانه دفع دخل مقدر کنند، اما باطن این فرایند، چیزی است که تیمور کوران در کتاب حقایق شخصی و دروغهای عمومی، آن را «ترجیحپوشی» مینامد. افراد در این فرآیند، تحت فشارهای اجتماعی، دست به کتمان یا تغییر ترجیح خود میزنند تا ترجیحی را مطرح کنند که ریسک و هزینه اجتماعی کمتری در پی دارد. بنابراین، فعالان رسانهای با کتمان عقاید و حمایت خود از ظرفیتها و استعدادهای جبههی داخلی، وارد بازی انفعالی میشوند که زمین آن بازی را دشمن چیده است. این فرآیند پیشتر، به صورت برجسته، درباره آیتالله رئیسی در انتخابات ریاست جمهوری نیز اتفاق افتاد. با این که بسیاری از فعالان سیاسی و رسانهای، به صلاحیت ایشان اعتقاد داشتند، اما هنگامی که هجمهی شایعات و سناریوی انتخابات فرمایشی و تکصدایی شکل گرفت، دچار چنان شرمی شدند که نه تنها از حمایت دست کشیده، که درخواست انصراف ایشان از انتخابات را نیز طرح کردند. بیمیلی افراد در حمایت از یک چهره برجسته، همیشه از سر مصلحت جمعی یا خرد رسانهای نیست، بلکه میل اشخاص به ورود در بازی کمهزینهتر رسانهای و روانی است. افراد تلاش میکنند با آنچه به نظر خواست افکار عمومی است، همنوا شوند؛ اما دایره این گزینه ایمن و همنوایی جمعی، میتواند آنقدر تنگ شود که دیگر هیچ گزینهای برای حمایت وجود نداشته باشد. پس در این دینامیک، افراد مدام به حمایت از چهرههای منتخب جبهه معاند، نه منتخب مصالح جبهه داخل، سوق داده میشوند. رسانه دشمن، انبانی بیانتها از دروغرسانی و شایعات برای تخریب تمام چهرهها و گزینههای مطرح دارد. هر گزینهای که برای جانشینی و رهبری مطرح شود، ممکن است در عرض یک ماه به بدترین شکل ممکن تخریب شود؛ همانگونه که درباره رهبر شهید و حتی امام راحل، این شایعات و دروغها هیچگاه پایان نیافته و نمیپذیرند. باید شجاعانه، بدون تنزهطلبی و انفعال، به حمایت از چهره منتخب پرداخت؛ و توجه داشت که بازی دشمن، موضوع کار فعال رسانهای است، نه مانع آن. باید به جای افتادن در صحنه دلخواه دشمن، به ترمیم و تقویت چهره منتخب و رهبر جدید پرداخت. این کار، مداوم است؛ زیرا پس از تعیین رهبر نیز ساخت این مارپیج شرم و سکوت تداوم خواهد داشت.#یادداشت#پرونده_مقاومت_ملی
خانه اندیشهورزان را در بله | ایتا | روبیکا | تلگرام | ایکس دنبال کنید!
چرا #تکرار_شایعه در پاسخگویی به آن، کار را خرابتر میکند؟ ضریب تکذیب اگر این اشتباهِ مکرر را اصلاح کنیم، از تخریب بیشتر چهرهی رهبر رشید انقلاب، جلوگیری کردهایم.بعد از انتخاب #آیتاللهسیدمجتبیحسینیخامنهای به عنوان جانشین رهبر شهید، بازار شبهه، فیکنیوز و دروغپراکنی داغ شده و داغتر میشود. کنشگران واکنشی و تولیدکنندگان محتوا سراسیمه تلاش میکنند تا این سوالات و گزارههای ناقص و نادرست را، پیشدستانه یا در مقام مقابله، پاسخ دهند. اغلب این پاسخها با تکرار اصل شبهه اتفاق میافتد. آنها معمولا سوال یا گزاره نادرست را مینویسند و بعد تبیین میکنند که چرا این شایعه دقیق و درست نیست؛ مانند سندی که به عنوان گزارش کامل «رصد شبهات پیرامون آیتالله خامنهای جوان»، تمامی شایعات ریز و درشت را از آرشیو و تاریخچه گردآوری کرده. این متن از ساعات ابتدایی روز منتشر شده و دستبهدست میچرخد.️اما این کار مساوی است با تقویت شبهه و دامن زدن به آن. چرا؟در ادبیات علمی مدیریت رسانه و مقابله با دروغپراکنی، یکی از اصول مهم، عدم بازتولید شبههی تولیدشده است. این اصل که از پروتکلهای «دیبانکینگ» یا «مقابله با انتشار اخبار نادرست» برآمده است، تکرار و توسعه شبهه حتی در قالب پاسخ به آن را نفی میکند. وقتی شایعه و شبهه، حتی در مقام نفی تکرار شود، اثر ماندگاری بر ذهن مخاطب خود خواهد گذاشت. پژوهشها در این باره از اثر «حقیقتِ ناشی از تکرار» یاد میکنند. گزارهای که همه جا تکرار میشود، بهتر در حافظه تثبیت میشود. گزارهی آشنا، اغلب محتمل و باورپذیر به نظر میرسد. پس این نوع مقابله با ادعاهای جعلی، به جای رد و رفع آنها، برعکس موجب تقویت و تثبیت جعلیات میشود.وقتی این تکرار در قالب تبیین انجام میشود، ممکن است مخاطب تنها بخش نادرست آن را به خاطر بسپارد. او قبلاً این شبهه را بارها دیده، و حالا باز هم میبیند. گزارهی آشنای جعلی، راحتتر در ذهن او میماند تا پاسخ به آن گزاره. این اثر، به ویژه در افرادی که تفکر انتقادی ضعیفتر یا سواد شناختی و رسانهای کمتری دارند، عمیقتر میشود. پس چطور باید دکمهی #توقف_شایعات را زد؟ پروتکل دیبانکینگ، به ما میگوید به جای تکرار شبهه، از ابتدا پاسخ جایگزین و صحیح را مطرح کنیم. برجسته کردن روایت واقعی و مورد تاکید، منطقیترین کاری است که میتوان کرد. در واقع، باید جعلیات را به طور کل از چرخه اطلاعرسانی حذف کنیم و نادیده بگیریم. مثلا، اگر گفته شد: «واکسن کرونا موجب اوتیسم کودکان است»، تیتر اشتباه این است: «شایعهی اوتیستیک شدن کودکان بر اثر واکسن کرونا غلط است»؛ در حالی که باید بگوییم: «واکسن کرونا بیخطرترین راه برای در امان ماندن از این بیماری است».در این سازوکار، هم بازنشر و تقویت شایعه را قطع کردهایم و هم کانون توجه و تمرکز را روی روایت صحیح قرار دادهایم. به جای شایعه، این روایت صحیح است که مدام باید تکرار و برجسته شود. این همان چیزی است که طبق نظریهی برجستهسازی، چارچوب فکری عموم درباره موضوع را شکل میدهد.مهمترین نکته در این لحظه، این است که در اولین ساعات انتخاب و معرفی آیتالله سیدمجتبی خامنهای به عنوان سومین رهبر انقلاب، هنوز #قاببندی شخصیت ایشان به نحوی که غيرقابل تغییر باشد، اتفاق نیفتاده است. خوب است در همین ساعات، به جای آنکه در تله پاسخگویی منفعل شویم و همه نیروی کنشگران رسانهای را بر «رفع شبهه» بگذاریم؛ در موضعی فعالانه، روایت زندگی و برند شخصی ایشان را خلق کنیم و رهبر رشید انقلاب را به درستی به افکار عمومی معرفی کنیم. خسران است که فرصت طلایی روایتسازی و چارچوببندی مقام رهبری را به پاسخ دادن به گزارهها و انگارههای بیاساس از دست بدهیم. بهتر است به جای ایستادن در موضعی تدافعی و تلاش برای پاسخ و تبیین شایعات و شبهات، به بازتولید و تکرار نقاط برجسته و اثرگذار زندگی ایشان پرداخت و رهبر جدید انقلاب را با چهرهای شایسته به حق، آنگونه که واقعا هست، به مردم معرفی کرد. پیوستار را در بله | ایتا | تلگرام | دنبال کنید!
نگو آتشبس!️ چطور ایده مقاومت را پررنگتر کنیم؟ الهه عباسپور، دانشجوی ارتباطات اعلام ناگهانی "آتشبس" در صبح روز دوازدهم جنگ قبل، خیال عدهای را آسوده کرد؛ اما بخش بزرگی از مردم را در بهت و شگفتی فرو برد. جنگ از کشور دور شد اما #سایه_جنگ گسترده بود، تا ماه پایانی سال که دشمن با شکل و اهدافی جدید برگشت!امروز که رهبر عزیز کشور و بسیاری از مردم به شهادت رسیده، مناطق مسکونی و خدماتی تخریب شده و کشور هنوز زیر آتش وحشیانهی دشمن است، نگرانی از بعضی توافقات ناروا شدت گرفته و به ابهام روزهای آینده دامن زده است. مردم کف خیابان و در بستر مجازی، «نه به آتشبس» را فریاد میزنند و این مسئله را برای نجات ایران ضروری میدانند؛ اما بخش عمدهای از کشور که هنوز زیر آتش هستند، اصطلاح "آتشبس" و نفی آن را چگونه فهم میکنند؟این واژه تداعیکنندهی دو مفهوم مثبت و منفی در افکار عمومی است. عدهای که این دست توافقات را نفی میکنند، آن را مفهومی منفی به معنی بقای سایهی جنگ، تداوم رنج، وادادگی و وابستگی آینده کشور به تصمیم دشمن تلقی میکنند.در مقابل گروهی آتشبس را در مقابل جنگ، تجسم آسایش، صلح و آرامش، زندگی عادی و پیروزی میدانند و تداعی مثبتی از این واژه دارند.بنابراین، فریاد «نه به آتشبس»، ممکن است #دوقطبی پیرامون این موضوع را تحریک و قطبی که تاکنون خاموش بوده را فعال کند.در کنار این موضوع، منطق تداعی بر این فرض تاکید میکند که تکرار دو محرک در کنار هم، پیوندهای ذهنی را طوری شکل میدهد که به صورت ناخودآگاه، این دو مفهوم بههمپیوسته به ذهن متبادر شوند. وقتی در میانه جنگ «نه به آتشبس» میگوییم، بر اساس قاعدهی مجاورت معنایی، این دو مفهوم بعد از مدتی همراه با هم به حافظه بازخوانی میشوند. یعنی با گفتن "جنگ"، بلافاصله "آتشبس" به ذهن متبادر میشود، نه مقاومت یا نبرد️راه دور نرویم! همین روزهای پیش بود که این اشتباه واژگانی در کمپین «نه به آتش بس» در فارس من، راهاندازی تجمعات خیابانی و کار کردن آمار موافقان و مخالفان آتشبس در روزنامه همشهری، دیده میشدند. اکنون نیاز است در روزهای پیش رو این رویه تغییر کند و حواسمان بیشتر به بار کلمات باشد.مثلاً وقتی در تجمعات شعار "میجنگیم، میمیریم، ذلت نمیپذیریم" یا "ارتشی، سپاهی، انتقام، انتقام" سر داده میشود، این خاصیت را دارد که بدون نزدیک شدن به واژهی آتشبس، مخالفت با آن را اعلام میکند. در واقع، منطق رتوریکی ماجرا ما را مجاب میکند به جای برجستهکردن عبارتی که در آن یک واژهی مثبت درحال نفیشدن است، مفاهیم دیگری را جایگزین کنیم که باید برجسته و پررنگ شوند. میتوان آنگونه که رهبر شهید ما فرمود، با «صلح تحمیلی» مخالفت کرد. این بهترین شیوهی بلاغی پرداختن به این موضوع است و نسبت درست و دقیقی پیدا میکند با مفهوم و هدفی که کشور میخواهد عزتمندانه آن را دنبال کند. پیوستار را در بله | ایتا | تلگرام | دنبال کنید!
رتوریک در میدان جنگ️ دربارهی بلاغت اولین پیام مقام معظم رهبری اولین پیام متنی #آیتاللهسیدمجتبیحسینیخامنهای، در شرایط جنگ و موقعیتی که راهبری ایران در روزهایی سخت و حساس قرار دارد، اهمیت بسیاری داشت. در کنار تمام نکات محتوایی، منطق رتوریکی و بلاغی این پیام نیز جنبهای مهم و قابل بررسی است. بخشی از تحلیل رتوریک مربوط به بُعد احساس است. احساسات و عواطف جمعی نقاطی هستند که باید به رسمیت شناخته شوند. این عواطف، همدلی و همبستگی اجتماعی و همراهی مردم با مسیر را افزایش میدهد و نادیده گرفتن آنها، خطر پراکندگی افراد جامعه را به دنبال دارد.در قسمت چهارم این پیام، به طور خاص این اصل دیده میشود. «داغ شهادت عزیز یا عزیزان» و «خون اطفال و کودکانمان»، کلماتی کلیدی هستند که حس جمعی این روزها را، بدون اغراق یا کالاییسازی رنج، تجسم میبخشند. ارجاع تقصیر این رنج و غم نیز، مستقیما به قصد «عامدانه» دشمن برمیگردد و خشم و بغض اجتماع را جهت میدهد.همچنین آن روایت شخصی که در همدردی با خانوادههای شهدا بیان میگردد، تناسب بلاغی وثیقی با موقعیت مردم سوگوار دارد؛ موقعیتی که نیاز به همدردی #واقعی دارد و میبینند رهبر آنها در این داغداری بهواقع همپا و همراه آنهاست.مردمی که در این پیام، اصل انتقام و داغ برای ایشان تلقی میشود که جانهای عزیز بسیاری از دست دادهاند که هر کدام «خود موضوع مستقلّی برای پروندهی انتقام است». تناسب گفتار با بینش سیاسی حاکمیت نیز موضوع دیگری است که توجه ما را جلب میکند به آن روح جمهوریت در متن پیام که بارها به چشم میآید. مثل آن بخشی که میخوانیم حضور عمارگونهی ملت بزرگ ایران، نعمت عظمایی به جای نعمت از دست رفتهی رهبر شهید بیان میشود. اما نقش مردم در این بیان بیش از هر نقطهی دیگر پیام واضح است: «اگر قدرت شما در صحنه ظاهر نشود، نه رهبری و نه هیچ یک از دستگاههای مختلف که شأن واقعی آنها خدمت به مردم است، کارایی لازم را نخواهند داشت».پیشتر در کلام امام راحل نیز این بیان متبلور بود؛ «... من نباشم باز خود ملت هست»، یا چنانچه رهبر شهید ما در کلام خود فرمود «خدای متعال این مردم را مبعوث خواهد کرد برای مقابلهی با حوادث و کار را مردم تمام خواهند کرد». یک اصل رتوریکی دیگر مربوط به فراخوانی به اقدام است. سخنور باید بتواند مخاطبان را به اقدامی عملی و شفاف که چرایی و چگونگی آن مشخص است، تشویق کند. این فراخوانی در نقاط برجستهای از پیام مقام معظم رهبری به چشم میخورد.ایشان «بصیرت و هوشمندی ملت بزرگ ایران» را تمجید و تداوم آن را ضمنا تشویق میکنند. حفظ «وحدت بین آحاد»، حفظ «حضور مؤثر در صحنه» و «نقش آفرینیهای مؤثر در عرصههای مختلف»، «حضور در مراسم روز قدس» و «کمک و یاری به یکدیگر»، بخشهایی از پیام است که فراخوان به اقدام، مستقیم و واضح است. این هوشمندی بلاغی جایی آشکارتر میشود که اقدامات مردم به روایتی امیدبخش از آینده ختم میگردد؛ همانطور که بعد از برشمردن وظایف و نقشهای ملت، از «وصول شما ملت عزیز به روزهای عظمت و شکوه» و «ظفر بر دشمن در جنگ فعلی» میگوید و طبق واقعیت میدان، آیندهی مطمئن و امن را مژده میدهد.️ ایشان اما آینده را برای دشمنان یا با ناامیدی قطعی همراه میکند، چراکه اگر غرامت وصول نشد، «به همان اندازه از اموالش را نابود خواهیم کرد»، یا آیندهی او را در ابهام و تعلیقی استراتژیک میگذارد؛ همانطور که در قسمت سوم پیام، امکانات در دسترس برشمرده میشود، بر بخش اجراشدهی آن مثل تنگهی هرمز تاکید و «گشودن جبهههای دیگر» همچون برگی غافلگیرکننده و تعلیقبرانگیز ظاهر میگردد.در ادامه اصل رتوریکی دوگانهسازی نیز به چشم میآید و مرز ما و دیگری دقیق میشود؛ همانطور که به هر صورت، «ما» از «دشمن» غرامت خواهیم گرفت. همچنین زمانی که تاکید میشود اگرچه «همچنان معتقد به لزوم دوستی بین خود و آن همسایگانمان میباشیم»، پایگاههای آمریکا در منطقه حق مشروع ماست، یک مرزگذاری هویتی دیگر بهدقت انجام میشود. همانجایی که رهبر انقلاب ابتدا از کشورهای همسایه میخواهد در مسئلهی همراهی با متجاوزان تکلیف خود را روشن کنند، سپس هوشمندانه ملت این کشورها را «که عموماً از همراهی با جبههی کفر و رفتار تحقیرآمیز آن ناراضی هستند» از #دیگری جدا و با #ما یکی میکنند.در این نوشتار، سعی شد برخی از برجستهترین نقاط رتوریکی پیام آیتالله مجتبی حسینی خامنهای بررسی شود؛ بیشک نکات و نقاط بسیار دیگری وجود دارد که در این مقال نمیگنجد. پیوستار را در بله | ایتا | تلگرام | دنبال کنید!
زبان سرخ جنگ رمضان️ مروری بر رتوریک آخرین مصاحبهی شهید علی لاریجانی ریحانه تقوینیک۱/۲ جنگها، تنها به زمین نظامی محدود نیستند و بهطور موازی، در عرصههای مختلفی در جریاناند. یکی از این عرصههای نبرد، نطقهای سیاسی و کلمات و عباراتی است که سیاستمداران در جنگ ادا میکنند. خصوصاً اکنون، که در این جنگ، بخش مهمی از نزاع از این طریق و در توییتر بالا و پایین میشود. بنابراین بخشی از تحلیل ما باید به «رتوریک» سخنوران جمهوری اسلامی ایران در جنگ، اختصاص یابد. یکی از افرادی که سخنانش بهرهگیری زیادی از اصول رتوریکی دارد، #شهید علی لاریجانی است. به عنوان مثال، میتوان سخنان ایشان را در تاریخ ۱۶ اسفند و در گفتوگو با علی صدرینیا، از این منظر تحلیل کرد. از داشتههایمان حرف میزنیم!او در ابتدای سخنان خود از تکنیک "برجستهسازی هویت ملی" استفاده میکند: «بهنظر من مهمترین مشکل آمریکاییها این است که منطقهی غرب آسیا و بهویژه ایران را بهدرستی نمیشناسند. آنها تصور میکنند همان الگوهایی که در برخی کشورها مانند ونزوئلا تجربه کردهاند، در ایران نیز قابل تکرار است، در حالی که در اینجا تفکر و شرایط کاملاً متفاوت است.» ایشان همچنین با استثناسازی و ذکر تفاوت مقتدرانهی کشور، غرور ملی را بالا میبرد. ریشههای ما، در آن خاک مقدسدر ادامه، از تکنیک "ساخت روایت تاریخی" استفاده کرد؛ در این تکنیک، سیاستمدار، رویدادها و شخصیتهای تاریخی خاصی را که با اهداف کشور همخوانی دارند، انتخاب و سپس برجسته میکند. این رویدادها معمولاً شامل پیروزیهای نظامی، قهرمانیهای ملی از شخصیتهای قهرمان برجسته و لحظات تاریخی مهم هستند که احساس غرور و تعلق خاطر را در مردم برمیانگیزند:«آنها میخواستند با ایجاد یک شوک سنگین، روحیه مردم ایران را در هم بشکنند، اما این اتفاق نیفتاد؛ زیرا ملت ایران تجربههای تاریخی و فرهنگی عمیقی دارد. فرهنگ عاشورا و حماسه حسینی(ع) در جامعه ایران ریشه دارد. در واقعه عاشورا نیز یک شوک بزرگ همراه با اندوه عظیم وجود داشت، اما در درون آن نوعی حماسه، پایداری و همبستگی شکل گرفت و همین روحیه در ملت ایران نیز دیده میشود.»در این تکنیک، گذشته به زمان حال پیوند خورده و بیان میشود که مبارزهی کنونی دولت و مردم، ادامهی آن مبارزات تاریخیست. این امر حس تداوم و پیوستگی را در مردم ایجاد میکند. لاریجانی همچنین در این جملات، نوعی هویتسازی انجام میدهد. چیزی برای پنهانکاری نداریمدر ادامهی سخنان خود، از تکنیک "ایمنسازی سخنوری" استفاده میکند؛ که یک تکنیک کمتر شناختهشده اما مؤثر در رتوریک سیاسی در زمان جنگ است. هدف این روش، تقویت مقاومت افکار عمومی در برابر پیامهای مخالف یا اطلاعات منفی آتی است. سیاستمداران بهجای نادیده گرفتن چالشها یا انتقادات، پیشاپیش به آنها اقرار میکنند. این کار اعتماد را افزایش میدهد، چرا که نشاندهندهی صداقت و واقعبینیست:«البته واقعیت این است که جنگ طبیعتاً بر زندگی مردم اثر میگذارد و کسبوکارها دچار اختلال میشود و تعطیلیهایی نیز ایجاد میشود.» سپس بلافاصله با دقت و به درستی، مرجع تقصیر این مشکلات را مشخص میکند و با یک جمعبندی غرورآمیز، این بند را به پایان میرساند: «این موضوعی تحمیلی است که آمریکاییها بر کشور تحمیل کردهاند، اما آنچه دشمن انتظار داشت، یعنی ایجاد کمبود گسترده و نارضایتی عمومی، محقق نشد.»دو سر طیفکمی بعدتر، هنگامی که از نقشهی دشمن برای تجزیهی کشور با استفاده از برخی اقوام و نقش برآب شدن آنها میگوید، از تکنیک "ساخت ما و دیگری" بهره گرفته و خباثت دیگری را، ضمن برجستهسازی نقاط مثبت قوم کرد و هویتیکردن مسئله، یادآور میشود: «در حالی که کردها قومی بسیار اصیل و ریشهدار در ایران هستند. ممکن است در طول زمان اختلافاتی وجود داشته باشد، اما این اقوام بهخوبی میدانند که آمریکا در کشورهای منطقه، از جمله در سوریه، چه رفتارهایی داشته است و به همین دلیل فریب چنین طرحهایی را نخوردند.»ادامه دارد... پیوستار را در بله | ایتا | تلگرام | دنبال کنید!پیوستار زبان سرخ جنگ رمضان ️ مروری بر رتوریک آخرین مصاحبهی شهید علی لاریجانی ریحانه تقوینیک ۱/۲ جنگها، تنها به زمین نظامی محدود نیستند و بهطور موازی، در عرصههای مختلفی در جریاناند. یکی از این عرصههای نبرد، نطقهای سیاسی و کلمات و عباراتی است که سیاستمداران در جنگ ادا میکنند. خصوصاً اکنون، که در این جنگ، بخش مهمی از نزاع از این طریق و در توییتر بالا و پایین میشود. بنابراین بخشی از تحلیل ما باید به «رتوریک» سخنوران جمهوری اسلامی ایران در جنگ، اختصاص یابد. یکی از افرادی که سخنانش بهرهگیری زیادی از اصول رتوریکی دارد، #شهید علی لاریجانی است. به عنوان مثال، میتوان سخنان ایشان را در تاریخ ۱۶ اسفند و در گفتوگو با علی صدرینیا، از این منظر تحلیل کرد. از داشتههایمان حرف میزنیم! او در ابتدای سخنان خود از تکنیک "برجستهسازی هویت ملی" استفاده میکند: «بهنظر من مهمترین مشکل آمریکاییها این است که منطقهی غرب آسیا و بهویژه ایران را بهدرستی نمیشناسند. آنها تصور میکنند همان الگوهایی که در برخی کشورها مانند ونزوئلا تجربه کردهاند، در ایران نیز قابل تکرار است، در حالی که در اینجا تفکر و شرایط کاملاً متفاوت است.» ایشان همچنین با استثناسازی و ذکر تفاوت مقتدرانهی کشور، غرور ملی را بالا میبرد. ریشههای ما، در آن خاک مقدس در ادامه، از تکنیک "ساخت روایت تاریخی" استفاده کرد؛ در این تکنیک، سیاستمدار، رویدادها و شخصیتهای تاریخی خاصی را که با اهداف کشور همخوانی دارند، انتخاب و سپس برجسته میکند. این رویدادها معمولاً شامل پیروزیهای نظامی، قهرمانیهای ملی از شخصیتهای قهرمان برجسته و لحظات تاریخی مهم هستند که احساس غرور و تعلق خاطر را در مردم برمیانگیزند: «آنها میخواستند با ایجاد یک شوک سنگین، روحیه مردم ایران را در هم بشکنند، اما این اتفاق نیفتاد؛ زیرا ملت ایران تجربههای تاریخی و فرهنگی عمیقی دارد. فرهنگ عاشورا و حماسه حسینی(ع) در جامعه ایران ریشه دارد. در واقعه عاشورا نیز یک شوک بزرگ همراه با اندوه عظیم وجود داشت، اما در درون آن نوعی حماسه، پایداری و همبستگی شکل گرفت و همین روحیه در ملت ایران نیز دیده میشود.» در این تکنیک، گذشته به زمان حال پیوند خورده و بیان میشود که مبارزهی کنونی دولت و مردم، ادامهی آن مبارزات تاریخیست. این امر حس تداوم و پیوستگی را در مردم ایجاد میکند. لاریجانی همچنین در این جملات، نوعی هویتسازی انجام میدهد. چیزی برای پنهانکاری نداریم در ادامهی سخنان خود، از تکنیک "ایمنسازی سخنوری" استفاده میکند؛ که یک تکنیک کمتر شناختهشده اما مؤثر در رتوریک سیاسی در زمان جنگ است. هدف این روش، تقویت مقاومت افکار عمومی در برابر پیامهای مخالف یا اطلاعات منفی آتی است. سیاستمداران بهجای نادیده گرفتن چالشها یا انتقادات، پیشاپیش به آنها اقرار میکنند. این کار اعتماد را افزایش میدهد، چرا که نشاندهندهی صداقت و واقعبینیست: «البته واقعیت این است که جنگ طبیعتاً بر زندگی مردم اثر میگذارد و کسبوکارها دچار اختلال میشود و تعطیلیهایی نیز ایجاد میشود.» سپس بلافاصله با دقت و به درستی، مرجع تقصیر این مشکلات را مشخص میکند و با یک جمعبندی غرورآمیز، این بند را به پایان میرساند: «این موضوعی تحمیلی است که آمریکاییها بر کشور تحمیل کردهاند، اما آنچه دشمن انتظار داشت، یعنی ایجاد کمبود گسترده و نارضایتی عمومی، محقق نشد.» دو سر طیف کمی بعدتر، هنگامی که از نقشهی دشمن برای تجزیهی کشور با استفاده از برخی اقوام و نقش برآب شدن آنها میگوید، از تکنیک "ساخت ما و دیگری" بهره گرفته و خباثت دیگری را، ضمن برجستهسازی نقاط مثبت قوم کرد و هویتیکردن مسئله، یادآور میشود: «در حالی که کردها قومی بسیار اصیل و ریشهدار در ایران هستند. ممکن است در طول زمان اختلافاتی وجود داشته باشد، اما این اقوام بهخوبی میدانند که آمریکا در کشورهای منطقه، از جمله در سوریه، چه رفتارهایی داشته است و به همین دلیل فریب چنین طرحهایی را نخوردند.» ادامه دارد... پیوستار را در بله | ایتا | تلگرام | دنبال کنید!
زبان سرخ جنگ رمضان ️ مروری بر رتوریک آخرین مصاحبهی شهید علی لاریجانی ریحانه تقوینیک ۱/۲ جنگها، تنها به زمین نظامی محدود نیستند و بهطور موازی، در عرصههای مختلفی در جریاناند. یکی از این عرصههای نبرد، نطقهای سیاسی و کلمات و عباراتی است که سیاستمداران در جنگ ادا میکنند. خصوصاً اکنون، که در این جنگ، بخش مهمی از نزاع از این طریق و در توییتر بالا و پایین میشود. بنابراین بخشی از تحلیل ما باید به «رتوریک» سخنوران جمهوری اسلامی ایران در جنگ، اختصاص یابد. یکی از افرادی که سخنانش بهرهگیری زیادی از اصول رتوریکی دارد، #شهید علی لاریجانی است. به عنوان مثال، میتوان سخنان ایشان را در تاریخ ۱۶ اسفند و در گفتوگو با علی صدرینیا، از این منظر تحلیل کرد. از داشتههایمان حرف میزنیم! او در ابتدای سخنان خود از تکنیک "برجستهسازی هویت ملی" استفاده میکند: «بهنظر من مهمترین مشکل آمریکاییها این است که منطقهی غرب آسیا و بهویژه ایران را بهدرستی نمیشناسند. آنها تصور میکنند همان الگوهایی که در برخی کشورها مانند ونزوئلا تجربه کردهاند، در ایران نیز قابل تکرار است، در حالی که در اینجا تفکر و شرایط کاملاً متفاوت است.» ایشان همچنین با استثناسازی و ذکر تفاوت مقتدرانهی کشور، غرور ملی را بالا میبرد. ریشههای ما، در آن خاک مقدس در ادامه، از تکنیک "ساخت روایت تاریخی" استفاده کرد؛ در این تکنیک، سیاستمدار، رویدادها و شخصیتهای تاریخی خاصی را که با اهداف کشور همخوانی دارند، انتخاب و سپس برجسته میکند. این رویدادها معمولاً شامل پیروزیهای نظامی، قهرمانیهای ملی از شخصیتهای قهرمان برجسته و لحظات تاریخی مهم هستند که احساس غرور و تعلق خاطر را در مردم برمیانگیزند: «آنها میخواستند با ایجاد یک شوک سنگین، روحیه مردم ایران را در هم بشکنند، اما این اتفاق نیفتاد؛ زیرا ملت ایران تجربههای تاریخی و فرهنگی عمیقی دارد. فرهنگ عاشورا و حماسه حسینی(ع) در جامعه ایران ریشه دارد. در واقعه عاشورا نیز یک شوک بزرگ همراه با اندوه عظیم وجود داشت، اما در درون آن نوعی حماسه، پایداری و همبستگی شکل گرفت و همین روحیه در ملت ایران نیز دیده میشود.» در این تکنیک، گذشته به زمان حال پیوند خورده و بیان میشود که مبارزهی کنونی دولت و مردم، ادامهی آن مبارزات تاریخیست. این امر حس تداوم و پیوستگی را در مردم ایجاد میکند. لاریجانی همچنین در این جملات، نوعی هویتسازی انجام میدهد. چیزی برای پنهانکاری نداریم در ادامهی سخنان خود، از تکنیک "ایمنسازی سخنوری" استفاده میکند؛ که یک تکنیک کمتر شناختهشده اما مؤثر در رتوریک سیاسی در زمان جنگ است. هدف این روش، تقویت مقاومت افکار عمومی در برابر پیامهای مخالف یا اطلاعات منفی آتی است. سیاستمداران بهجای نادیده گرفتن چالشها یا انتقادات، پیشاپیش به آنها اقرار میکنند. این کار اعتماد را افزایش میدهد، چرا که نشاندهندهی صداقت و واقعبینیست: «البته واقعیت این است که جنگ طبیعتاً بر زندگی مردم اثر میگذارد و کسبوکارها دچار اختلال میشود و تعطیلیهایی نیز ایجاد میشود.» سپس بلافاصله با دقت و به درستی، مرجع تقصیر این مشکلات را مشخص میکند و با یک جمعبندی غرورآمیز، این بند را به پایان میرساند: «این موضوعی تحمیلی است که آمریکاییها بر کشور تحمیل کردهاند، اما آنچه دشمن انتظار داشت، یعنی ایجاد کمبود گسترده و نارضایتی عمومی، محقق نشد.» دو سر طیف کمی بعدتر، هنگامی که از نقشهی دشمن برای تجزیهی کشور با استفاده از برخی اقوام و نقش برآب شدن آنها میگوید، از تکنیک "ساخت ما و دیگری" بهره گرفته و خباثت دیگری را، ضمن برجستهسازی نقاط مثبت قوم کرد و هویتیکردن مسئله، یادآور میشود: «در حالی که کردها قومی بسیار اصیل و ریشهدار در ایران هستند. ممکن است در طول زمان اختلافاتی وجود داشته باشد، اما این اقوام بهخوبی میدانند که آمریکا در کشورهای منطقه، از جمله در سوریه، چه رفتارهایی داشته است و به همین دلیل فریب چنین طرحهایی را نخوردند.» ادامه دارد... پیوستار را در بله | ایتا | تلگرام | دنبال کنید! زبان سرخ جنگ رمضان️ مروری بر رتوریک آخرین مصاحبهی شهید علی لاریجانی ریحانه تقوینیک۲/۲در زمین بگردید و نشانههای آن را ببینید!«شهید علی لاریجانی» در ادامه مصاحبه ۱۶ اسفند، با آوردن یک نمونهی تاریخی درست و به جا، مسئلهای نه چندان ساده و همهفهم را تبیین میکند؛ ایشان با یادآوری تجربه تاریخی ایران در جنگ عراق علیه ایران گفت: «در آن زمان تقریباً همه کشورهای منطقه از صدام حمایت میکردند؛ برخی پول میدادند و برخی تجهیزات و امکانات در اختیار او قرار میدادند، اما ایران هیچگاه بهدنبال تلافی با کشورهای منطقه نرفت.»او همچنین از تکنیک "داستانسرایی" بهره میگیرد؛ از منظر شناختی، داستانها به دلیل ساختار روایی خود، درک و به خاطر سپردن اطلاعات را تسهیل میکنند. این امر به ویژه در حوزهی سیاست که با مفاهیم انتزاعی و پیچیده سر و کار دارد، اهمیت بسزایی مییابد. تعریف کردن خاطرات شخصی و نمونههای ملموس، همذاتپنداری را تقویت میکند. ایشان خاطرهای از دیدار خود با سلطان قابوس، بیان کردند: «...سلطان قابوس توضیح داده بود که پیامی دریافت کرده بود که در آن از عمان خواسته شده بود اجازه دهد هواپیماهای عراقی از فضای این کشور برای حمله به ایران استفاده کنند. سلطان قابوس با وجود فشارهای سیاسی و فضای گسترده حمایت از صدام در منطقه، با این درخواست مخالفت کرده بود.» دفاع و حملهی مشروعپس از این مثال، او بر مسئلهای مهم تأکید کرده و از تکنیک "اعطای مشروعیت و حقانیت به اقدامهای نظامی" استفاده میکند: «اگر در این جنگ پایگاهی در اختیار آمریکا قرار گیرد و از آن علیه ایران عملیات شود، جمهوری اسلامی حق دارد پاسخ دهد و این یک حق قانونی و غیرقابلچانهزنی است. کشورهای منطقه باید بدانند که نمیتوانند هم همسویی با ایران را اعلام کنند و هم اجازه دهند پایگاهها علیه ایران استفاده شود.»من تو را میبینم...ایشان در پایان صحبتهای خود نیز، از تکنیکی سلبی استفاده کردند؛ یعنی "عدم نادیده گرفتن رنجهای انسانی". هنگامی که سیاستمداران، فضا را بیش از حد حماسی و شورانگیز ترسیم کنند و ابعاد انسانی آن (کشتهشدگان، مجروحان، آوارگان، آسیبهای روانی و غیره) را نادیده بگیرند، افکار عمومی را در بلندمدت خشمگین کرده و همراهی آنان را نیز از دست میدهند. مرز ظریفی بین صادقانه گفتن و رمانتیزهکردن یا بزرگنمایی وجود دارد؛ این نکته به معنای آن نیست که باید همهی جزئیات دلخراش را لحظهبهلحظه نمایش داد، بلکه باید تصویری کلی از واقعیت ارائه کرد؛ به شکلی که مردم دریابند خسارات در چه حدی بوده، چه پیامدهایی دارد و رنج آنها یا اطرافیانشان دیده میشود: «مردم ایران در این شرایط مظلوم واقع شدهاند، اما ایستادگی و رشادت خود را نشان دادهاند و مسئولان نیز با تدبیر امور را مدیریت کردهاند.این جنگ هزینههای سنگینی برای دشمن داشته است و هزاران نفر از مردم ایران در این مسیر به شهادت رسیدهاند، اما اقدامات ما در پاسخ به تهاجمات و دفاع از منافع ملی با دقت و تدبیر ادامه دارد.» «کلمات پایانی»جنگ فقط چهرهی تسلیحاتی ندارد. گاهی اهمیت این نطق و بیان در جنگ آنقدر بالا میرود که تیزی زبان سرخ و شمشیر برّنده، معادل میشوند. آن بیان درستی که دست به تصریح مواضع ما، رسوا کردن دشمن و افشای سخنان کذب او میزند، اثری شگفتآور بر روشن کردن افکار عمومی داخلی و بینالمللی دارد و دشمن را، به تقلا و زحمت میاندازد؛ تا جایی که چارهای جز بریدن زبان حقیقتگو نمیبیند. نطقهای نقطهزن او، چنین کاری کرده بودند.رحمت خدا بر ایشان و همهی کلمهدارانی که این مسیر را ادامه میدهند. پیوستار را در بله | ایتا | تلگرام | دنبال کنید!
امر روزمره؛ نکوهش یا ستایش؟ محمدرضا قرقانیدر فاصلهی اندک دو ماه اخیر، خیابانهای ایران به صحنهی حضور گسترده تبدیل شده است. حضور نخست در دیماه رخ داد و حضور دوم، این روزها در جریان جنگ رمضان در حال وقوع است.اهمیت امر روزمره در کنش سیاسیتغییر اجتماعی از مجرای تغییر در الگوی امور روزمره رخ میدهد. اگر بتوان از مجرای امر روزمره، نوعی عادتوارهی اجتماعی (Habitus) ایجاد کرد، کنشهای فردی روزمره به یک کنش اجتماعی تبدیل میشود که مبارزه با آن سخت یا غیرممکن است؛ چون در این حالت یک امر اجتماعی هدفمند و متداوم شکلگرفته که در ساحات گوناگون زندگی، توسط دیگر انسانهای همرأی جریان دارد و ادامه مییابد.زیستن، لازمهی مبارزهی سیاسیآنچه در امتداد حضور خیابانی دیماه، در فضای حقیقی و شبکههای اجتماعی رخ داد، نوعی انگاشت منفی نسبت به امر روزمره بود؛ بهگونهای که پس از فروکشکردن حضور خیابانی، کمپینهایی شکل گرفت که اتصال به روزمرگی را بایکوت میکرد. در این نگاه، زندگی روزمره با امر سیاسی و کنشگری پیوندی نداشت و امری مذموم انگاشته میشد؛ تا جایی که به فضای شبکههای اجتماعی نیز سرایت کرد و سلبریتیها و بلاگرهای این فضا نیز از تداوم امر روزمره منع شده و در صورت تخطی، کمپینهای بایکوت علیه آنها فعال میشد. آنچه بهواقع رخ داد، انفصال کامل کنش سیاسی از امر روزمره بود. گویی بودن در جریان زندگی، نوعی کنش پست و حقیر است که با هدف سیاسی و کنشگری سیاسی در تضاد است؛ در صورتی که میشد امر روزمره با مبارزه پیوند بخورد.در جریانات دیماه، از دیگران انتظار میرفت که زندگی و کنش روزمرهشان بهصورت کامل متوقف شود و اشتراکگذاری هر نشانهای از آن در شبکههای اجتماعی، مردود میشد و صرفاً نوعی کنشگری سیاسی خالص (pure) و انقلابی بود که میتوانست موردقبول واقع شود؛ لیکن مسئله اینجاست که جامعه بهصورت ذاتی توانایی انفصال از امر روزمره را ندارد و برای گریز از پیامدهایش، چنین چیزی را پس میزند. چرا این روزها خیابان خالی نمیشود؟در سوی دیگر، جماعتها و اجتماعات حاضر در جنگ رمضان آنچنان که تاکنون بیان شد نبودند. نکتهای که این حضور را به نوعی حضور ممتد و بدونتوقف تبدیل کرده، اتفاقاً ورود زندگی روزمره به این کنشگری سیاسی است.آنچه در اینجا مهم است، صرف حضور مردم برای کنشگری و حمایت از یک ایدهی سیاسی در خیابان نیست. چون در این صورت باید بر این گفته صحه گذاشت که این اجتماعات حکومتیاند و به همین دلیل امکان تحقق دارند؛ اما به نظر میرسد آنچه رخ میدهد فراتر این مسائل است و صرفاً حمایتی خیابانی از یک ایدهی سیاسی صورت نمیگیرد.موضوع مهم، پذیرش زیستن است. نمونههای آن در افطار کردن در میدان، جمعآوری کمک برای آسیبدیدگان، کمکهای فیزیکی به آسیبدیدگان، فروشگاههای باز و خریدهای عید و موارد اینچنینی به چشم میخورد؛ امر روزمره با کنش سیاسی کاملاً تلفیق و در هم آمیخته شده است.مردم حاضر در خیابان در حالی که یک نیروی خارجی، زندگی و عناصر مرتبط با زندگی را هدف گرفته، در یک فضای همگانی کنش روزمرهشان را انجام میدهند. میتوان گفت انجام عمل روزمره که پیوند مستقیم با زندگی دارد، به صورت پادزهری بر موضوع جنگ عمل میکند.فارغ از این، ساحت رسانه و شبکههای اجتماعی نیز از امر روزمره خالی نشده است. گروه مردمی مذکور سعی کرده زندگی روزمرهی خود را بهصورت کامل در اختیار ایدهی سیاسیاش قرار دهد. این اشتراک نه بهعنوان یک امر مذموم، بلکه نوعی کنش در امتداد خواستهی سیاسی در نظر گرفته میشود.کنشگری پویا و مداوم یا چریکی و مقطعی؟برای تداوم یک جریان اجتماعی پایدار و ممتد، باید نوعی «مقاومت خلاقانه» در «زندگی روزمره» شکل گیرد، وگرنه مبارزه نه یک امر پویا، بلکه به امری فرسایشی تبدیل میشود که این بزرگترین مانع تداوم و امتداد است و آن را به یک کنشگری مقطعی و کوتاه تبدیل میکند.مبارزه و کنش اجتماعی و سیاسی، در صورتی که با جریان زندگی چالش داشته باشد، منجر به نوعی مبارزهی کوتاهمدت و بهاصطلاح چریکی میشود که پایایی کوتاهمدت دارد و قابلتمدید نیست؛ در حالی که پیوند روزمرگی با کنشگری سیاسی ضمن اینکه آن را به نوعی کنشگری ممتد تبدیل میکند، از طریق سرایت نمادین و معنایی به امر روزمره، منجر به نوعی سرایت اجتماعی میشود که موضوع کنش را در سطح اجتماعی تقویت و به تحقق نزدیکتر میکند. پیوستار را در بله | ایتا | تلگرام | دنبال کنید!۲
بازی مرموز ترامپ سیگنالهای دشمن و فرسایش اعتماد نهادیپس از سخنرانی ترامپ دربارۀ مذاکره با یک «فرد عالیرتبه و مورد احترام در ایران» در ذهن هر ایرانی نام برخی مقامات جرقه زد️مهم نیست چه نامی به ذهن ایرانیان خطور کند؛ زیرا هدف دشمن خلق پرسش است، نه پاسخ!در شرایطی که دشمن در مدیریت افکار عمومی ایران توفیق محدودی داشته، فرسایش اعتماد نهادی و بدبین کردن افراد به مقامات کشور اهرم موثری در جنگ شناختی است.سادهانگاری است که تصور کنیم دشمن فقط کسانی را هدف پیامهای خود قرار میدهد که خود را برادرزادۀ او میدانند! نباید تصور کرد که اقشار خاصی، صرف اعتقادات مذهبی یا سیاسی مخالف با دشمن، از بازی سیگنالدهی در امان هستند؛ متن حاضر تلاش برای مقابله با طرح ادراکی دشمن برای این بدنۀ مردمی وطنپرست است. بیاعتمادی پشت ماسکدر شرایط جنگی، «اعتماد نهادی» یکی از پیششرطهای هماهنگی با تصمیمات نظامی و سیاسی در سطح کلان است. ادبیات جنگ شناختی نشان میدهد که یکی از اهداف اصلی عملیاتهای تأثیرگذاری، تغییر ادراک شهروندان از نهادها و تضعیف تدریجی این اعتماد با ایجاد اختلال در فرآیندهای قضاوت ذهنی است. در این چارچوب، بیاعتمادی میتواند بهگونهای بازنمایی شود که معادل «هوشمندی انتقادی» یا «انقلابیگری» تلقی گردد. در حالی که از منظر تحلیلی، بیاعتمادی اغلب محصول فعالسازی سازوکارهای شناختی و هیجانی خاصی توسط دشمن است، نه نتیجه یک ارزیابی مستقل و نظاممند! رسانۀ دشمن مطلع است که در فاهمۀ بخش مهمی از ایرانیان، عملکرد رهبری و دولت لزوماً با یکدیگر همسو درک نمیشود و تجاربی در حافظۀ جمعی مبتنی بر این عدم تطابق وجود دارد. این شکاف اولیه محل طراحی دشمن برای سیگنالدهی است. بازی چگونه شکل میگیرد؟«سیگنالدهی رمزگذاریشده» به پیامهایی اشاره دارد که در ظاهر خنثی یا مبهماند، اما برای گروههای خاص، معانی ضمنی و جهتدار را فعال میکنند. این نوع سیگنالدهی بهگونهای است که امکان انکارپذیری حفظ شود و در عین حال، تفسیرهای بدبینانه در بخشی از مخاطبان شکل دهد. مثلاً ترامپ در گفتگو با خبرنگاران، صرفاً از مذاکرهای با ایران خبر میدهد که مشخص نیست با چه کسی تحت چه شرایطی در جریان است و صرفا رهبر انقلاب را دور از این مذاکره ترسیم میکند. در کنار سیگنالدهی، «افشای تدریجی» یا انتشار مرحلهای اطلاعات، به ایجاد ادراک پنهانکاری دولت ایران در ذهن مردم منجر میشود. وقتی اطلاعات بهصورت کامل و همزمان ارائه نشود، ذهن مخاطب این گسستها را بهعنوان نشانهای از عدم شفافیت تفسیر میکند. رفتار ترامپ در روز ۴ فروردین ۱۴۰۵ مبتنی بر همین راهبرد بوده است. او در فرآیندی تدریجی اطلاعات گنگی دربارۀ «میل شدید ایران برای مذاکره» و «یک هدیه بزرگ» در چند مرحله مصاحبه ارائه داده است؛ اما به هیچگونه جزئیاتی که قابل صحتسنجی باشد اشاره نکرده است. پیامد این فرآیند، شکلگیری ناامنی معرفتی است؛ وضعیتی که در آن فرد نهتنها به یک گزاره خاص، بلکه به کل سازوکار تولید و انتقال اطلاعات در درون کشور خود بیاعتماد میشود. با این وصف بیاعتمادی به تمامی ارکان دولتی به غیر از شخص رهبر انقلاب و نگرانی از سیگنالهای دشمن که سرنخی از پنهانکاری دولت بدهد، دقیقا محل اصابت پیام دشمن است. در این فرآیند گمانهزنی، مخاطبان مختلف بسته به پیشزمینۀ ادراکی خود ممکن است به یک نفر یا تمامی ارکان دولت بیاعتماد شوند و احساس کنند که فریب داده شدهاند یا میشوند. در چنین مختصاتی جنگ به عنوان یک زدوبند بین مقامات معنازدایی میشود و تمامی دستاوردهای نظامی کشور و تلاش در جهت انتقام شهدا، در ذهن مخاطب هیچ میشود. بیاعتمادی، وقتی نیازمند اعتمادیمدر فضای جنگ حاضر آنچه اهمیت دارد نه تمرکز بر تکگزارههای دشمن، بلکه حساسیت به الگوهای تکرارشوندهٔ ابهام و تناقض است. این الگوها ذهن مخاطب را از پردازش نظاممند اطلاعات بهسوی پردازش ابتکاری بر اساس سوگیریهای پیشین و ابهامات سوق داده و زمینۀ فرسایش تدریجی اعتماد نهادی را فراهم میکنند. بنابراین، مسئله اصلی نه پذیرش یا رد فوری هر ادعا، بلکه حفظ انضباط شناختی در مواجهه با پیامهای مبهم دشمن است. هر روزنهای برای نفوذ و کسب برتری شناختی در جنگ برای دشمن حیاتی است. لذا حتی در صورت تبادل واقعی پیام محرمانه در جهت دفاع از منافع کشور، بازی شناختی ترامپ با افکار عمومی و بهم ریختن داینامیک قدرتمند فعلی درون جامعهٔ ایران باید به دقت درک و تحلیل شود. جنگ، پردهٔ جدیدی از ایران را نشان داده و رجوع به پیشفرضهای سابق برای قضاوت بازیگران سیاسی و نظامی کشور، بستری است که دشمن برای راهاندازی بازی جدیدش در ادامۀ جنگ روی آن حساب کرده است. @Peivastar_ir۱۷۲
ایکس، اینستاگرام و تلگرام چگونه جنگ را روایت میکنند؟ فائزه جبارپور؛ دادهکاو و تحلیلگر فضای مجازی برآیند دادههای افکار عمومی در شبکههای اجتماعی پیرامون #جنگ_رمضان در بازه زمانی نهم اسفند الی اول فروردین هزاروچهارصدوپنج نشان میدهد که با یک اکوسیستم روایی چندلایه و کارکردی مواجهیم که در آن، هر پلتفرم ایفاگر نقشی متمایز در «تولید معنا» از جنگ است. ایکس: رادیکالسازی سیاسی جنگدر این میان، ایکس محل «سیاسیسازی دادههای جنگ» است؛ جایی که خبر، شایعه و تحلیل درهمتنیده شده و به تولید ادراکات جهتدار و کنشمحور میانجامد.در ایکس، جنگ از یک درگیری نظامی فراتر میرود و به یک ابزار برای تغییر نظام و براندازی تبدیل میشود. حجم بالای محتوا در حمایت از حمله و ترور در کنار روایتهای تغییر رژیم، نشان میدهد که دادههای جنگ (اخبار و حتی شایعات) در خدمت یک تفسیر سیاسی خاص قرار میگیرند. اینستاگرام: محل عاطفیسازی جنگ️در #اینستاگرام، اگرچه از نظر توزیع محورها همچنان نشانههای قوی از تقابل براندازی–مشروعیت نظام دیده میشود (با برتری نسبی حمایت از حمله در برابر محکومیت آن)، اما تفاوت اساسی در «صورتبندی ادراک» است. اینجا جنگ بهجای آنکه صرفاً بهمثابه یک پروژه سیاسی بازنمایی شود، به یک «تجربه احساسی و نمادین» تبدیل میشود. بهعبارتی میتوان گفت جنگ در اینستاگرام بیشتر از آنکه «تحلیل» شود، «حس» میشود.در این بستر همزمان شاهد ابراز خوشحالی از حملات و ترورها و واکنشهای احساسی نسبت به رنج غیرنظامیان هستیم. این دو روایت متضاد، با ابزار مشترک (یعنی تصویر و احساس) با هم رقابت میکنند. بنابراین رقابت نه صرفاً بر سر «چه چیزی درست است»، بلکه بر سر اینکه «کدام روایت اثرگذارتر احساس میسازد» شکل میگیرد. به همین دلیل، اینستاگرام را میتوان میدان «رقابت بر سر سرمایه عاطفی» دانست، نه صرفاً تقابل سیاسی. در واقع در این بستر، روایتی برنده است که احساس قویتری در مخاطب ایجاد کند نه لزوماً روایت دقیقتر. تلگرام: مرجع بازسازی واقعیتهای جنگتلگرام با غلبهی قاطع فکتهای میدانی، نقش «مرجع خبری و تحلیلی» را دارد. این پیامرسان با تمرکز بر کنش و واکنشهای نظامی، پیامدهای ژئوپلیتیکی (مانند تنگه هرمز) و تحلیلهای راهبردی، نوعی «قاببندی تکنیکی–قدرتمحور» از جنگ ارائه میدهد که در آن، بازیگران بهعنوان کنشگران عقلانی در یک معادله قدرت دیده میشوند.بنابراین تلگرام عملاً به بستر بازسازی واقعیت جنگ تبدیل شده، اما این بازسازی خنثی نیست. در این فضا روایتهای براندازانه یا احساسی اگرچه حضور دارند، اما به دلیل غلبه منطق تحلیلی و خبری به گفتمان مسلط تبدیل نمیشوند. نتیجه این برهمکنش، شکلگیری افکار عمومیای است که همزمان تحت تأثیر «واقعیتهای میدان»، «تفسیرهای سیاسی رادیکال» و «بازنماییهای احساسی» قرار دارد.
تصویر کلی جنگ در ایکس، اینستاگرام و تلگرامجنگ رمضان در این پلتفرمها فقط یک رویداد خبری نیست؛ بلکه یک «میدان تولید معنا» است. هر پلتفرم نقش متفاوتی در شکلدادن به برداشت مخاطب دارد.سه روایت اصلی همزمان در این فضای مجازی جریان دارند:۱. براندازی و فروپاشی نظام۲. اقتدار و مقاومت ایران۳. فکتهای میدانی جنگدر نهایت مخاطب با یک تصویر واحد مواجه نیست؛ بلکه با «ادراک چندلایه و بعضاً متناقض» روبهروست.جمعبندیبرآیند نهایی، نه صرفاً یک دوقطبی ساده، بلکه یک «چندقطبی ادراکی» است که در آن مرز میان واقعیت روایت و احساس بهشدت سیال است. در چنین شرایطی هر جریان نهفقط برای تسلط بر واقعیت بلکه برای تسلط بر نحوهی ادراک واقعیت رقابت میکند! و این دقیقاً همان نقطهای است که جنگ از سطح نظامی به سطح شناختی و ادراکی ارتقا پیدا میکند. پیوستار را در بله | ایتا | تلگرام | دنبال کنید!۱۱۴
لبنان زیر آتش و در محاصرهی رسانهها#گزارش_محتوابا ازسرگیری حملات اسرائیل به لبنان و نقض دوباره آتشبس، نحوه بازنمایی این رخدادها در رسانهها بیش از پیش محل توجه میشود. در چنین فضایی، مرور یادداشتی منتشرشده در وبسایت آمریکایی FAIR که به پایش و نقد عملکرد رسانهها میپردازد، درباره بازنمایی حملات مکرر اسرائیل به لبنان در رسانههای غربی، از آن جهت اهمیت دارد که نشان میدهد این رخدادها چگونه روایت میشوند، چه چیزهایی برجسته یا حذف میشود و این الگوی پوشش چه نسبتی با تداوم وضعیت موجود دارد.این یادداشت تحتعنوان «حملات تقریباً روزانه اسرائیل به لبنان، برای رسانههای غربی به "ناخبر" تبدیل شده است»، انتشار یافته و در ادامه مروری بر محتوای آن خواهیم داشت.️ خساست در بازتاب خبری نقطه عزیمت مقاله، این گزارهی تجربی است که حملات مکرر اسرائیل به خاک لبنان، بهرغم تداوم و شدت، در رسانههای جریان اصلی غرب بهصورت حداقلی بازنمایی میشوند. حملاتی که بهصورت «تقریباً روزانه» ادامه دارند، در چرخه پوشش رسانهای بهتدریج به چیزی شبیه «ناخبر» تبدیل میشوند.چراکه این حملات، برخلاف بسیاری از رخدادهای مشابه در سایر نقاط جهان، بهندرت به تیترهای اصلی تبدیل میشوند و اغلب در حاشیه یا بهصورت گذرا گزارش میگردند. یکی از نتایج این سکوتهای مقطعی، عادیشدن یک جنگ مداوم است؛ جنگی که فقط در لحظات خاص و تحت شرایطی ویژه وارد پوشش جدی رسانهها میشود.حتی در مواردی که به «حملات تقریباً روزانه» اذعان میشود (مثل گزارش نیویورک تایمز)، چارچوب روایت بهگونهای تنظیم میشود که مسئله اصلی، نه تداوم حملات، بلکه «افزایش نگرانی درباره آتشبس» جلوه کند! اما در الگویی شاید بهمراتب بدتر، یک گزینشگری آشکار در پوشش رسانهای دیده میشود. حملهای که پنج کشته (از جمله چند کودک) بر جای گذاشته، زمانی به تیتر تبدیل میشود که چهار نفر از قربانیان شهروند آمریکا باشند؛ در حالی که قربانی دیگر عملاً به حاشیه میرود.این یعنی ارزش خبری، نه صرفاً بر اساس خود واقعه، بلکه براساس هویت قربانیان تنظیم میشود.️ قاببندی مسموم در سطح روایت، تمرکز بهسمت چارچوبی حرکت میکند که لبنان نه بهعنوان یک سرزمین در معرض حمله، بلکه بهواسطه حضور حزبالله تعریف میشود. در این چارچوب، حزبالله بهصورت پیشفرض در جایگاه «عامل تهدید» قرار میگیرد و همین، نقطه ثقل روایت را بهطرز شیطنتآمیزی از «حمله» به «پاسخ به تهدید» جابهجا میکند.نتیجه این جابهجایی آن است که خودِ حملات، در حاشیه قرار میگیرند و بهعنوان امری واکنشی و قابلتوجیه بازنمایی میشوند. این تصویرسازی، زمانی کامل میشود که زمینهی تاریخی عملاً حذف میشود. در حالی که شکلگیری حزبالله به بستر مشخصی از مداخلات و حملات بازمیگردد - از جمله حمله اسرائیل به لبنان در سال ۱۹۸۲ باحمایت آمریکا و اشغال طولانیمدت جنوب این کشور - این زمینه در روایتهای رسانهای غایب است. حذف این پیشزمینه، روایت را خطی و یکسویه میکند.در همین حال، این نکته نیز نادیده میماند که حزبالله، فارغ از ارزیابیهای سیاسی، تنها نیرویی در لبنان بوده که توانسته در برابر حملات تجاوزکارانه، دفاع نظامی کند؛ درمقابلِ ارتشی که در این زمینه کارنامه موفقی نداشته است.️ عینک معیوب همزمانی این روایتها با تحرکات سیاسی نیز معنادار است؛ مثلا در حالی که همزمان با سفر باراک (سفیر آمریکا در ترکیه) به بیروت، موجی از حملات و حتی اعلام عملیات زمینی رخ میدهد، روایت رسمی همچنان بر پیشرفت روند خلع سلاح حزبالله تأکید دارد.از سوی دیگر، هشدار ارتش لبنان مبنی بر اینکه این حملات میتواند اجرای همین طرح را مختل کند، نشان میدهد میان «ادعای هدف» و «پیامد واقعی حملات» یک شکاف جدی وجود دارد؛ شکافی که در نهایت این پرسش را پیش میکشد که آیا اساساً قرار است این جنگ متوقف شود یا نه!️ در نهایت... در سطح پیامدی، باید توجه داشت که رابطهای علّی میان «نامرئیسازی رسانهای» و «کاهش هزینه سیاسی» برقرار است. در شرایطی که حملات مکرر به لبنان در دستور کار رسانهای قرار نمیگیرد و یا با اقداماتی که ذکر شد از آن حساسیتزدایی میشود، امکان شکلگیری فشار افکار عمومی در سطح بینالمللی کاهش مییابد. این امر، بهطور بالقوه به تداوم این کنشها کمک میکند، زیرا یکی از سازوکارهای اصلی بازدارندگی که نظارت و واکنش افکار عمومی است، تضعیف میشود. پیوستار را در بله | ایتا | تلگرام | دنبال کنید!۱۰۲۱