باسمهتعالی
آیا شارع هرچه را «سیرهی عُقلاییه» باشد یا «خرد جمعی» مصوب کند، تأیید میکند؟
آیتالله #مجتبی_تهرانی (رضواناللهتعالیعلیه)
احکامی را که عقلا به آن عمل میکنند، اصطلاحاً «سیرهی عقلاییه» یا «بنای عقلا» یا «عقل جمعی» یا «خرد جمعی» میگویند. شارع برخی از مصوبات عقلاییه را پذیرفته و امضا کرده و برخی را هم نپذیرفته است. یعنی اینطور نیست که شارع همهی اینها را پذیرفته باشد؛ بلکه بخشی از آن را نپذیرفته و صراحتاً رد هم کرده است.
مثلاً «ربا» در همهی محیطهای عقلا جاری است. در صدر اسلام هم خیلی فراوان بوده و چیز جدیدی نیست و چه بسا اصلاً محور یک سنخ از تبادلات تجاری بوده و الآن هم هست. این از مصوبات آنها است که هم سیرهی عقلاییه بر آن است و هم بنای عقلا؛ امّا شارع آمده و بالصّراحه آن را رد کرده است: «وَ أَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَ حَرَّمَ الرِّبَا» (بقره، ۲۷۵) این آیه با صراحت خرد جمعی را در این مورد رد میکند.
[مثال دیگر] مشروبات الکلی [است] که شاید بتوان گفت خریدوفروش و شرب آن در ۹۹ درصد کشورها جایز است؛ اما اسلام بالصراحه میگوید: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ وَ الْأَنْصَابُ وَ الْأَزْلَامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ» (مائده، ۹۰) این آیه بر خلاف کسانی که «خرد جمعی» را مطرح میکنند تا «دیانت جمعی» را بکوبند و نابود کنند، خرد جمعی را در این مورد میکوبد.
اما سِرّ اینکه شارع بخشی از مصوبات عقلاییه را نپذیرفته، چیست؟ سرّش این است که عقل مستقل منفرد آلودگی ندارد؛ ولی این بناهای عقلایی اصلاً مربوط به بُعد مادی و زندگی دنیوی انسانها است. لذا تمایلات نفسانی در آن دخالت دارد و چون آلوده به تمایلات نفسانی است، خالص نیست و به همین دلیل است که شارع بعضی از این مصوبات عقلاییه را که مبتنی بر تمایلات آلوده است و نه عقل مستقل، رد کرده است.
پس ببینید که چقدر دین ما زیبا است. اسلام نگفته که من عقل را قبول ندارم. اسلام میگوید من عقل را قبول دارم؛ اما خالصش را. چیزی که تو به آن میگویی «خرد جمعی» ناخالص است و رگههایی از تمایلات نفسانی در آن هست و چون این ناخالصی هست، لذا این شارع است که می تواند جداسازی کند و تشخیص دهد که کدام مصوبهاش به نفع جامعه است و کدام مصوبهاش به ضرر جامعه.
بهعلاوه، شارع جامعه را یکبعدی نمینگرد؛ بلکه دوبعدی مینگرد. هم به جسم و هم به روح توجه میکند. لذا [با اینکه] زیادهطلبی و بهرهکشی اقتضا میکند که ربا محور بسیاری از مبادلات تجاری در بین عقلا باشد؛ اما شارع در مقابل تمام عالم میایستد و میگوید چرا اینطوری میکنید؟ این یک نوع بهرهکشی است. جلویش را هم میگیرد. بنابراین مراقب باشید که هیچ وقت از خرد جمعی برای کوبیدن دین جمعی جامعه سوءاستفاده نکنند.
منبع: پیام زیر و پیامهای یک و دو روز بعد از آنhttps://ble.ir/mojtabatehrani_ir/3148546279383766145/1693477842539
#فقه #عقل@mojtabatehrani_ir@alefneveshtt
آیا شارع هرچه را «سیرهی عُقلاییه» باشد یا «خرد جمعی» مصوب کند، تأیید میکند؟
آیتالله #مجتبی_تهرانی (رضواناللهتعالیعلیه)
احکامی را که عقلا به آن عمل میکنند، اصطلاحاً «سیرهی عقلاییه» یا «بنای عقلا» یا «عقل جمعی» یا «خرد جمعی» میگویند. شارع برخی از مصوبات عقلاییه را پذیرفته و امضا کرده و برخی را هم نپذیرفته است. یعنی اینطور نیست که شارع همهی اینها را پذیرفته باشد؛ بلکه بخشی از آن را نپذیرفته و صراحتاً رد هم کرده است.
مثلاً «ربا» در همهی محیطهای عقلا جاری است. در صدر اسلام هم خیلی فراوان بوده و چیز جدیدی نیست و چه بسا اصلاً محور یک سنخ از تبادلات تجاری بوده و الآن هم هست. این از مصوبات آنها است که هم سیرهی عقلاییه بر آن است و هم بنای عقلا؛ امّا شارع آمده و بالصّراحه آن را رد کرده است: «وَ أَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَ حَرَّمَ الرِّبَا» (بقره، ۲۷۵) این آیه با صراحت خرد جمعی را در این مورد رد میکند.
[مثال دیگر] مشروبات الکلی [است] که شاید بتوان گفت خریدوفروش و شرب آن در ۹۹ درصد کشورها جایز است؛ اما اسلام بالصراحه میگوید: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ وَ الْأَنْصَابُ وَ الْأَزْلَامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ» (مائده، ۹۰) این آیه بر خلاف کسانی که «خرد جمعی» را مطرح میکنند تا «دیانت جمعی» را بکوبند و نابود کنند، خرد جمعی را در این مورد میکوبد.
اما سِرّ اینکه شارع بخشی از مصوبات عقلاییه را نپذیرفته، چیست؟ سرّش این است که عقل مستقل منفرد آلودگی ندارد؛ ولی این بناهای عقلایی اصلاً مربوط به بُعد مادی و زندگی دنیوی انسانها است. لذا تمایلات نفسانی در آن دخالت دارد و چون آلوده به تمایلات نفسانی است، خالص نیست و به همین دلیل است که شارع بعضی از این مصوبات عقلاییه را که مبتنی بر تمایلات آلوده است و نه عقل مستقل، رد کرده است.
پس ببینید که چقدر دین ما زیبا است. اسلام نگفته که من عقل را قبول ندارم. اسلام میگوید من عقل را قبول دارم؛ اما خالصش را. چیزی که تو به آن میگویی «خرد جمعی» ناخالص است و رگههایی از تمایلات نفسانی در آن هست و چون این ناخالصی هست، لذا این شارع است که می تواند جداسازی کند و تشخیص دهد که کدام مصوبهاش به نفع جامعه است و کدام مصوبهاش به ضرر جامعه.
بهعلاوه، شارع جامعه را یکبعدی نمینگرد؛ بلکه دوبعدی مینگرد. هم به جسم و هم به روح توجه میکند. لذا [با اینکه] زیادهطلبی و بهرهکشی اقتضا میکند که ربا محور بسیاری از مبادلات تجاری در بین عقلا باشد؛ اما شارع در مقابل تمام عالم میایستد و میگوید چرا اینطوری میکنید؟ این یک نوع بهرهکشی است. جلویش را هم میگیرد. بنابراین مراقب باشید که هیچ وقت از خرد جمعی برای کوبیدن دین جمعی جامعه سوءاستفاده نکنند.
منبع: پیام زیر و پیامهای یک و دو روز بعد از آنhttps://ble.ir/mojtabatehrani_ir/3148546279383766145/1693477842539
#فقه #عقل@mojtabatehrani_ir@alefneveshtt
۱.۲K
۱:۴۰