« معماری و شهرسازی هویتمند » ششمین کارگاه آموزشی دوره «آرمانشهر» ویژه مدیران و فعالین شهری با ارائه:
بهزاد عمران زادهمسئول اندیشکده شهر اسلامی ایرانی پنجشنبه ۰۴ دی ماه ۱۴۰۴ ساعت ۹ صبح تا ۱۲ ظهر برای ثبت‌نام به شناسه زیر در "ایتا" یا "بله" پیام دهید@mpa_shipaa•┈┈••••✾•
•✾•••┈┈• #اندیشکده_شهر_اسلامی_ایرانی
@iic_thinktank
تحلیلی بر بلندمرتبه‌سازی در ایران «پیامدها، آسیب‌ها و راهبردها»
این گزارش به بهانه مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری در ارتباط با «*مکان‌یابی و ضوابط و مقررات ساخت بناهای بلند مرتبه در محدوده شهر تهران*»، تلاش دارد تا ضمن بررسی تاریخچه بلندمرتبه سازی در جهان و ایران و نیز بررسی نظرات و پژوهش های گوناگون پیرامون این امر، با نگاهی هویتی و فرهنگی و با تأکید بر معیارهای برآمده از جهان‌بینی اسلامی، معایب و پیامدهای بلندمرتبه سازی در کشور را مورد تحلیل قرار دهد و راهبردها و راهکارهای مناسب در این زمینه را ارائه نماید.
لازم به ذکر است که طرح مکان‌یابی و ضوابط ساخت بناهای بلندمرتبه شهر تهران، بر اساس مصوبه فوق، در شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در حال بررسی است که انتقادات جدی و اساسی بر آن وارد است.
پژوهشگران:دکتر رامین خورسند
دکتر بهزاد عمران زاده
دکتر رضا مطهر
اندیشکده شهر اسلامی-ایرانی
اسفند ۱۴۰۳
متن کامل پژوهش
#هویت_اسلامی_ایرانی #بلندمرتبه_سازی#آپارتمان_نشینی#آسیب_های_شهری#بحران_شهری#بحران_هویت#سوداگری_شهری#فروش_تراکم#آسیب_بلندمرتبه_سازی#اندیشکده_شهر_ایرانی_اسلامی #پژوهش #گزارش_راهبردی
•┈┈••••✾••✾•••┈┈•
#اندیشکده_شهر_اسلامی_ایرانی @iic_thinktank
این گزارش به بهانه مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری در ارتباط با «*مکان‌یابی و ضوابط و مقررات ساخت بناهای بلند مرتبه در محدوده شهر تهران*»، تلاش دارد تا ضمن بررسی تاریخچه بلندمرتبه سازی در جهان و ایران و نیز بررسی نظرات و پژوهش های گوناگون پیرامون این امر، با نگاهی هویتی و فرهنگی و با تأکید بر معیارهای برآمده از جهان‌بینی اسلامی، معایب و پیامدهای بلندمرتبه سازی در کشور را مورد تحلیل قرار دهد و راهبردها و راهکارهای مناسب در این زمینه را ارائه نماید.
لازم به ذکر است که طرح مکان‌یابی و ضوابط ساخت بناهای بلندمرتبه شهر تهران، بر اساس مصوبه فوق، در شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در حال بررسی است که انتقادات جدی و اساسی بر آن وارد است.
پژوهشگران:دکتر رامین خورسند
دکتر بهزاد عمران زاده
دکتر رضا مطهر
اندیشکده شهر اسلامی-ایرانی
اسفند ۱۴۰۳
متن کامل پژوهش#هویت_اسلامی_ایرانی #بلندمرتبه_سازی#آپارتمان_نشینی#آسیب_های_شهری#بحران_شهری#بحران_هویت#سوداگری_شهری#فروش_تراکم#آسیب_بلندمرتبه_سازی#اندیشکده_شهر_ایرانی_اسلامی #پژوهش #گزارش_راهبردی
•┈┈••••✾•
•✾•••┈┈• #اندیشکده_شهر_اسلامی_ایرانی
@iic_thinktank۱
بلندمرتبه‌سازی در ایران تنها یک انتخاب کالبدی نیست؛ بلکه مسیری است که اگر بی‌توجه به اصول معماری و شهرسازی اسلامی–ایرانی طی شود، به بحران هویت شهری منجر خواهد شد.فرم‌های بی‌روح و الگوبرداری‌های غربی ، شهر را از معنا تهی کرده و سبک زندگی بومی را به حاشیه می‌برند.حفظ هویت فرهنگی و بازگشت به اصولی چون محرمیت، پیوند اجتماعی، و محوریت مسجد ، تنها راه ساخت شهری است که هم زیست‌پذیر باشد و هم ریشه در فرهنگ اصیل ما داشته باشد. چالش بلند مرتبه سازی و هویت شهر اسلامی-ایرانی هویت فضای زیست شهریمعماری و شهرسازی اسلامی ، ایرانی بر اصولی چون محرمیت، درون‌گرایی، پیوند اجتماعی، محوریت مسجد، و کرامت انسانی استوار است. این عناصر، نه‌فقط عناصر کالبدی، بلکه مولفه‌های معنایی و هویتی فضای زیست شهری در فرهنگ ما هستند.
تضاد با اصول فرهنگیبرجها، در فرم و عملکرد، عمدتاً بر پایه الگوهای غربی و مدرن ساخته شده‌اند. فرم‌های تکراری، نمای بی‌روح، مصالح ناهماهنگ با بوم ، و حذف نشانه‌های فرهنگی، شهر را از هویت بومی تهی کرده‌اند. بلندمرتبه‌سازی ، به‌ویژه در کاربری مسکونی، در تضاد آشکار با هنجار ها و ارزش های فرهنگی ما قرار دارد.
شهر بدون هویت، شهر بدون معنااین تعارض ، تنها یک مسأله زیبایی‌شناسی نیست، بلکه به بحران هویت شهری و تضعیف سبک زندگی اسلامی–ایرانی منجر می‌شود. شهر بدون هویت، شهر بدون معناست؛ و بلندمرتبه‌سازی افسارگسیخته ، شهر را از معنا تهی می‌کند.
بلندمرتبه‌سازی بدون توجه به اصول معماری اسلامی–ایرانی، به گسست هویتی شهر انجامیده است. این روند، سبک زندگی بومی را تضعیف و فضای شهری را بی‌معنا کرده است. حفظ هویت فرهنگی در توسعه شهری ضروری است. بدون آن، شهر به پوسته‌ای خالی از معنا تبدیل می‌شود.
#بلندمرتبه_سازی#هویت_شهری#بحران_شهری#شهرسازی_اسلامی_ایرانی#معماری_ایرانی_اسلامی#شهر_بی_هویت#محله_محوری#کرامت_انسانی #پژوهش
•┈┈••••✾•
•✾•••┈┈• #اندیشکده_شهر_اسلامی_ایرانی
@iic_thinktank | بله | ایتا |۱
بیانیه تشکل های مردم نهاد، نهادهای خصوصی و متخصصین معماری، شهرسازی، مرمت، میراث فرهنگی، ایران شناسی، باستان شناسی، تاریخ و حوزه‌های مرتبط در محکومیت تجاوز به خاک ایران و حمله به میراث فرهنگی و تاریخی آن در جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی اسرائیل
در صورت تمایل به امضای این بیانیه از لینک زیر استفاده کنید.
https://www.karzar.net/292825
در صورت تمایل به امضای این بیانیه از لینک زیر استفاده کنید. https://www.karzar.net/292825۲۳
خبر ارتحال استاد فرهیخته، با صفا و انقلابی، « جناب استاد عبدالحمید نقره‌کار »، موجب تألم و اندوه فراوان جامعه معماری و شهرسازی کشور به خصوص دغدغه‌مندان عرصه معماری و شهرسازی اسلامی- ایرانی گردید. این استاد بزرگ با سعه صدر و روحیه‌ای خستگی ناپذیر و به گونه‌ای پدرانه عمر گرانبهای خود را صرف تبیین و نظریه‌پردازی در حوزه معماری اسلامی- ایرانی نمود و در این مسیر تألیفات، آثار و الگوهای ارزشمندی از خود به یادگار گذاشت و خیل مشتاقی از شاگردان و متخصصان را تربیت نمود که بی شک ادامه دهنده راه او خواهند بود.همکاری بی چشم داشت و خالصانه ی این استاد بزرگ و فقید با اندیشکده شهر اسلامی- ایرانی در حوزه‌های مختلف پژوهشی و تخصصی و حمایت مشفقانه‌شان از دغدغه‌های این مجموعه سبب شده بود همکاران اندیشکده همواره از راهنمایی‌های ارزنده آن استاد بزرگوار توشه برگیرند. از خداوند متعال برای روح آن فقید سعید رحمت و مغفرت مسئلت می‌کنیم و امیدواریم بر سفره پر نعمت حضرت ثامن الحجج علی بن موسی الرضا علیه‌السلام متنعم باشند. برای شاگردان و علاقه‌مندان ایشان نیز صبری جزیل آرزومندیم. نام و یادش گرامی و مسیر نورانی علمی ایشان پر رهرو باد.
•┈┈••••✾••✾•••┈┈•
#اندیشکده_شهر_اسلامی_ایرانی @iic_thinktank | بله | ایتا |
•┈┈••••✾•
•✾•••┈┈• #اندیشکده_شهر_اسلامی_ایرانی
@iic_thinktank | بله | ایتا |۴
عمران زاده، مسئول اندیشکده شهر ایرانی اسلامی: از اینجا خدمت رئیس جمهور اعلام می‌کنم که اگر افرادی اعلام کردند که با #تولید_مسکن، مشکل آب، گاز و برق بدتر می‌شود این دروغ بزرگی است. بدیهی است که #توسعه_شهری و الحاق نباید در زمین های مرغوب کشاورزی انجام شود؛ منتهی شاخص ها و استاندارد ها باید مشخص شود و برخورد سلیقه ای صورت نگیرد.•┈┈••••✾•
•✾•••┈┈• #اندیشکده_شهر_اسلامی_ایرانی
@iic_thinktank | بله | ایتا |۲
مسئله هویت یا گذشته‌گرایی منسوخ؛ نقدی بر طرح آرامگاه استاد محمود فرشچیان حامد عابدینی عضو هیئت علمی دانشگاه و مسئول گروه معماری اندیشکده شهر اسلامی-ایرانیبخش اول: هویت؛ گلوگاه همیشگی معماری معاصر ایران
بخش دوم: آرامگاه فرشچیان؛ تکرار الگوی انجمن آثار ملی
بخش سوم: گذشته‌گرایی؛ نقطه‌ی قوت یا پاشنه‌ی آشیل
#هویت #معماری_معاصر_ایران #گذشته_گرایی #آرامگاه_استاد_فرشچیان•┈┈••••✾•
•✾•••┈┈• #اندیشکده_شهر_اسلامی_ایرانی
@iic_thinktank| بله | ایتا |
۳
مسئله هویت یا گذشته‌گرایی منسوخ؛ نقدی بر طرح آرامگاه استاد محمود فرشچیان حامد عابدینیبخش اول: هویت؛ گلوگاه همیشگی معماری معاصر ایرانطرح برگزیده آرامگاه استاد فقید محمود فرشچیان بار دیگر یکی از گلوگاه‌های اصلی معماری معاصر ایران را به روی صحنه گفتمان کشاند: مسئله هویت. از هنگامی‌که فرهنگ ایرانی در نیمه دوره قاجار از بستر سنتی و پیوسته خویش گسست، این چالش رفته‌رفته قوت گرفت و در عصر پهلوی اول در قالب ملی‌گرایی افراطی و باستان‌گرایانه، پاسخی به بحران هویت یافت. صورت‌بندی نظری این مسئله اما در دهه چهل خورشیدی، با طرح ایده «بازگشت به خویشتن» در حلقه‌های روشنفکری، انسجام بیشتری پیدا کرد. پس از انقلاب اسلامی، دغدغه هویت این بار در قالبی تازه و با شدتی افزون‌تر، حول محور هویت اسلامی ادامه یافت و دست‌کم تا اواخر دهه هفتاد و تا زمان ظهور جریان¬های نظری جدید، گفتمان غالب در بیشتر لایه‌های فرهنگی جامعه ایران بود. معماری به‌مثابه یکی از مظاهر اصلی فرهنگ جامعه همواره در صف اول بازنمایی صورت‌های مختلف مواجهه با مسئله هویت بوده است. در تمام این سال‌ها، هویت به کلیدواژه اصلی مواجهه با معماری، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین شئون فرهنگ جامعه، بدل شد؛ کلیدواژه‌ای که شاید هنوز هم پرکاربردترین مفهوم در گفتمان معماری معاصر ایران باشد. پیچیدگی درونی این واژه و نبود صورت‌بندی یکپارچه‌ای از آن در نظریه و عمل، در دهه‌های گذشته موجب شده اتخاذ موضعی روشن نسبت به آن همواره با دشواری همراه باشد. منشا عمده این دشواری از این مسئله سرچشمه می‌گیرد که آیا هویت باید بازنمایی شکلی و ظاهری داشته باشد یا در محتوای تجربه شکل‌گیری معماری درک شود؛ آیا بازتابی از گذشته است یا صورت‌بندیِ وضع اکنون؛ امری ثابت و متعلق به دوره‌ای خاص است یا پدیده‌ای پویا و برآمده از مجموع ادوار و تجربه‌های زیسته؟ نبود پاسخی روشن به این پرسش‌ها، بسیاری از واکنش‌ها به مسئله هویت را به برخوردی صرفاً شکلی فروکاسته است که بخشی از منتقدان آن را «گذشته‌گرایی» یا ماندن در زمانی سپری‌شده می‌خوانند. در غیاب چنین پاسخی، معمار، طراح و نظریه‌پرداز ناگزیر به الگوهای تثبیت‌شده پیشین پناه می‌برد.
#هویت #معماری_معاصر_ایران #گذشته_گرایی #آرامگاه_استاد_فرشچیان•┈┈••••✾•
•✾•••┈┈• #اندیشکده_شهر_اسلامی_ایرانی
@iic_thinktank۲
مسئله هویت یا گذشته‌گرایی منسوخ؛ نقدی بر طرح آرامگاه استاد محمود فرشچیان حامد عابدینیبخش دوم: آرامگاه فرشچیان؛ تکرار الگوی انجمن آثار ملیهر بار پروژه‌ای شاخص، به‌ویژه در نسبتی مستقیم با گذشته ایران، قرار است طراحی یا ساخته شود، این چالش به روشن‌ترین شکل بروز می‌کند. در نمونه¬ اخیر، قرار بوده طرحی برای آرامگاه استاد بزرگ مینیاتور ایرانی، مرحوم محمود فرشچیان، با نظارت وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، در اصفهان و در مجاورت بنای آرامگاه صائب تبریزی احداث شود. به نقل از منابع مربوطه، طرح را شهاب نیکمان ارائه کرده و با حضور قائم‌مقام وزیر، مدیرکل میراث فرهنگی استان و استاندار اصفهان رونمایی شده است. موضوع این طرح از جهت حوزه فعالیت استاد فرشچیان، رویکرد او به طراحی، و موضوعات و آثار شاخص برجای‌مانده از او پیش از هر داوری درباره طراحی، پروژه را در نسبتی مستقیم با گذشته این سرزمین قرار می‌دهد.لذا موضوع طرح ایجاب می‌کند پیش از هر اقدام طراحانه، پروژه در بستری نظری صورت‌بندی شود. یکی از کارآمدترین راهکارها در این زمینه، برگزاری مسابقه‌ای با پشتوانه نظری روشن است که خود را در رویکرد کلی رقابت و معیارهای موردتوجه هیئت‌داوران نشان می‌دهد. بااین‌همه، در وادی طراحی، بسیاری از بنیان‌های نظری به چالش کشیده می‌شوند و ممکن است در مسیر اجرا دگرگون یا حتی محو شوند؛ ازاین‌رو آنچه اهمیت می‌یابد، بنیان‌های مفهومی‌ای است که قرار است به طرح شکل دهند و باید در شیوه ارائه نهایی آن بازتاب یابند.
طرح ارائه‌شده برای آرامگاه این استاد برجسته، مطابق انتظار، در چارچوب برداشت‌های فرمی از معماری ایرانی بازنمایی شده و نزدیک‌ترین مسیر ممکن برای پیوند با گذشته را برگزیده است؛ مسیری که به‌ویژه در نیمه دوم دوره پهلوی دوم به‌کرات پیموده شد، آنگاه‌که انجمن آثار ملی برای بزرگان ایران‌زمین آثاری طراحی و اجرا کرد. این سلسله آثار، از آرامگاه فردوسی به طراحی کریم طاهرزاده بهزاد در اوایل دوره پهلوی اول، تا آرامگاه خیام نیشابوری (هوشنگ سیحون)، آرامگاه اوحدی مراغه‌ای (حسین جودت) و مقبرة‌الشعرا (غلامرضا فروزان‌مهر) در اواخر همین دوره امتداد یافت. عمده این آثار که در برخی منابع شمار آن‌ها تا سی اثر گزارش شده، در پارادایمی هویت‌گرا طراحی شده‌اند؛ حتی آن دسته که وابستگی کمتری به معماری سنتی نشان می‌دهند و بیشتر با معیارهای مدرنیسم رایج آن دوره همسو بوده‌اند نیز نشانه‌های ارجاع به گذشته را آشکارا در خود دارند، مانند آرامگاه نادرشاه افشار، اثر هوشنگ سیحون.
بر این اساس، می‌توان غلبه مؤلفه‌های سنتی را در سطح شکلی و کالبدی، مهم‌ترین معیار شکل‌دهنده به ان دسته از آثار دانست. طرح آرامگاه استاد فرشچیان نیز، باآنکه نیم‌قرن با آخرین آثار انجمن فاصله دارد، همچنان می‌کوشد با همان سروشکل و معیارها خود را به گذشته ایران متصل کند. فرم بنا بر الگوی غالب مقبره‌سازی در تاریخ ایران، به‌ویژه پس از اسلام، با پلان مرکزگرا و مدور مبتنی بر الگوی چارتاقی گنبددار، استوار است؛ الگویی که ریشه در پیش از اسلام دارد و بخش عمده مقابر مهم دوران اسلامی، همچون آرامگاه امیر سامانی در بخارا (اواخر قرن چهارم هجری)، برج های خرقان، برج طغرل، و بسیاری از برج آرامگاه‌های این دوره بر همین شالوده فرمی شکل گرفته‌اند.
#هویت #معماری_معاصر_ایران #گذشته_گرایی #آرامگاه_استاد_فرشچیان•┈┈••••✾•
•✾•••┈┈• #اندیشکده_شهر_اسلامی_ایرانی
@iic_thinktank۱
مسئله هویت یا گذشته‌گرایی منسوخ؛ نقدی بر طرح آرامگاه استاد محمود فرشچیان حامد عابدینیبخش سوم: گذشته‌گرایی؛ نقطه‌ی قوت یا پاشنه‌ی آشیلآنچه بخشی از آرامگاه‌های دوره انجمن آثار ملی را در زمره ابنیه مهم معماری معاصر ایران قرار می‌دهد، تلاش طراحان و بانیان آن‌ها برای افزودن ارزشی تازه بر پایه توجه به معماری سنتی است؛ به‌بیان‌دیگر، این آثار می‌کوشیدند ترجمه‌ای نو از معماری گذشته ایران عرضه کنند و بسته به بازه زمانی و شرایط تاریخی خود، این کوشش بیانی نوآورانه تلقی می‌شد. طرح آرامگاه فرشچیان اما، هم در شکل و هم در مبانی، در همان مسیر پیشین گام برمی‌دارد بی‌آنکه هیچ ایده تازه‌ای را پس از پنجاه سال بر جریان این معماری بیفزاید. آنچه مسئله‌ساز است، تنها شباهت صوری نیست؛ طرح هیچ مواجهه انتقادی با الگوهای مقابر دوره انجمن آثار ملی ندارد و گویی متعلق به همان بازه زمانی است. همین امر آن را طرحی واپس‌گرا جلوه می‌دهد.پلان طرح پیشنهادی مدور است و با هشت بازشوی قوسی شکل که طراح آن‌ها را مفهومی استعاری می‌داند، حول مرکز سازمان‌دهی شده است. در بام بنا نیز کاشی‌کاری ملهم موتیف¬های ایرانی-اسلامی دیده می‌شود که طراح آن را برگرفته از نگارگری ایرانی معرفی می‌کند. ایده‌های طرح می‌کوشند پروژه را بر دو گزاره استوار کنند: نخست، وفاداری به الگوهای گذشته‌گرای معماری ایرانی، و دوم، اختصاصی بودن طرح برای شخصیت موردنظر، یعنی استاد فرشچیان. بااین‌حال، خروجی نهایی پیوندی مستقیم با آثار انجمن آثار ملی، به‌ویژه آرامگاه خیام و کمال الملک، برقرار می‌کند. جدا از نیت طراح و کوششی که در این مسیر به‌کاربرده، طرح با گیر کردن در گذشته‌گرایی منسوخ، نتوانسته هیچ بیان معاصری از معماری مقابر ارائه دهد و بیشتر یک نسخه دسته دوم از ابنیه گذشته است.
اتکای ادعاشده‌ی طرح بر معماری گذشته ایران، ظاهراً به‌سان نقطه قوت کار بوده و قرار است امتیاز هویت‌محور بودن را برای اثر اخذ کند اما در عمل پاشنه آشیل آن شده است. مواجه با طرح همان قالب تکراری و به اثبات رسیده آرامگاه سازی در یک قرن اخیر است که شکل، فرم، تزئینات و منابع الهام آن از پیش تعیین شده و مشخص هستند و هیچ ارزش‌افزوده‌ای به جریان مقبره‌سازی در یک قرن اخیر نمی‌تواند بی‌افزاید.
به نظر می‌رسد ایراد بنیادین چنین طرح‌هایی، در نبود بنیان‌های نظری برای صورت‌بندی بیانی معاصر، مسئله‌مند و روبه‌جلو درباره معماری ایران نهفته است. گفتمان معماری معاصر ایران نمی‌تواند محصول گزاره‌های پراکنده باشد، بلکه بستری پویا و سیال را می‌طلبد که با مشارکت جامعه معماری، کنشگری متخصصان و مواجهه آنان با مسائل معماری شکل می‌گیرد و خروجی‌اش می‌تواند در قالب نظریه معماریِ هر دوره تبلور یابد.
نظریه معماری برآیند پروژه‌های فکری‌ای است که پیوسته وضع موجود را به نقد می‌کشند تا زمینه پیدایش ایده‌های تازه فراهم شود؛ نظریه‌ای که خود را در فرایند طراحی، در داوری‌ها، در آموزش و از همه مهم‌تر، در اندیشیدن مداوم درباره معماری، به‌ظهور می‌رساند. هویت نیز به‌مثابه یکی از مفاهیم محوری تئوری معماری امروز نیازمند مداخله دغدغه‌مند در سطح نظر و عمل است تا به‌جای گزینه‌ای جهت فرار روبه‌جلو بدل به ایده‌ای پویا دائماً در حال بازسازی باشد؛ ایده‌ای که طرح آن موجب تعهد و چالش فکری باشد و نه پایگاهی برای دریافت اعتبار.
#هویت #معماری_معاصر_ایران #گذشته_گرایی #آرامگاه_استاد_فرشچیان•┈┈••••✾•
•✾•••┈┈• #اندیشکده_شهر_اسلامی_ایرانی
@iic_thinktank۱۱