بازارسال شده از خانه اندیشهورزان
چرا نسخههای غربی توسعه برای کشورهای مسلمان کافی نیستند؟ گزارش مقاله | مشتاق خان، دانشگاه سواس لندن: مقاله «عدالت اجتماعی و توسعه پایدار در کشورهای مسلمان» با این مشاهده شروع میشود که ۵۷ کشور عضو سازمان کنفرانس اسلامی طیف بسیار گستردهای از سطح توسعه اقتصادی دارند، اما نویسنده به این باور رایج در گفتمان غربی و حتی در میان اصلاحطلبان داخلی کشورهای اسلامی میپردازد که ریشهٔ عقبماندگی این کشورها را در ساختار دینی و فقدان «اصلاح دینی» مشابه اصلاحات پروتستانی در اروپا میجویند. نویسنده در سه بخش استدلال میکند: بخش اول به بازخوانی نقش دین در ظهور سرمایهداری در غرب میپردازد و نشان میدهد که خوانش رایج از وبر و اصلاحات پروتستانی نادرست است؛ در واقع اصلاحات در انگلستان به تقویت پیوند کلیسا و دولت انجامید، نه جدایی آنها. نویسنده مقایسهای میان مسیر انگلیسی (نظیر مالزی و پاکستان دهه ۶۰) و مسیر فرانسوی (نظیر ترکیه) در جهان اسلام ارائه میدهد. بخش دوم رویکرد «حکمرانی خوب» را که دموکراسی، حاکمیت قانون و مبارزه با فساد را پیششرط توسعه میداند، به چالش میکشد و با استناد به تجربهٔ توسعهٔ شرق آسیا نشان میدهد که این کشورها اغلب فاقد این ویژگیها بودند اما به توسعهٔ سریع دست یافتند. بخش سوم دو چالش واقعی و خاص کشورهای اسلامی را مطرح میکند: نخست، فقدان ساختار رسمی روحانیت متمرکز (برخلاف کلیسا) که انسجام اجتماعی را دشوار میکند؛ دوم، شکاف طبقاتی میان دولت/سرمایهداران نوظهور از یکسو و رهبران دینی (که معمولاً از طبقات محروم میآیند) از سوی دیگر، که به قطبیشدن ایدئولوژیک میان «غرب» و «اسلام» دامن میزند. نتیجهگیری نویسنده این است که راهحل نه اصلاحات دینی به سبک غربی و نه صرفاً نسخهٔ حکمرانی خوب است، بلکه ساخت ظرفیت دولتی برای توسعهٔ اقتصادی توأم با بازتوزیع و عدالت اجتماعی، با مشارکت جریان مقابل نوگرایان از جمله اسلامگرایان.#رصد#یادداشت#پیشرفت
خانه اندیشهورزان را در بله | ایتا | تلگرام | ایکس | لینکدین دنبال کنید!بخشی از متن مقاله «عدالت اجتماعی و توسعه پایدار در کشورهای مسلمان» نوشتهٔ مشتاق خان
دیدگاهی بسیار رایج در کشورهای غربی - که روزبهروز در میان اصلاحطلبان کشورهای مسلمان نیز گسترش مییابد - این است که اگر قرار باشد این کشورها به پیشرفت اقتصادی و سیاسی دست یابند، به نوعی «اصلاح دینی اسلامی» نیاز دارند. هیچجا این دیدگاه به اندازه گزارش توسعه انسانی عربی ۲۰۰۴ که توسط گروه گستردهای از دانشمندان علوم اجتماعی مستقل عرب نوشته شده است، با صراحت مطرح نمیشود (UNDP 2005). نویسندگان این گزارش به دلایل آشکار سیاسی ترجیح میدهند بهجای «اصلاح دینی» از اصطلاح «نوزایی عربی » استفاده کنند، اما روشن است که آنچه پیشنهاد میکنند اصلاحی فراگیر در زمینه حقوق سیاسی است تا آنچه «کمبود آزادی و حکمرانی» در جهان عرب و اسلام میخوانند برطرف شود.
نویسندگان بخش مهمی از پشتوانه تحلیلی خود را از آثار آمارتیا سن (۱۹۹۹) میگیرند که توسعه را دستیابی به آزادی تعریف میکند. اما در عین حال به اجماع گفتمانی گستردهتری متکی هستند که بر اساس، توسعه اقتصادی غرب از طریق حذف تدریجی «قیدوبندهای» محدودکننده خلاقیت انسانی، آزادی رفتوآمد، آزادی عقیده و مانند آن تحقق یافت و در نتیجه، سرمایهداری بازار آزاد امکان ظهور پیدا کرد. این تصور که توسعه با حذف قیدوبندها «آزاد» میشود، فقط در میان مورخان اقتصادی نئوکلاسیک وجود ندارد. نویسندگان مارکسیستی مانند داب (۱۹۴۶) و سوئیزی (۱۹۵۰) نیز چنین دیدگاهی داشتند و اختلاف آنها عمدتاً بر سر سازوکارهایی بود که طی گذار به سرمایهداری این قیدوبندها را از میان برداشتند.
بخش مهمی از این قرائت تاریخی آن است که اصلاح دینی در کشورهای مختلف اروپایی نقشی اساسی در مدرنسازی اقتصادی غرب ایفا کرد. دین مجموعهای از محدودیتهای اعتقادی ایجاد کرده بود و قدرت اجتماعی و اقتصادی نهادهایی مانند کلیسا را مشروعیت میبخشید؛ نهادهایی که ابتکار فردی را محدود و بازتخصیص منابع را دشوار میکردند.
@industrial_policy
دیدگاهی بسیار رایج در کشورهای غربی - که روزبهروز در میان اصلاحطلبان کشورهای مسلمان نیز گسترش مییابد - این است که اگر قرار باشد این کشورها به پیشرفت اقتصادی و سیاسی دست یابند، به نوعی «اصلاح دینی اسلامی» نیاز دارند. هیچجا این دیدگاه به اندازه گزارش توسعه انسانی عربی ۲۰۰۴ که توسط گروه گستردهای از دانشمندان علوم اجتماعی مستقل عرب نوشته شده است، با صراحت مطرح نمیشود (UNDP 2005). نویسندگان این گزارش به دلایل آشکار سیاسی ترجیح میدهند بهجای «اصلاح دینی» از اصطلاح «نوزایی عربی » استفاده کنند، اما روشن است که آنچه پیشنهاد میکنند اصلاحی فراگیر در زمینه حقوق سیاسی است تا آنچه «کمبود آزادی و حکمرانی» در جهان عرب و اسلام میخوانند برطرف شود.
نویسندگان بخش مهمی از پشتوانه تحلیلی خود را از آثار آمارتیا سن (۱۹۹۹) میگیرند که توسعه را دستیابی به آزادی تعریف میکند. اما در عین حال به اجماع گفتمانی گستردهتری متکی هستند که بر اساس، توسعه اقتصادی غرب از طریق حذف تدریجی «قیدوبندهای» محدودکننده خلاقیت انسانی، آزادی رفتوآمد، آزادی عقیده و مانند آن تحقق یافت و در نتیجه، سرمایهداری بازار آزاد امکان ظهور پیدا کرد. این تصور که توسعه با حذف قیدوبندها «آزاد» میشود، فقط در میان مورخان اقتصادی نئوکلاسیک وجود ندارد. نویسندگان مارکسیستی مانند داب (۱۹۴۶) و سوئیزی (۱۹۵۰) نیز چنین دیدگاهی داشتند و اختلاف آنها عمدتاً بر سر سازوکارهایی بود که طی گذار به سرمایهداری این قیدوبندها را از میان برداشتند.
بخش مهمی از این قرائت تاریخی آن است که اصلاح دینی در کشورهای مختلف اروپایی نقشی اساسی در مدرنسازی اقتصادی غرب ایفا کرد. دین مجموعهای از محدودیتهای اعتقادی ایجاد کرده بود و قدرت اجتماعی و اقتصادی نهادهایی مانند کلیسا را مشروعیت میبخشید؛ نهادهایی که ابتکار فردی را محدود و بازتخصیص منابع را دشوار میکردند.
@industrial_policy
۱مصاحبه دکتر محمد یگانه. Tape 4 - Side 2.m4a
۱۰:۰۰-۲.۴۲ مگابایت
«یکی داستانست پر آب چشم!»
دکتر محمد یگانه از آشفتگی حکمرانی در سالهای آخر حکومت پهلوی میگوید:
- پروژههای عجیب و بدون اولویت مانند پارک ۷۰۰ میلیون دلاری (معادل ۶.۵ میلیارد امروز)، کتابخانه ۴۵۰ میلیون دلاری (معادل ۳.۵ میلیارد امروز) در حالی که وزیر آموزش پرورش فریاد میزد که اگر امسال برف بیاید سقف این تعداد مدرسه روی سر بچهها خراب میشود.
- قرض دادن به ترکیه ۱.۶ میلیارد دلار، پاکستان ۳۵۰ میلیون دلار در حالی که بودجه دولت ایران یک سوم کسری داشت!
- فساد درباریان و بنیاد پهلوی و اطرافیان شاه هم که به جای خود.
@industrial_policy
دکتر محمد یگانه از آشفتگی حکمرانی در سالهای آخر حکومت پهلوی میگوید:
- پروژههای عجیب و بدون اولویت مانند پارک ۷۰۰ میلیون دلاری (معادل ۶.۵ میلیارد امروز)، کتابخانه ۴۵۰ میلیون دلاری (معادل ۳.۵ میلیارد امروز) در حالی که وزیر آموزش پرورش فریاد میزد که اگر امسال برف بیاید سقف این تعداد مدرسه روی سر بچهها خراب میشود.
- قرض دادن به ترکیه ۱.۶ میلیارد دلار، پاکستان ۳۵۰ میلیون دلار در حالی که بودجه دولت ایران یک سوم کسری داشت!
- فساد درباریان و بنیاد پهلوی و اطرافیان شاه هم که به جای خود.
@industrial_policy
۳بازارسال شده از محمدرضا جلائیپور
️ طرح مساله و راه حل پیشنهادی محسن یزدانپناه در این گفتوگو چند امتیاز دارد که در اغلب راهحلهای بدیل روی میز سیاستگذار دیده نمیشود: تدریجیگرا و در چارچوب طرحی چندمرحلهای و ۵ ساله است؛ وابستگان به بنزین را شورشی نمیکند و در شرایط محاصره و جنگی امنیت ملی را تهدید نمیکند، به اقتضائات اقتصاد سیاسی و سیاست صنعتیِ شرایط تحریمی توجه دارد، میداند که راه حل بخشیِ فنیِ دفعی و ساده برای این مسالهٔ بغرنجِ درهمتنیده با چند مسالهٔ مهم مرتبط با امنیت و معیشت و تولید بحرانساز و خونین خواهد بود. بخشی از نقدهایش به مفروضات و اعدادِ پایهٔ راهحلهای مطرحِ دیگر هم شنیدنی است:https://t.me/fazeli_mohammad/5153
@jalaeipour
سیاست صنعتی - برزین جعفرتاش «یکی داستانست پر آب چشم!» دکتر محمد یگانه از آشفتگی حکمرانی در سالهای آخر حکومت پهلوی میگوید: - پروژههای عجیب و بدون اولویت مانند پارک ۷۰۰ میلیون دلاری (معادل ۶.۵ میلیارد امروز)، کتابخانه ۴۵۰ میلیون دلاری (معادل ۳.۵ میلیارد امروز) در حالی که وزیر آموزش پرورش فریاد میزد که اگر امسال برف بیاید سقف این تعداد مدرسه روی سر بچهها خراب میشود. - قرض دادن به ترکیه ۱.۶ میلیارد دلار، پاکستان ۳۵۰ میلیون دلار در حالی که بودجه دولت ایران یک سوم کسری داشت! - فساد درباریان و بنیاد پهلوی و اطرافیان شاه هم که به جای خود. @industrial_policy
«یکی داستانست پر آب چشم!» دکتر محمد یگانه از آشفتگی حکمرانی در سالهای آخر حکومت پهلوی میگوید: - پروژههای عجیب و بدون اولویت مانند پارک ۷۰۰ میلیون دلاری (معادل ۶.۵ میلیارد امروز)، کتابخانه ۴۵۰ میلیون دلاری (معادل ۳.۵ میلیارد امروز) در حالی که وزیر آموزش پرورش فریاد میزد که اگر امسال برف بیاید سقف این تعداد مدرسه روی سر بچهها خراب میشود. - قرض دادن به ترکیه ۱.۶ میلیارد دلار، پاکستان ۳۵۰ میلیون دلار در حالی که بودجه دولت ایران یک سوم کسری داشت! - فساد درباریان و بنیاد پهلوی و اطرافیان شاه هم که به جای خود. @industrial_policyهزینه 700 میلیون دلاری ایجاد پارک پردیسان قبل انقلاب معادل 6.5 میلیارد دلار امروز است! برآورد هزینه کتابخانه تهران هم به پول امروز 3.5 میلیارد دلار میشود! همه این خرجهای مضحک در حالی که بودجه دولت یک سوم کسری داشت!
فروپاشی همچین حکومتی طبیعی بود.
جالبه که در بعد از انقلاب، حتی در اوج درآمدهای نفتی، کمتر پروژه نامرتبطی مانند اینها در کشور انجام شد و بخشی از تابآوری اقتصاد کشور در مقابل چند دهه تحریم و فشار خارجی نتیجه همین عقلانیت حکمرانی بوده است.
فروپاشی همچین حکومتی طبیعی بود.
جالبه که در بعد از انقلاب، حتی در اوج درآمدهای نفتی، کمتر پروژه نامرتبطی مانند اینها در کشور انجام شد و بخشی از تابآوری اقتصاد کشور در مقابل چند دهه تحریم و فشار خارجی نتیجه همین عقلانیت حکمرانی بوده است.
۳تنها حامی تولید ملی
«جهش تولید اهمّیّت دارد چون اگر واقعاً تولید را بتوانید جهش بدهید، همهی شاخصهای اقتصادی مهمّ کشور تغییر پیدا میکند، تحوّل پیدا میکند؛ تولید این جوری است؛ یعنی اشتغال پایدار به وجود میآید، بیکاری کاهش پیدا میکند، صادرات رونق پیدا میکند، درآمد ارزی برای کشور فراهم میشود، نرخ تورّم کاهش پیدا میکند؛
علاوهی بر اینها استقلال اقتصادی در کشور به وجود میآید و این موجب عزّت ملّی است -کشورها با استقلال اقتصادی، با تواناییهای اقتصاد داخلیشان افتخار میکنند و سربلند میشوند- عزّت و امنیّت ملّی را تأمین میکند، اعتماد به نفْس ملّی را بالا میبرد و اقتصاد کشور را در مقابل تکانههایی که از بیرون تحمیل میشود یا در داخل به وجود میآید حراست میکند و حفظ میکند، که البتّه در سیاست اقتصاد مقاومتی که اعلان شد، همهی اینها در نظر گرفته شده و گفته شده.»۱۴۰۰/۱۱/۱۰بیانات رهبر شهید در دیدار تولیدکنندگان و فعالان اقتصادی@industrial_policy
«جهش تولید اهمّیّت دارد چون اگر واقعاً تولید را بتوانید جهش بدهید، همهی شاخصهای اقتصادی مهمّ کشور تغییر پیدا میکند، تحوّل پیدا میکند؛ تولید این جوری است؛ یعنی اشتغال پایدار به وجود میآید، بیکاری کاهش پیدا میکند، صادرات رونق پیدا میکند، درآمد ارزی برای کشور فراهم میشود، نرخ تورّم کاهش پیدا میکند؛
علاوهی بر اینها استقلال اقتصادی در کشور به وجود میآید و این موجب عزّت ملّی است -کشورها با استقلال اقتصادی، با تواناییهای اقتصاد داخلیشان افتخار میکنند و سربلند میشوند- عزّت و امنیّت ملّی را تأمین میکند، اعتماد به نفْس ملّی را بالا میبرد و اقتصاد کشور را در مقابل تکانههایی که از بیرون تحمیل میشود یا در داخل به وجود میآید حراست میکند و حفظ میکند، که البتّه در سیاست اقتصاد مقاومتی که اعلان شد، همهی اینها در نظر گرفته شده و گفته شده.»۱۴۰۰/۱۱/۱۰بیانات رهبر شهید در دیدار تولیدکنندگان و فعالان اقتصادی@industrial_policy
۳