سوژه آزادی و بازاندیشی در مفهوم عاملیت؛ مروری بر خوانش صبا محمود از دین، فمینیسم و کنش زنان بخش (۲)
#بازتاب_اندیشهها الهه اکبرزاده منتشرشده در کانال شناسهسوژه، قدرت و نقد اراده خودآیینمحمود از بحثهای پساساختارگرایان و نقدهای آنان به مفهوم اراده خودآیین بهره میگیرد؛ بهویژه در جایی که آنها سوژه عقلگرا و استعلایی را به دلیل ابهامش نقد میکنند. وی با ارجاع به تعریف فوکو از سوژه و با الهام از تحلیل باتلر درباره عاملیت، توضیح میدهد که تواناییهایی که شیوههای عاملیت فرد را تعیین میکنند ــ برخلاف نظر کانت درباره سوژه ــ باقیمانده یک «خود» پیشین و مستقل از سازوکارهای قدرت نیستند، بلکه دقیقاً محصول همین سازوکارهای قدرتاند.عاملیت در زیستن هنجارهااو یک گام فراتر هم میرود و میکوشد از چارچوب جدلی و دوگانهگرای «تثبیت/بازمعنا بخشی» فاصله بگیرد و استدلال میکند که عاملیت لزوماً به معنای «بازمعنا کردن هنجارها» یا «مقاومت در برابر سلطه» نیست؛ بلکه شیوههایی را نیز شامل میشود که هنجارها از طریق آنها مستقر، زیسته و درونی میشوند.برای مثال، در جنبش مسجد، اگر هم وظیفه «تحقق تقوا» زنان را در تقابل با برخی ساختارهای مرجعیت قرار داده است، منطق این تقابل را نمیتوان به استدلالهایی مانند برابری جنسیتی، مقاومت در برابر سلطه مردانه، یا هر نوع بازنویسی هنجارها فروکاست.اخلاق فضیلت و سوژگی دینیصبا محمود با ارجاع به مفهوم ارسطویی عمل اخلاقی (که به جای قانونگرایی کانتی، بر فضیلت و حسن فعلی و فاعلی تأکید دارد)، اخلاق را امری موضعی و خاص میبیند که با گفتمانهای سازنده سوژه در پیوند است.او میکوشد از خلال گزارش رفتار زنان مصری در جنبش مساجد نشان دهد که سوژگی این زنان چگونه حاصل وجهی از قدرت گفتمانی اسلام است و آنها مثابه فاعلان اخلاقی، در بستر قدرت سیاسی دین، از طریق پیگیری دستورات دینی، برای خود عاملیت تعریف میکنند و از این منظر از سیاسی بودن این رفتارها میگوید.
مجله اقلیما | #اقلیما_مجازیمجله تخصصی زن، جنسیت و جامعهeqlimamag.ir @Eqlima_Mag
مکمل هندسه مقاومت تصویر زن ایرانی در توییتر خارجی چه میکند؟
حمیده عربسرخی منتشر شده در کانال شخصی#بازتاب_اندیشههااین تصویر که توسط جکسون هینکل با هوش مصنوعی ساخته و در شبکه X منتشر شده، فضای جذابی از تقابل میان ایران، آمریکا، اسرائیل و کشورهای عربی را به نمایش میگذارد. در مرکز کادر، موشکی با جلوهای قدرتمند ترسیم شده است؛ ابعاد آن حتی از ترامپ (که در حال مچاندازی با آن است) بزرگتر به نظر میرسد و بازوبندی نیز بر شانه آن محکم بسته شده است.اما فراتر از این ابعاد، نکتهای بسیار تأملبرانگیز در این تصویر وجود دارد: حضور زن ایرانی در پشت سر نیروهای نظامی ایران. گویی با یک سلسلهمراتب بصری روبرو هستیم؛ در لایه نخست، موشک ایرانی قرار دارد که در خط مقدم جنگ مستقیم است. در مرحله بعد، نیروهای نظامی دیده میشوند که در این میان، سرهنگ ذوالفقاری در جایگاهی مشخص قرار گرفته که به عنوان سخنگوی قرارگاه خاتم میتوان او را نماینده طیف نظامی دانست و در نهایت، با حضور زن ایرانی مواجه میشویم.بر اهمیت پوشش چادر این زن باید تأکید کرد؛ چرا که این انتخاب آگاهانه بخش مهمی از هویت زن ایرانی را بازنمایی میکند. او در حالی که پرچم ایران را برافراشته است، در موقعیتی قرار دارد که گویی از این روند نظامی حمایت کرده و در آن میدانداری میکند. در واقع، زن در این تصویر، پس از لایه نظامی، در جایگاه «مردم» و به عنوان نمایندهی آن ظاهر شده که این نکتهای بسیار قابل توجه است.تفاوت اصلی در تقابل این حضور با سوی دیگر تصویر است؛ جایی که همه چیز تحت حاکمیت یک «ادبیات مردانه» است. در آن سو، شیخهای عرب، نتانیاهو و دیگر دولتمردان مرد دیده میشوند و هیچ اثری از حضور زن نیست. این سوی تصویر با ادبیاتی مردانه همراه است که در آن، مردان در حالتی از استیصال، ناتوانی و نزدیکی به شکست تصویر شدهاند.اما در این سوی تصویر، زن نه تنها حضور دارد، بلکه میداندار صحنه است و به فضای نزاع، نوعی «تکمیلکنندگی» یا زوجیت بخشیده است؛ به این معنا که زن و مرد در کنار هم، در نبرد با باطل و طاغوت ایستادهاند. هر یک در ساحت خود نقش ایفا میکنند: مرد در ساحت نظامی و زن در ساحت اجتماعی؛ جایی که او به عنوان پرچمدار نبرد با باطل، علمداری است که راه را هموار میکند.نکته جالب اینجاست که این تصویر توسط گروهی منتشر شده که خود سازندگان و بازتولیدکنندگان همان ادبیات مردانه هستند؛ با این حال، در چنین اثری، زن ایرانی در کانون اصلی نزاع قرار گرفته و به عنوان پشتوانه و تکیهگاه نیروهای نظامی خودنمایی میکند.اگرچه در سوی باطل و طاغوت، تعداد افراد و تکثر چهرهها بیشتر به نظر میرسد، اما در نهایت، کفه ترازو به نفع این سمت سنگینی میکند. ایران در این تصویر، قدرتمند، مستحکم و با صلابتی بیبدیل جلوه میکند که بخشی از این شکوه، در اهتزاز پرچم در دستان زن ایرانی نهفته است. مجله اقلیما | #اقلیما_مجازیمجله تخصصی زن، جنسیت و جامعهeqlimamag.ir @Eqlima_Mag شور عاطفهٔ زنانهچرا جهان پساز امام حسین (ع) به زبان و جهانِ زنانهٔ حضرت زینب (س) محتاج بود؟
زینب کبری شور عاطفهی زنانه را همراه کردهاست با عظمت و استقرار و متانت قلب یک انسان مؤمن، و زبان صریح و روشن یک مجاهد فیسبیلاللَّه، و زلال معرفتی که از زبان و دل او بیرون میتراود و شنوندگان و حاضران را مبهوت میکند. عظمت زنانهاش، بزرگان دروغین ظاهری را در مقابل او حقیر و کوچک می کند. عظمت زنانه، یعنی این؛ یعنی مخلوطی از شور و عاطفهی انسانی، که در هیچ مردی نمیتوان این عاطفهی شورانگیز را سراغ داد؛ همراه با متانت شخصیت و استواری روح که همهی حوادث بزرگ و خطیر را در خود هضم میکند و روی آتشهای گداخته، شجاعانه قدم می گذارد و عبور میکند.قبلاز حرکت به کربلا، بزرگانی مثل ابنعباس و ابنجعفر و چهرههای نامدار صدر اسلام، که ادعای فقاهت و شهامت و ریاست و آقازادگی و امثال اینها را داشتند، گیج شدند و نفهمیدند چهکار باید بکنند؛ ولی زینب کبری گیج نشد و فهمید که باید این راه را برود و امام خود را تنها نگذارد؛ و رفت. نه اینکه نمی فهمید راه سختی است؛ او بهتر از دیگران حس می کرد. او یک زن بود؛ زنی که برای مأموریت، از شوهر و خانوادهاش جدا میشود؛ و بههمیندلیل هم بود که بچههای خردسال و نوباوگان خود را هم به همراه برد؛ حس میکرد که حادثه چگونه است.در آن ساعتهای بحرانی که قویترین انسانها نمیتوانند بفهمند چه باید بکنند، او فهمید و امام خود را پشتیبانی کرد و او را برای شهید شدن تجهیز نمود. بعداز شهادت حسینبنعلی هم که دنیا ظلمانی شد و دلها و جان ها و آفاق عالم تاریک گردید، این زن بزرگ یک نوری شد و درخشید. زینب به جایی رسید که فقط والاترین انسان های تاریخ بشریت یعنی پیامبران می توانند به آنجا برسند.۱۳۸۴/۰۳/۲۵ و ۱۳۷۰/۰۸/۲۲ | #بیانات_رهبر_شهید
مجله اقلیما | #اقلیما_مجازیمجله تخصصی زن، جنسیت و جامعهeqlimamag.ir @Eqlima_Magروزهای «همچنان زینبی» نامهای به خواهرانم، از فردای توقف جنگ (۱)
#بازتاب_اندیشههامهدی تکلو در کانال شخصی روزهای زینبی و منطق پساعاشورافردای اعلام شهادت آقا (11 اسفند) در متن «روزهای زینبی، نامهای به خواهرانم از فردای عاشورا» عرایضی را تقدیم خواهرانی کردم که حقیر را میشناسند یا مطالبم را یحتمل میبینند. حالا پس از صد و دهروز مقاومت که ظاهراً آتش جنگ فرونشسته سخن دیگری با سروران و خواهران خودم دارم. در آن متن از این بحث کردم که منطق روزهایی که در پیش داریم، منطق زینبی است. بیآنکه مقصود من نوعی تطبیق تاریخی دقیق باشد، تلاش کردم معادلۀ حاکم بر صحنه را تشریح کنم. آنجا گفتم که در تاریخ حیات ما، عاشورایی عظیم اتفاق افتاد و حوادث پس از این به هر نیرویی احتیاج داشته باشد، در رأس آن باید به نیروی زنان زینبی مقاومت امید داشت. پس از عاشورای 9 اسفند، ما هم با پروژۀ انتقام مواجه بودیم و هم این مسئولیت را داشتیم تا امام بعدیمان را بر کرسی قدرت و حکومت بنشانیم. سه مأموریت پساز پایان نسبی جنگحالا پساز پایان نسبی جنگ، ما همچنان با مسئولیت تکمیل آن دو پروژۀ قبلی مواجه هستیم، بهعلاوۀ اینکه باید تا همینجا که پیروز شدیم، «فتح» را باور کنیم. بنابراین انگار هنوز سه کار عمده بر دوش ماست: ۱- «خونخواهی» که یعنی دفع فتنه کنیم و دشمن را برای همیشه مأیوس و نظم تاریخ را ویرایش کنیم. ۲- «بیعت نصرت» که یعنی رهبر رشیدمان را در اوج قدرت و صلابت و امنیت، حاکم بر امور قرار بدهیم و ۳- «صورتبندی پیروزی» که یعنی با همۀ خسارتها و کاستیها نشان بدهیم تا همینجا و در مجموع طلوع نظم جهانی جدیدی را محقق کردهایم. نقش زنان در گرمابخشی حماسه اجتماعیهمه دیدند که در این صدوچندروز، نهتنها صحن خیابان به تسخیر زنان مجاهد و انقلابی درآمده بود، بلکه از ناپیداترین موقعیتها، از خانه تا خیابان، از فضای حقیقی تا فضای مجازی، گرمابخشی حماسۀ گرم زنان اجازه نداد، حتی یک روز خیابانها سست شوند. همه دیدند و برخی تازه فهمیدند ظرفیتی که آقای شهید در قلب زنان مسلمان ایرانی کاشته بود، چه ظرفیت درخشانی است. خود زنان هم مطابق رویۀ پنجاهسال گذشته، یقین کردند که اگر آنها قیام و بعثت خون را فریاد نمیزدند، شهرها و خیابانها به سردی میگرائید و از عنصر «زندگی» به وضع «مردگی» تنزل پیدا میکرد. همه دیدند و ما دیدیم و شما دیدید که زنها بودند که جنگ را آحادی و اجتماعی کردند. این همان معجزهای است که قائد شهید میگفت وقتی زنها به فطرتشان نظر کنند میتوانند آن را محقق کنند. مجله اقلیما | #اقلیما_مجازیمجله تخصصی زن، جنسیت و جامعهeqlimamag.ir @Eqlima_Magروزهای «همچنان زینبی» نامهای به خواهرانم، از فردای توقف جنگ (۲)
#بازتاب_اندیشههامهدی تکلو در کانال شخصینقدی بر ناهماهنگی مدیریت فرهنگی با حماسۀ خیاباناما با این همه، این را هم دیدیم که خیابان و استیجها ضرورتاً با عقل و حماسۀ گرم زنانه مدیریت نشد. مردان بروکرات عرصۀ فرهنگ، در حماسیترین حالت، خیابانها را مشابه جشنهای تقویمی و با محاسبات مادی میفهمیدند و دیدید که چقدر دیر پرچم حزبالله و فلسطین در جمعها فراگیر شد؛ درحالیکه باید کنار هر یک پرچم ایران، یک پرچم سرخ خونخواهی، یک پرچم سیاه عزا و پرچمهای ساحات واحده شایع میشد. استیجکاران فکر میکردند به جای روضه باید فقط حماسه و سرود بخوانند درحالیکه منطق زینبی فتح و انتقام را در هم میآمیزد و از روضه به حماسه میرسد. همچنین دیدیدم که مذاکرات و توافقات پایان جنگ هم از آغاز هراندازه مقاومتی و مجاهدانه بود و هر اندازه نتیجهاش قابل دفاع باشد، در مجموع با عقلی سرد، استراتژیک، محاسبهگر و چرتکهای پیش رفت و روایت شد و به همزبانی با خیابان نرسید؛ برای همین تفاهمنامه برای ما دلگرمکننده نبود و اختلاف افکند. مخالفتها با مذاکره و تفاهم هم همگی برآمده از حماسهای گرم نبودند و با عقل سرد دیگری که البته از ترس و یأس و بدگمانی نیرو میگرفت، آن را به نقد میکشیدند و درنتیجه به اختلاف ساحات دمیدند. ماحصل ماجرا در ضعفهای پیشآمدۀ واقعی و در خدشههای پیشآمدۀ ذهنی و روایی، ما نه کاملاً از نتیجۀ جنگ رضایت داریم و نه پیروزیِ بهدستآمده را بهدرستی میفهمیم و میبینیم.روزهای همچنان زینبی استغرض و مخلص کلام؛ حالا که هنوز ولی خدا را تشییع نکردهایم، حالا که هنوز برایش بهدرستی عزا نگرفتهایم و سیر نگریستهایم، حالا که راه بلندی تا انتقام حقیقی داریم و حالا که هنوز چشم ما به جمال رهبر رشید روشن نشده و حالا که در این صدروز برخی از او تصویری ناتوان ساختند و برخی تمام بار را به گردن او انداختند و حالا که لباس سیاه ما به پرچم سیاه محرم اباعبدالله پیوند خورده، من فکر میکنم این روزها «همچنان زینبی» است.نیاز به زبان و جهان زنانه برای سرد نشدن خون امامدر خلال جنگ بارها گفتم و نوشتم که بیشاز حضور صرف زنانه به زبان و جهان زنانه احتیاج داریم. این روزهای همچنان زینبی ، با سه مسئولیت عمدهای که عرض شد، به «عقل و قلبِ زباندار» زنانه احتیاج دارد. وگرنه داغ سرد خواهد شد، انتقام موکول خواهد شد، ارکان قدرت امام رشید سست خواهد شد و جنگ و کودتا و شورش بازخواهد گشت. اگر منطق این دوران منطق زینبی است و اگر منطق زینبی «خونخواهی» و «فتح» است، ما بیش از هرچیزی به «ما رأیت الا جمیلا»ی زنانه احتیاج داریم. نیاز داریم زنها از عمق جانشان و نه بر اساس حرفهای رایج عقلانیت سرد، «میراث خیابان» را به «کلمه» تبدیل کنند؛ کلماتی سرخ که از ورق دیگر عالم خبر میدهد و فریاد میشود.دعوت به نهضت «ما رأیتُ الّا جمیلاً» و لطف به تاریختقاضای این برادر حقیر این است که زنها برای ما و جهانیان به کرات بیان کنند و بنویسند و خطبه بخوانند و رجز بگویند از «ضرورت خونخواهی»، از «چگونگی انتقام»، از «روایت پیروزی» و از «نعمت ولی». تقاضا و پیشنهاد خاضعانۀ این برادر حقیر این است که نهضت «ما رایت الا جمیلا»ی زنان زینبی از خانه تا خیابان، از کاغذها تا کانالها شکل بگیرد و جهان معنایی جنگ تحمیلی سوم را توسعه بدهد. اگر «کربلا در کربلا میماند اگر زینب نبود»، پس حماسه و مظلومیت و آیندۀ درخور ما، در این صدروز تاریخ میماند اگر زنهای زینبی در منطق «روزهای همچنان زینبی»، به تاریخ لطف نکنند. مجله اقلیما | #اقلیما_مجازیمجله تخصصی زن، جنسیت و جامعهeqlimamag.ir @Eqlima_Magچه چیزی باعث میشود خونِ امام سیدعلی خامنهای فراموش نشود؟ #کوتاه_نوشتآنچه یک فقدان بزرگ را از فراموشی نجات میدهد، تنها کنشهای عملی نیست؛ بلکه زبان است. کنش زبانی از آن جهت اهمیت دارد که معنا در آن حضوری مستقیم و آشکار پیدا میکند. انسان آنچه را در جان خود تجربه کرده، در قالب روایت، خطابه، مرثیه و یادآوری به عرصه عمومی میآورد و بدین ترتیب یک واقعه از سطح رخدادی گذرا به حافظهای ماندگار تبدیل میشود. نسبت زن با زبان، روایت و انتقال تجربه زیسته، نسبتی تاریخی و عمیق است. خواستن، یادآوری کردن و معنا بخشیدن به فقدان، عرصهای است که زن در آن دست برتر را دارد. بههمیندلیل است که پساز عاشورا، این حضرت زینب(س) بود که با خطبه، روضه و روایت، کربلا را از یک حادثه تاریخی به حقیقتی زنده در حافظه مسلمانان بدل کرد. اگر امروز نیز سخن از زنده نگه داشتن یاد و راه یک شهید است، این مهم پیشاز هرچیز زنان در قلمرو زبان و روایت حاضر باشند و با قلب خود میثراب خیابان را مکتوب کنند. مجله اقلیما | #اقلیما_مجازیمجله تخصصی زن، جنسیت و جامعهeqlimamag.ir @Eqlima_Mag چه چیزی حماسهٔ عاشورا را کامل کرد؟حماسهی زینب کبری (سلام الله علیها) است که مکمّل حماسهی عاشورا است؛ بلکه به یک معنا حماسهای که بیبی زینب کبری (سلام الله علیها) بهوجود آورد، احیاکننده و نگهدارندهی حماسهی عاشورا شد. عظمت کار زینب کبری (علیهاالسّلام) را نمیشود در مقایسهی با بقیّهی حوادث بزرگ تاریخ سنجید؛ باید آن را در مقایسهی با خود حادثهی عاشورا سنجید؛ و انصافاً این دو عِدل یکدیگرند. این انسان باعظمت، این بانوی بزرگ اسلام بلکه بشریّت، توانست در مقابل کوه سنگین مصائب، قامت خود را استوار و برافراشته نگهدارد؛ حتّی لرزشی هم در صدای این بانوی بزرگ از اینهمه حادثه پدید نیامد؛ هم در مواجههی با دشمنان، هم در مواجههی با مصیبت و حوادث تلخ، مثل یک قلّهی سرافراز استواری ایستاد؛ درس شد، الگو شد، پیشوا شد، پیشرو شد. در بازار کوفه، در حال اسارت، آن خطبهی شگفتآور را ایراد کرد: «یا اَهلَالکوفَةِ یا اَهلَ الخَتلِ و الغَدرِ اَ تَبکونَ، اَلا فَلا رَقأَتِ العَبرَةُ وَ لاهَدَأَتِ الزَّفرَةُ اِنَّما مَثَلُکُم کَمَثَلِ التِی نَقَضَت غَزلَها مِن بَعدِ قُوَّةٍ اَنکاثاً» تا آخر؛ لفظ مثل پولادْ محکم، معنا مثل آبِ روان تا اعماق جان ها مینشیند. در آنچنان وضعیّتی زینب کبری مثل خود امیرالمؤمنین حرف زد؛ تکان داد دل ها را، جان ها را و تاریخ را؛ این سخن ماند در تاریخ؛ این در مقابل مردم در محمل اسارت. بعد هم، هم در مقابل ابنزیاد در کوفه، هم چند هفته بعد در مقابل یزید در شام، با آنچنان قدرتی سخن گفت که، هم دشمن را تحقیر کرد، هم سختیهایی را که دشمن تحمیل کرده بود، تحقیر کرد. شما می خواهید خاندان پیغمبر را به خیال باطل خودتان مغلوب کنید، منکوب کنید، ذلیل کنید؟ لِلّهِ العِزَّةُ وَ لِرَسولِهِ وَ لِلمُؤِمنین. مجسّمهی عزّت است زینب کبری، همچنانکه حسین بن علی (علیهالسّلام) در کربلا، در روز عاشورا مجسّمهی عزّت بود. ۱۳۹۲/۰۸/۲۹ | #بیانات_رهبر_شهید
مجله اقلیما | #اقلیما_مجازیمجله تخصصی زن، جنسیت و جامعهeqlimamag.ir @Eqlima_Magبسامد معاصر موقعیت زینبگونگی#کوتاه_نوشت بسامد در لغت بهمعنای کثرت وقوع و تکرار است و زینب بودن یعنی در موقعیت زنی ایستادن که زیر بار سنگین نادانیها و ستمهای مردانه، بخشی از بار تاریخ را به دوش کشید و باعث یک پیروزی شد. این فقط یک تشبیه یا تصور ذهنی نیست؛ انگار میان زنانی که خود را با زینب پیوند میدهند و خودِ زینب، نوعی اتصال واقعی شکل میگیرد؛ اتصالی که صدای آنان را رساتر و اثرگذارتر میکند و انقلاب اسلامی امروزه به فریادهای زینبی نیازمند است. بههرحال، در روزگار خودمان دیدهایم که زنان مسلمان در ایران و فلسطین چه نقشهایی ایفا کردهاند و چگونه دیگران را با خود همراه کردهاند. اینها همه پژواکها و تجلیهای معاصر همان موقعیتی است که نامش زینب است.
مجله اقلیما | #اقلیما_مجازیمجله تخصصی زن، جنسیت و جامعهeqlimamag.ir @Eqlima_Magچگونه هیات و روضه میتواند حامل خونخواهی امام امت باشد؟هیأت در بنیاد خود نهادی است که بر محور «حب» و «ولا» شکل میگیرد؛ یعنی همان نیرویی که تاریخ اجتماعی تشیع را به حرکت درمیآورد. اگر دین و بهویژه تشیع مسیر تاریخ را از طریق حبها و بغضها سامان میدهد، پس باید جایی وجود داشته باشد که این عواطف شکل بگیرند، تغذیه شوند و به شبکهای اجتماعی تبدیل شوند. اینجا همان جایی است که «هیأت» معنا پیدا میکند. شبکهای از روابط حبی میان مؤمنان که همگی حول قبلهگاه ولایت شکل میگیرد.آنچه در هیأت رخ میدهد نوعی «شبکهسازی ولایی» است؛ شبکهای که بر پایهی عاطفه، محبت و پیوند قلبی سامان مییابد. اما اگر دقیقتر نگاه کنیم، درمییابیم که این منطق عاطفی و پیونددهنده شباهت عمیقی با ساختار وجودی زن دارد. زن با قدرت تنظیمگری عواطف، انگیزشها و افقهای انسانی، در زندگی فردی و اجتماعی همین مأموریت را دنبال میکند: پیوند دادن دلها و جهت دادن به ارادهها.بههمیندلیل میتوان گفت نهاد هیأت در بسیاری از ابعاد خود با «منطق زنانگی» همپوشانی دارد. هر دو بر محور محبت، پیوند، پرورش عاطفه و هدایت ارادهها شکل میگیرند. هنگامی که این دو بر یکدیگر منطبق میشوند، پدیدهای اجتماعی شکل میگیرد که میتوان آن را یکی از مهمترین فناوریهای اجتماعی فرهنگ شیعی دانست: روضهی خانگی.روضهی خانگی جایی است که پیوند میان زنانگی و هیأت به طبیعیترین شکل خود ظهور مییابد. در این فضا مدیر عاطفه، ساماندهندهی جمع و حامل حافظهی معنوی خانواده و محله است. بهویژه در گفتمان دینی انقلاب اسلامی که خانه و خانواده را یکی از کانونهای اصلی تربیت و فرهنگ میداند، روضهی خانگی به نقطهی اتصال نهاد خانواده با نهاد هیأت تبدیل میشود.این پیوند البته تنها یک تحلیل اجتماعی معاصر نیست؛ ریشههای تاریخی نیز دارد. نخستین نمونههای عزاداری و سوگواری شیعی را میتوان در رفتار و کنشهای حضرت زهرا (س) دید؛ آنجا که عزاداری ایشان بر مزار حمزه (ع) هم جنبهای عاطفی داشت و هم بار سیاسی و اجتماعی. از سوی دیگر، در سطحی عمیقتر از فلسفهی تاریخ، میتوان گفت جهان معنایی بسیاری از هیأتها و روضههای امروز در امتداد روایت حضرت زینب (س) از کربلا شکل گرفته است.در واقع، اگر کربلا رخداد عاشورا بود، تداوم و روایت آن در تاریخ تا حد زیادی از مسیر صدای زینبی عبور کرده است. جهان عزاداری شیعه، با تمام نمادها، زبانها و آیینهایش، تاحدزیادی در افق روایت حضرت زینب (س) از کربلا تنفس میکند. از این منظر، حضور زنان در کربلا تنها حضوری حاشیهای نبود؛ بلکه بخشی از مأموریت تاریخی حفظ و انتقال هویت معرفتی و عاطفی جریان هدایت بود. حالا که امروز جمهوری اسلامی یک موقعیت پسا عاشورایی را از سر میگذراند اهمیت خونخواهی امام امت و دیگر شهیدان این جنگ و جنگ قبلی، با موقعیت زینب گونگی یادآوری میشود، اتصال با ولایت و تذکر اینکه باید انتقام رهبر و ولی جامعه گرفته بشود. با موقعیت زینبی به دست میآید. اینکه از این جنگ «ما رایت الا جمیلا» به حس عمومی جامعه تبدیل بشود. نیاز به این زبان دارد. و روضههای زنانه با ویژگی سیاسی بودن خویش تداومدهنده این زبان و این جهانند.در روزگار ما روضههای خانگی صرفاً یک مراسم مذهبی نیستند؛ بلکه یکی از مهمترین نهادهای زنانهی حفظ پیوند با ولایت و استمرار جهان معنایی عاشورا به شمار میآیند. جایی که صدای زینبی کربلا همچنان در خانهها طنین میاندازد و محبت اهلبیت از نسلی به نسل دیگر منتقل میشود. اگر قرار است این پیوند تاریخی حفظ شود، باید این اصالت را شناخت و پرورش داد؛ زیرا امروز هم زن برای عاملیت و خلاقیت اجتماعی به هیأت نیاز دارد و هم هیأت برای زنده ماندن به نیروی خلاق و تنظیمگر زنان. مجله اقلیما | #اقلیما_مجازیمجله تخصصی زن، جنسیت و جامعهeqlimamag.ir @Eqlima_Mag
نگرانی ساختگی دونالد ترامپ چگونه عکسهای قدیمی زنان «غربزده» افغان، سیاست خارجی ترامپ را هدایت میکند؟
راسالین وارنر #ترجمهدونالد ترامپ در یک سخنرانی تلویزیونی برای سربازان در ویرجینیا، طرح خود را برای اعزام مجدد ایالات متحده به جنگ افغانستان تشریح کرد. ترامپ هیچ ابتکار جدیدی را به اشتراک نگذاشت و مشخص نکرد که چه تعداد نیروی اضافی اعزام خواهد شد. در عوض، ترامپ با سبک معمول و پرانرژی خود، توضیح داد که چگونه ایالات متحده با «محو» و «درهمکوبیدن» دشمن، «برای پیروزی خواهد جنگید». سخنرانی او نشاندهنده یک چرخش صد و هشتاد درجهای نسبت به موضع قبلی او در مورد افغانستان بود. ترامپ در طول مبارزات انتخاباتی ریاستجمهوری خود خواستار خروج نظامی از این کشور شده بود. پس چه چیزی به تغییر نظر او کمک کرد؟ خب، اولازهمه، ظاهراً عکسی از زنان افغان که دامن کوتاه پوشیدهاند. به گزارش واشنگتنپست، یکی از راههایی که مشاور امنیت ملی آمریکا، اچ آر مک مستر، برای متقاعدکردن ترامپ به او کمک کرد، نشاندادن عکسی سیاهوسفید از سال ۱۹۷۲ بود که زنان افغان را با دامنهای کوتاه نشان میداد که در خیابانهای کابل قدم میزدند. هدف این بود که به او نشان دهند «هنجارهای غربی قبلاً در آنجا وجود داشته و میتوانند برگردند» و اینکه افغانستان «جای ناامیدکنندهای» نیست. نگرانی برای حقوق زنان معمولاً کوتاهمدت است و اغلب فقط بهعنوان تاکتیکی برای ابتکار عمل نظامی مورداستفاده قرار میگیردعکسهای سیاهوسفید از زنان افغان در دهه ۷۰ میلادی، در طول سالها وایرال شدهاند. این عکسها در پینترست، فیسبوک و توییتر به طور مداوم پخش میشوند و مرتبا در حسابهای کاربری از نوع «تاریخ در عکسها» به اشتراک گذاشته میشوند که مجموعهای از عکسهای «هرگز دیده نشده» یا «فراموش شده» از گذشته را به اشتراک میگذارند. محبوبترین عکس، سه زن افغان بیحجاب را با پیراهنهای آستینبلند و دامنهای کوتاه نشان میدهد که در صفی با کفشهای پاشنهبلند مربعی و لبخند بر لب، قدم میزنند. اغلب، این عکسها توسط افراد خیرخواهی به اشتراک گذاشته میشوند که میگویند دیدن زنان «آزاد» افغان در مقایسه با تصویر معمول از آنها که «مظلوم» و «ساکت» هستند، چقدر تکاندهنده است.این عکسها همچنین در پلتفرم ردیت مورد بحث قرار میگیرند و مقایسه عکسهای «زنان افغان در دهه ۷۰ میلادی در مقابل زنان افغان امروز» سالبهسال منتشر میشود. اغلب، کاربران ردیت مشاهدات هوشمندانهای در مورد عکسها دارند. آنها بحث میکنند که چگونه «این زندگی برای بخش بسیار کوچکی از نخبگان اطراف کابل بود... اکثریتقریببهاتفاق هرگز این سطح از غربی شدن را ندیده بودند.» یکی دیگر با لحنی طعنهآمیز اضافه کرد: «زیرا، همانطور که همه ما میدانیم، کل تاریخ مدرن یک ملت را میتوان در یک تصویر واحد و بدون هیچ زمینهای خلاصه کرد». وقتی صحبت از عکسهای زنان افغان میشود، زمینه و بافت عکسها کلیدی است. عکسهای گزینشی که زنان را از نقاط مختلف کشور (شهری و روستایی)، با پیشینهها و طبقات اجتماعی مختلف نشان میدهند، نمیتوانند بهدرستی واقعیتی را که زنان در طول بیش از ۴۰ سال گذشته در افغانستان با آن روبرو بودهاند، به تصویر بکشند.اما بیایید خودمان را با این فکر که تصمیم ترامپ برای تعهد مجدد به افغانستان ارتباطی با حمایت از حقوق زنان افغان دارد، فریب ندهیمبرای ایالات متحده و سایر کشورها چیز جدیدی نیست که باور کنند «آزادسازی» زنان در کشورهای درگیر جنگ و درگیری بر عهده خودشان است. اما نگرانی در مورد حقوق زنان معمولاً کوتاهمدت است و اغلب فقط بهعنوان تاکتیکی برای شروع اقدامات نظامی استفاده میشود و نه یک هدف نهایی و دقیقاً مانند نگرانی ساختگی راستگرایان افراطی برای زنان در خاورمیانه که مانند زنان کشورشان «آزاد» باشند، ترامپ نیز بهراحتی از سابقه گذشته خود در مورد حقوق زنان چشمپوشی میکند. این مردی است که آشکارا به تجاوز جنسی به زنان مباهات کرده، یک قانون جهانی سکوت را امضا کرده که بهعنوان «حکم مرگ برای زنان در سراسر جهان» توصیف شده است، و بارها به سازمان تنظیم خانواده حمله کرده است به این امید که دسترسی زنان آمریکایی به مراقبتهای بهداشتی باروری را کاهش دهد؛ بنابراین باور این که او به طور اتفاقی به یک نگرانی جدید در مورد حقوق زنان در افغانستان برخورده است، دشوار است. برای مطالعه کامل متن اینجا کلیک کنید مجله اقلیما | #اقلیما_مجازیمجله تخصصی زن، جنسیت و جامعهeqlimamag.ir @Eqlima_Mag