تصویر تهران، از «دیوانه ای از قفس پرید» تا بعثت پرچمهای سرخقاسم قربانی بجگردیپایان بندی فیلم «دیوانه ای از قفس پرید» احمدرضا معتمدی شاید بهترین تصویری باشد که از تهران پس از دهه هفتاد بر پرده سینما نقش بسته است. پیاده رویی شلوغ و غرق روزمرگی که کات می خورد به تصویری هوایی از آسمانخراشهای هول انگیزی که به تازگی سر از خاک درآورده اند. پس زمینه تصویر، صدای اذان موذن زاده از رادیو می آید. رادیویی که موج عوض می کند و از اذان به صدای موسیقی عربی و بعد به موسیقی جاز می پرد. موج رادیو انواع و اقسام صداهای نامتجانس و در هم و برهم را طی می کند تا به صدای گریه یک نوزاد می رسد. صداهایی که زیر پوست شهری بی در و پیکر و ناهمگون جریان دارد و موسیقی ناهنجاری تولید می کند.«دیوانه ای از قفس پرید» بیش از حد نمادین است در حدی که گاهی به یک سخنرانی استعاری نزدیک می شود. با این وجود، فیلم یکی از دقیق ترین و دردمندانه ترین توصیف ها را از تهران ابتدای دهه هشتاد و شبه مدرنیته بی ریشه ایرانی دارد و پیش بینی اش از آینده تهران و ایران، شاید بهترین پیش گویی سینمایی و هنری آن سالها باشد. داستان فیلم کشمکش چهار شخصیت محوری است:🪖روزبه ایرانی (پرویز پرستویی)، جانباز جنگ و کارمند عدالت خواه و فسادستیز دادگستری است. روزبه نماد ارزشهای اصیل جامعه است.
همسرش یلدا با بازی نیکی کریمی ضمن آن که عاشقانه روزبه را دوست دارد اما در ادامه زندگی با او مردد شده است. یلدا نماد جامعه ایرانی است که باید بین اصالت گذشته و زرق و برق جهان شبه مدرن تقلیدی، انتخاب کند. مستوفی (عزت الله انتظامی) مفسد اقتصادی سنتی است. نزول خور و کلاهبردار.و سرانجام فراست (علی نصیریان) که نماد فساد جهان سرمایه داری مدرن است: قدرتمند، باهوش، ظاهرالصلاح و متصل به کانونهای قدرت و متظاهر به قانون. او حتی قبلا استاد روزبه بوده و به همین دلیل روزبه به او احترام فراوانی می گزارد. حتی وقتی برای مبارزه با مستوفی می رود یلدا را به امانت به او می سپارد. اما فراست که به دنبال تصاحب یلداست، نهایتا موفق می شود او را از روزبه جدا کند و به چنگ بیاورد. در پایان روزبه با ضرب و شتم مزدوران فراست و مستوفی به آسایشگاه روانی فرستاده می شود. فیلم در ابهامی عمدی به پایان می رسد، در حالی که یلدا همچنان به روزبه عشق می ورزد اما احتمالا باید با فراست روزگار بگذراند.فیلم بر خلاف آژانس شیشه ای با جامعه و یلدا همدلی می کند. یلدا می داند زرق و برق زندگی با فراست، یک هوس است. او پلیدی فراست را نیز بو کشیده است اما زمانه امکان زندگی با روزبه را از او سلب کرده است.به پایان بندی برگردیم. فیلم همچنان آسمانخراشهایی را نشان می دهد که یلداها در آنها سهم فراستها و مستوفی ها هستند. و روزبه ها جایی در آن ندارند. این تصویر از تهران، به خوبی تصویر بیست و پنج سال گذشته آن را نشان می دهد. شهری که نهایتا مقتل امام امت شد. جایی که امام ما را در روز روشن و در میان آن از ما گرفتند.اما این روزها، تهران تصویر دیگری هم از خود نشان داد. تصویر پرچمهای سرخی که خیابانها را پر کرده و پیکر امام خود را احاطه کرده اند. شاید این تصویر، آغاز پایان تصویر قبلی و نوید دهنده دورانی جدید باشد. نمی خواهم، رویاپردازی ساده انگارانه داشته باشم. کما این که سرگشتگی و پریشانی حاملان پرچمهای سرخ و خیابانهایی که اجازه آخرین دیدار را هم از بسیاری گرفتند، استعاره ای است از سختی و پیچیدگی مسیر. اما آن چه نوید بخش است، آن است که نوک پیکان پرچمهای سرخ انتقام، به سمت علت العلل پدید آمدن و رشد کردن مستوفی ها و فراست هاست: آمریکا، به عنوان سردمدار کنونی استعمار جهانی. روزبه این بار به جای حمله به مستوفی که بازمانده پلاسیده غارتگری است و به جای رودست خوردن از فراست که بوی گند وابستگی و دروغهای شیکش همه جا را برداشته، هدفی بزرگتر و اساسی تر را نشانه رفته است. شاید این حرکت، به سلطنت دهها ساله مستوفی و فراست بر شهر پایان دهد.ble.ir/join/7ZbZN3yFvWble.ir/join/7ZbZN3yFvW
۱۲۳معتمدی، سینما و فلسفهاحمدرضا معتمدی از معدود (و شاید تنها) فیلمسازان ایرانی است که آگاهی فلسفی عمیقی دارد. تسلط او بر فلسفه اسلامی و ایرانی و فهم حکیمانه اش با فیلم «زشت و زیبا» به ظهور رسید. فیلمی که تحسین استاد شاخص فلسفه اسلامی، استاد ابراهیمی دینانی را برانگیخت. به تصویر کشیدن «اصالت وجود و اعتباریت ماهیت» بر پرده سینما کار دشواری بود که به گواهی استاد دینانی، معتمدی در این کار نمره قبولی گرفت.داستان "زشت و زیبا" در جهان گذشته می گذرد اما معتمدی در گام متهورانه و بلند بعدی یعنی «دیوانه ای از قفس پرید» نگاه فلسفی اش را به ایران معاصر و مهمترین چالشهایش متوجه می کند. دیوانه ای از قفس پرید، هم گواه تسلط سازنده اش بر فلسفه غرب و نقادیهای فیلسوفان پست مدرن بر جهان مدرن است هم گواه نگاه مستقل و بومی اش به مساله. درست است که دیوانه ای از قفس پرید، از نقادی های میشل فوکو و دیگران بهره برده اما معتمدی نگاه بومی و حکمی ایرانی اسلامی را کنار نمی گذارد. تقریبا سکانسی در فیلم نیست مگر آن که پر باشد از ضرب المثلها و حکایات و تلمیحات و اشارات به داستانهای فلسفی و عرفانی کهن.یکی از ماندگارترین دیالوگهای فیلم مربوط به زمانی است که تبهکاران، پرونده هایی را که روزبه و همکارش با خون دل جمع کرده اند، می دزدند. همکارش که پریشانی روزبه را می بیند می گوید:"پرونده ها به سرقت رفتند، حقیقت که گم نشده!"روزبه جواب می دهد: «حقیقت گمنشده، تکه تکه شده به اسم «معرفت»، افتاده دست یه مشت آدم بی معرفت!»این جمله از سویی واگویه درد روزبه است. او در دل مبارزه با فساد، به دنبال حقیقت است، اما امثال فراست، که استاد "معرفت" هستند و زمانی به روزبه مثنوی و عرفان و اخلاق درس داده اند، با بی معرفتی حتی به همسر و معشوقش نظر سوء دارند و در نهایت هم او را مضروب و خانه نشین می کنند.و از سویی داستان اندیشه در غرب است که هستی شناسی را در دوران مدرن به "معرفت" شناسی تقلیل دادند و در نهایت برنده این فضا هم سرمایه داری و برده داری نوین بود. و از سویی داستان مدرنیته بی ریشه و تقلیدی ایرانی هم هست که حقیقت و ارزشهای اصیل خود را تکه تکه کرده و به اسم دانش و معرفت، عرصه را برای غارتگران و ریاکاران گشوده است.و نکته جالب این که این جمله از کلمات قصار عین القضات همدانی به وام گرفته شده است.فیلم از این دست شیرین کاریها زیاد دارد و از این جهت گاه به اثری ادبی بیشتر شبیه است تا فیلمی سینمایی.️البته تجربه های معتمدی در ساخت سینمای مبتنی بر نگاه فلسفی بومی، بی نقص نیست. غلبه محتوا بر فرم و نمادگرایی افراطی گاهی توی ذوق می زند. نقدهایی که خودش هم قبول دارد اما معتقد است در این مسیر دشوار باید از این تجربه های اولیه استقبال کرد تا شاید زمانی این نوع سینمای فلسفی، به تعادل و بلوغ و شکوفایی برسد.️افسوس که فراست و مستوفی فیلم دیوانه ای از قفس پرید، سینمای ایران را هم بلعیدند؛ هنرمندان را تبدیل به ملیجکان درباری مافیایی پیچیده کردند که از تهران تا دبی حجره و پاساژ و مال دارد و از عدلیه تا مجلس و دولت و منبر و کرسی دانشگاه، نگهبان و بزک کننده؛ و امثال معتمدی را به گوشه انزوا راندند.سینمای حکمی و فلسفی شکل نخواهد گرفت مگر با انسانهایی که عمیقا آگاهی حکمی و فلسفی داشته باشند، دردمند حقیقت باشند و در راه تسلط بر تکنیک مجاهدت کنند.ble.ir/join/7ZbZN3yFvWble.ir/join/7ZbZN3yFvW
۴
«جنوب ایران» و افکار عمومی؛ نقشه آمریکایی ها چیست؟پاسخ، خیلی پیچیده نیست. این قطعه فیلم را ببینید. نقشه ای است که هزاران بار توسط استعمار از اندونزی تا هند و آفریقا و غرب آسیا و آمریکای لاتین اجرا شده و احتمال موفقیت هم دارد. این بریده از فیلم «میهن پرست» انتخاب شده است. نیروی مقاومت، جلوی استعمار انگلستان شکل می گیرد. مقاومت بین مردم محبوب است و از آن حفاظت می کنند. چاره چیست؟ مجازات مردم! با گامهای زیر:مردم را مجازات کن! این مجازات هرچه دلخراشتر و جگرسوزتر، تأثیرگذاتر.بگو این هزینه مقاومت آن گروه تندرو و ماجراجوست.نتیجه: خود مردم علیه مقاومت دست به کار می شوند!سیاست تحریم، شکل پیچیده همین الگوریتم ساده بود و البته در عمل، در مقاومت زدایی از افکار ایرانیان، بسیار هم موفق نشان داد. زدن مدرسه میناب بر اساس همین الگو بود، که البته موفق نبود و حالا زدن بیمارستان اهواز و خوابگاه سربازان، دقیقاً در همین نقشه است.خیلی راه دوری نرویم. وقتی دانش آموز بودیم و یکی از ما شجاعتش گل می کرد، الگوریتم رفتار «ناظم» دقیقا همین بود. شروع به تنبیه بقیه می کرد، تا زمانی که خود دانش آموزان، آن شجاع ماجراجو را لو دهند. این کار معمولا خیلی تاثیرگذار بود. چون هم شجاع را تنبیه می کرد هم «شجاعت» را می کشت.پی نوشت:مقاومت تا زمانی که مردم پای آن بایستند زنده است. این روزها و شبها را به توضیح و تبیین مقاومت برای آنهایی که به هر دلیلی با مقاومت همدل نیستند، اختصاص بدهیم و مروج عقلانیت مقاومت باشیم. برایشان مهربانانه و مستحکم توضیح دهیم که مقاومت در غرب آسیا، ماجراجویی نیست، بلکه تنها امکان حیات برای مردمی است که می خواهند به اندازه شایستگی شان، زندگی معمولی درخور یک انسان عزتمند داشته باشند.فرصت خوبی است که ببینیم از نظر سیاستمداران، «ناظم» کیست و چه کسی حق دارد با تنبیه عمومی، کنترل را دست خودش نگه دارد. کسانی که در این زمین دشمن بازی می کنند را خوب بشناسیم و علامت گذاری کنیم.ble.ir/join/7ZbZN3yFvWble.ir/join/7ZbZN3yFvW
۳۰اربعین امسال را در عاشورایی ترین سال زندگی مان گذراندیم. در حالی که خون خواه و عزادار خون به ناحق ریخته شده امام شهیدمان هستیم.️چه قدر این فرازهای زیارت شگفت انگیز اربعین، زنده است. شاگرد و رهرو اهل بیت بودن دقیقا یعنی همین. یعنی زندگی ات آن قدر بوی اهل بیت بدهد که از لابلای کلامشان، شمایل تو به خاطر بیاید...فَأَعْذَرَ فِي الدُّعَاءِ، وَمَنَحَ النُّصْحَ، وَبَذَلَ مُهْجَتَهُ فِيكَ لِيَسْتَنْقِذَ عِبَادَكَ مِنَ الْجَهَالَةِ، وَحَيْرَةِ الضَّلالَةِ، وَقَدْ تَوَازَرَ عَلَيْهِ مَنْ غَرَّتْهُ الدُّنْيا، وَبَاعَ حَظَّهُ بِالْأَرْذَلِ الْأَدْنىٰ، وَشَرَىٰ آخِرَتَهُ بِالثَّمَنِ الْأَوْكَسِ، وَتَغَطْرَسَ وَتَرَدَّىٰ فِي هَوَاهُ، وَأَسْخَطَكَ وَأَسْخَطَ نَبِيَّكَ وَأَطَاعَ مِنْ عِبادِكَ أَهْلَ الشِّقاقِ وَالنِّفاقِ، وَحَمَلَةَ الْأَوْزارِ، الْمُسْتَوْجِبِينَ النَّارَ، فَجاهَدَهُمْ فِيكَ صابِراً مُحْتَسِباً حَتَّىٰ سُفِكَ فِي طَاعَتِكَ دَمُهُ وَاسْتُبِيحَ حَرِيمُهُ؛ اللّٰهُمَّ فَالْعَنْهُمْ لَعْناً وَبِيلاً، وَعَذِّبْهُمْ عَذاباً أَلِيماً...در دعوتش جای عذری باقی نگذاشت و از خیرخواهی دریغ نورزید و جانش را در راه تو بذل کرد تا بندگانت را از جهالت و سرگردانی گمراهی برهاند، درحالیکه بر ضدّ او به کمک هم برخاستند، کسانی که دنیا مغرورشان کرد و بهره واقعی خود را به فرومایهتر و پستتر چیز فروختند و آخرتشان را به کمترین بها به گردونه فروش گذاشتند، تکبّر کردند و خود را در دامن هوای نفس انداختند، تو را و پیامبرت را به خشم آوردند و اطاعت کردند از میان بندگانت، اهل شکافافکنی و نفاق و بارکشان گناهان سنگین و سزاواران آتش را، پس با آنان درباره تو صابرانه و به حساب تو جهاد کرد تا در طاعت تو خونش ریخته شد و حریمش مباح گشت...@shahr_naame
۱۹۳برگی از شگفتی های تاریخ
بزرگترین امپراتوری روی زمین را تصور کنید. امپراتور نابغه این حکومت شکوهمند که از غرب چین تا غرب آفریقا گسترده است، یکی از بزرگان و محترمان جریان سیاسی رقیب خود را که به ظاهر مشی آرام و معتدلی دارد به پایتخت احضار می کند. او را که از خود مسن تر است، به عنوان ولیعهد و جانشین خود بر می گزیند تا هم جریان سیاسی رقیب را از شورش بازدارد و هم زهر چشمی از خاندان و جریان سیاسی خود بگیرد که به امپراتوری او راضی نیستند.
برای امپراتور نابغه و جوان، این ماجرا، یک حربه کوتاه مدت است برای تنظیم روابط سیاسی و تحکیم قدرت خود. اما این حادثه، رازی را که از زمان تشکیل شورایی متشکل از بزرگان و اشراف، بر آن مهر و موم زده بودند و نزدیک دو قرن در پنهان کردنش کوشیده بودند، بر ملا می کند. عموم مردم نه فقط در آن زمان، بلکه در درازنای تاریخ، متوجه می شوند، دستگاه حکومت امپراتور، رقیبی دارد که تاریخ در معرفی آن به شدت بخل ورزیده است؛ دستگاه قدرت، آن را محدود کرده و قلم های جهت دار، جز در حاشیه از آن نام نبرده اند.
امپراتور جوان البته از پس خِرَد الهی آن مرد محترم و بزرگوار بر نمی آید. نقشه هایش شکست می خورد و مجبور می شود مرد محترم را هنگام بازگشت به پایتخت اصلی و به عنوان مقدمه کسب رضایت خاندان خود، در روستایی خوش آب و هوا و فرسنگها دورتر از وطن، به قتل برساند. پیکر مرد همانجا در کنار مزار پدر امپراتور که یکی از بزرگترین شاهان تاریخ بشر است، به خاک سپرده می شود.
ماجراهای مشابه از این دست در تاریخ زیاد رخ داده است. قاعدتاً این حادثه باید به عنوان چند صفحه در حاشیه کتابهای تاریخ می ماند و به دست فراموشی سپرده می شد. اما به گونه ای معجزه آسا، رفته رفته، بر گرداگرد مزار آن مرد و با محوریت آن قبر غریب، یکی از بزرگترین شهرهای آسیا شکل می گیرد. آن مرد و مزارش به قلب معنوی سرزمینی بزرگ بدل می شود؛ عظمت امپراتور جوان و باهوش از خاطرها محو می شود و اگر نامی از او باقی می ماند، به خاطر آن است که مردم او را «قاتل آن مرد» می دانند.
اگر آن روزها کسی می گفت مأمون عباسی و بالاتر از او، خلافت شکوهمند عباسی محو و نابود خواهی شد و علی بن موسی الرضا، تبدیل به قلب تپنده یک تاریخ خواهد شد، گوینده را دیوانه می پنداشتند و به زنجیر می بستند. اما این واقعیت امروز، به روشنی جلوی چشمان ماست.
پی نوشت:دکتر موسی نجفی استاد تاریخ و علوم سیاسی معتقد است، عنصر تعیین کننده در جریان ولایت عهدی امام رضا(ع) صرفاً اجبار مأمون نبوده؛ بلکه امام (ع) طرحی فعالانه هم در پذیرش آن داشته اند. طرحی که موجب شد، ایرانیان که پس از سالها با ذوق و فهم تمدنی شان، تفاوت اسلام و عربیت را فهمیده بودند، تفاوت نظام خلافت و نظام ولایت را هم درک کنند. از این رو پذیرش ولایت عهدی و سفر امام رضا(ع) به مرو، یک نقطه عطف تمدنی در شکل گیری هویت ملی ایرانی است.
@shahr_naame
بزرگترین امپراتوری روی زمین را تصور کنید. امپراتور نابغه این حکومت شکوهمند که از غرب چین تا غرب آفریقا گسترده است، یکی از بزرگان و محترمان جریان سیاسی رقیب خود را که به ظاهر مشی آرام و معتدلی دارد به پایتخت احضار می کند. او را که از خود مسن تر است، به عنوان ولیعهد و جانشین خود بر می گزیند تا هم جریان سیاسی رقیب را از شورش بازدارد و هم زهر چشمی از خاندان و جریان سیاسی خود بگیرد که به امپراتوری او راضی نیستند.برای امپراتور نابغه و جوان، این ماجرا، یک حربه کوتاه مدت است برای تنظیم روابط سیاسی و تحکیم قدرت خود. اما این حادثه، رازی را که از زمان تشکیل شورایی متشکل از بزرگان و اشراف، بر آن مهر و موم زده بودند و نزدیک دو قرن در پنهان کردنش کوشیده بودند، بر ملا می کند. عموم مردم نه فقط در آن زمان، بلکه در درازنای تاریخ، متوجه می شوند، دستگاه حکومت امپراتور، رقیبی دارد که تاریخ در معرفی آن به شدت بخل ورزیده است؛ دستگاه قدرت، آن را محدود کرده و قلم های جهت دار، جز در حاشیه از آن نام نبرده اند.امپراتور جوان البته از پس خِرَد الهی آن مرد محترم و بزرگوار بر نمی آید. نقشه هایش شکست می خورد و مجبور می شود مرد محترم را هنگام بازگشت به پایتخت اصلی و به عنوان مقدمه کسب رضایت خاندان خود، در روستایی خوش آب و هوا و فرسنگها دورتر از وطن، به قتل برساند. پیکر مرد همانجا در کنار مزار پدر امپراتور که یکی از بزرگترین شاهان تاریخ بشر است، به خاک سپرده می شود.ماجراهای مشابه از این دست در تاریخ زیاد رخ داده است. قاعدتاً این حادثه باید به عنوان چند صفحه در حاشیه کتابهای تاریخ می ماند و به دست فراموشی سپرده می شد. اما به گونه ای معجزه آسا، رفته رفته، بر گرداگرد مزار آن مرد و با محوریت آن قبر غریب، یکی از بزرگترین شهرهای آسیا شکل می گیرد. آن مرد و مزارش به قلب معنوی سرزمینی بزرگ بدل می شود؛ عظمت امپراتور جوان و باهوش از خاطرها محو می شود و اگر نامی از او باقی می ماند، به خاطر آن است که مردم او را «قاتل آن مرد» می دانند.اگر آن روزها کسی می گفت مأمون عباسی و بالاتر از او، خلافت شکوهمند عباسی محو و نابود خواهی شد و علی بن موسی الرضا، تبدیل به قلب تپنده یک تاریخ خواهد شد، گوینده را دیوانه می پنداشتند و به زنجیر می بستند. اما این واقعیت امروز، به روشنی جلوی چشمان ماست.پی نوشت:دکتر موسی نجفی استاد تاریخ و علوم سیاسی معتقد است، عنصر تعیین کننده در جریان ولایت عهدی امام رضا(ع) صرفاً اجبار مأمون نبوده؛ بلکه امام (ع) طرحی فعالانه هم در پذیرش آن داشته اند. طرحی که موجب شد، ایرانیان که پس از سالها با ذوق و فهم تمدنی شان، تفاوت اسلام و عربیت را فهمیده بودند، تفاوت نظام خلافت و نظام ولایت را هم درک کنند. از این رو پذیرش ولایت عهدی و سفر امام رضا(ع) به مرو، یک نقطه عطف تمدنی در شکل گیری هویت ملی ایرانی است.@shahr_naame
۲۳شهرنامه | قاسم قربانی
برگی از شگفتی های تاریخ بزرگترین امپراتوری روی زمین را تصور کنید. امپراتور نابغه این حکومت شکوهمند که از غرب چین تا غرب آفریقا گسترده است، یکی از بزرگان و محترمان جریان سیاسی رقیب خود را که به ظاهر مشی آرام و معتدلی دارد به پایتخت احضار می کند. او را که از خود مسن تر است، به عنوان ولیعهد و جانشین خود بر می گزیند تا هم جریان سیاسی رقیب را از شورش بازدارد و هم زهر چشمی از خاندان و جریان سیاسی خود بگیرد که به امپراتوری او راضی نیستند. برای امپراتور نابغه و جوان، این ماجرا، یک حربه کوتاه مدت است برای تنظیم روابط سیاسی و تحکیم قدرت خود. اما این حادثه، رازی را که از زمان تشکیل شورایی متشکل از بزرگان و اشراف، بر آن مهر و موم زده بودند و نزدیک دو قرن در پنهان کردنش کوشیده بودند، بر ملا می کند. عموم مردم نه فقط در آن زمان، بلکه در درازنای تاریخ، متوجه می شوند، دستگاه حکومت امپراتور، رقیبی دارد که تاریخ در معرفی آن به شدت بخل ورزیده است؛ دستگاه قدرت، آن را محدود کرده و قلم های جهت دار، جز در حاشیه از آن نام نبرده اند. امپراتور جوان البته از پس خِرَد الهی آن مرد محترم و بزرگوار بر نمی آید. نقشه هایش شکست می خورد و مجبور می شود مرد محترم را هنگام بازگشت به پایتخت اصلی و به عنوان مقدمه کسب رضایت خاندان خود، در روستایی خوش آب و هوا و فرسنگها دورتر از وطن، به قتل برساند. پیکر مرد همانجا در کنار مزار پدر امپراتور که یکی از بزرگترین شاهان تاریخ بشر است، به خاک سپرده می شود. ماجراهای مشابه از این دست در تاریخ زیاد رخ داده است. قاعدتاً این حادثه باید به عنوان چند صفحه در حاشیه کتابهای تاریخ می ماند و به دست فراموشی سپرده می شد. اما به گونه ای معجزه آسا، رفته رفته، بر گرداگرد مزار آن مرد و با محوریت آن قبر غریب، یکی از بزرگترین شهرهای آسیا شکل می گیرد. آن مرد و مزارش به قلب معنوی سرزمینی بزرگ بدل می شود؛ عظمت امپراتور جوان و باهوش از خاطرها محو می شود و اگر نامی از او باقی می ماند، به خاطر آن است که مردم او را «قاتل آن مرد» می دانند. اگر آن روزها کسی می گفت مأمون عباسی و بالاتر از او، خلافت شکوهمند عباسی محو و نابود خواهی شد و علی بن موسی الرضا، تبدیل به قلب تپنده یک تاریخ خواهد شد، گوینده را دیوانه می پنداشتند و به زنجیر می بستند. اما این واقعیت امروز، به روشنی جلوی چشمان ماست. پی نوشت: دکتر موسی نجفی استاد تاریخ و علوم سیاسی معتقد است، عنصر تعیین کننده در جریان ولایت عهدی امام رضا(ع) صرفاً اجبار مأمون نبوده؛ بلکه امام (ع) طرحی فعالانه هم در پذیرش آن داشته اند. طرحی که موجب شد، ایرانیان که پس از سالها با ذوق و فهم تمدنی شان، تفاوت اسلام و عربیت را فهمیده بودند، تفاوت نظام خلافت و نظام ولایت را هم درک کنند. از این رو پذیرش ولایت عهدی و سفر امام رضا(ع) به مرو، یک نقطه عطف تمدنی در شکل گیری هویت ملی ایرانی است. @shahr_naame
بزرگترین امپراتوری روی زمین را تصور کنید. امپراتور نابغه این حکومت شکوهمند که از غرب چین تا غرب آفریقا گسترده است، یکی از بزرگان و محترمان جریان سیاسی رقیب خود را که به ظاهر مشی آرام و معتدلی دارد به پایتخت احضار می کند. او را که از خود مسن تر است، به عنوان ولیعهد و جانشین خود بر می گزیند تا هم جریان سیاسی رقیب را از شورش بازدارد و هم زهر چشمی از خاندان و جریان سیاسی خود بگیرد که به امپراتوری او راضی نیستند. برای امپراتور نابغه و جوان، این ماجرا، یک حربه کوتاه مدت است برای تنظیم روابط سیاسی و تحکیم قدرت خود. اما این حادثه، رازی را که از زمان تشکیل شورایی متشکل از بزرگان و اشراف، بر آن مهر و موم زده بودند و نزدیک دو قرن در پنهان کردنش کوشیده بودند، بر ملا می کند. عموم مردم نه فقط در آن زمان، بلکه در درازنای تاریخ، متوجه می شوند، دستگاه حکومت امپراتور، رقیبی دارد که تاریخ در معرفی آن به شدت بخل ورزیده است؛ دستگاه قدرت، آن را محدود کرده و قلم های جهت دار، جز در حاشیه از آن نام نبرده اند. امپراتور جوان البته از پس خِرَد الهی آن مرد محترم و بزرگوار بر نمی آید. نقشه هایش شکست می خورد و مجبور می شود مرد محترم را هنگام بازگشت به پایتخت اصلی و به عنوان مقدمه کسب رضایت خاندان خود، در روستایی خوش آب و هوا و فرسنگها دورتر از وطن، به قتل برساند. پیکر مرد همانجا در کنار مزار پدر امپراتور که یکی از بزرگترین شاهان تاریخ بشر است، به خاک سپرده می شود. ماجراهای مشابه از این دست در تاریخ زیاد رخ داده است. قاعدتاً این حادثه باید به عنوان چند صفحه در حاشیه کتابهای تاریخ می ماند و به دست فراموشی سپرده می شد. اما به گونه ای معجزه آسا، رفته رفته، بر گرداگرد مزار آن مرد و با محوریت آن قبر غریب، یکی از بزرگترین شهرهای آسیا شکل می گیرد. آن مرد و مزارش به قلب معنوی سرزمینی بزرگ بدل می شود؛ عظمت امپراتور جوان و باهوش از خاطرها محو می شود و اگر نامی از او باقی می ماند، به خاطر آن است که مردم او را «قاتل آن مرد» می دانند. اگر آن روزها کسی می گفت مأمون عباسی و بالاتر از او، خلافت شکوهمند عباسی محو و نابود خواهی شد و علی بن موسی الرضا، تبدیل به قلب تپنده یک تاریخ خواهد شد، گوینده را دیوانه می پنداشتند و به زنجیر می بستند. اما این واقعیت امروز، به روشنی جلوی چشمان ماست. پی نوشت: دکتر موسی نجفی استاد تاریخ و علوم سیاسی معتقد است، عنصر تعیین کننده در جریان ولایت عهدی امام رضا(ع) صرفاً اجبار مأمون نبوده؛ بلکه امام (ع) طرحی فعالانه هم در پذیرش آن داشته اند. طرحی که موجب شد، ایرانیان که پس از سالها با ذوق و فهم تمدنی شان، تفاوت اسلام و عربیت را فهمیده بودند، تفاوت نظام خلافت و نظام ولایت را هم درک کنند. از این رو پذیرش ولایت عهدی و سفر امام رضا(ع) به مرو، یک نقطه عطف تمدنی در شکل گیری هویت ملی ایرانی است. @shahr_naameبیایید تاریخ را، خصوصا تاریخ معاصر را یک بار همین طور از بالا نگاه کنیم. آن گاه در برابر شگفتی ها و اسرار رخدادهای جهان سر تعظیم فرود خواهیم آورد.مثلا طلبه ای جوان را تصور کنید که در روز حمله به فیضیه، کتک خورده و با عبای پاره، از دست ماموران ساواک در کوچه های قم می گریزد و خودش را به خانه استادشان آقا سید روح الله می رساند. در آن جا دوستان و یاران را می بیند که همه زخمی و نالان و ترسان در آن خانه گرد هم آمده اند. همه منتظرند، سید روح الله، چیزی برای آرام کردن دلهای بی قرار و پریشان آنها بگوید؛ اما سید نه می گذارد و نه بر می دارد، صاف شاه مملکت را، دیکتاتور مطلق کشور و ژاندارم منطقه را، خطاب قرار می دهد و می گوید: کاری نکن که دستور دهم تمام این بیابانها پر از مردم شود و تو را از تخت پایین بکشند!!! آن طلبه و دیگر دوستان جا می خورند و همدیگر را نگاه می کنند که این سید چه می گوید؟ کدام مردم؟ کدام بیابان؟ کدام تخت؟شصت و چند سال بعد، همان طلبه جوان که حالا رهبر شهید یک امت است، در همان بیابانها، بر دوش اقیانوسی از مردم تشییع می شود، در حالی که سالهاست آن شاه قدرتمند در نکبت مطلق از این دنیا رفته است و مردم با الهام از رهبری او پنچه در پنجه بزرگ ترین ابرقدرت نظامی تاریخ انداخته اند...بیایید برای لحظاتی مرغ خیال را به پرواز در بیاوریم و دور از قیل و قال و هیاهوی دنیازدگان و غرب بردگان و سست عنصران و هواپرستان، پنجاه سال بعد را تصور کنیم. آیا در فتح امروز، شکوه آینده را می توانیم ببینیم؟@shahr_naame
۲۶شهرنامه | قاسم قربانی
برگی از شگفتی های تاریخ بزرگترین امپراتوری روی زمین را تصور کنید. امپراتور نابغه این حکومت شکوهمند که از غرب چین تا غرب آفریقا گسترده است، یکی از بزرگان و محترمان جریان سیاسی رقیب خود را که به ظاهر مشی آرام و معتدلی دارد به پایتخت احضار می کند. او را که از خود مسن تر است، به عنوان ولیعهد و جانشین خود بر می گزیند تا هم جریان سیاسی رقیب را از شورش بازدارد و هم زهر چشمی از خاندان و جریان سیاسی خود بگیرد که به امپراتوری او راضی نیستند. برای امپراتور نابغه و جوان، این ماجرا، یک حربه کوتاه مدت است برای تنظیم روابط سیاسی و تحکیم قدرت خود. اما این حادثه، رازی را که از زمان تشکیل شورایی متشکل از بزرگان و اشراف، بر آن مهر و موم زده بودند و نزدیک دو قرن در پنهان کردنش کوشیده بودند، بر ملا می کند. عموم مردم نه فقط در آن زمان، بلکه در درازنای تاریخ، متوجه می شوند، دستگاه حکومت امپراتور، رقیبی دارد که تاریخ در معرفی آن به شدت بخل ورزیده است؛ دستگاه قدرت، آن را محدود کرده و قلم های جهت دار، جز در حاشیه از آن نام نبرده اند. امپراتور جوان البته از پس خِرَد الهی آن مرد محترم و بزرگوار بر نمی آید. نقشه هایش شکست می خورد و مجبور می شود مرد محترم را هنگام بازگشت به پایتخت اصلی و به عنوان مقدمه کسب رضایت خاندان خود، در روستایی خوش آب و هوا و فرسنگها دورتر از وطن، به قتل برساند. پیکر مرد همانجا در کنار مزار پدر امپراتور که یکی از بزرگترین شاهان تاریخ بشر است، به خاک سپرده می شود. ماجراهای مشابه از این دست در تاریخ زیاد رخ داده است. قاعدتاً این حادثه باید به عنوان چند صفحه در حاشیه کتابهای تاریخ می ماند و به دست فراموشی سپرده می شد. اما به گونه ای معجزه آسا، رفته رفته، بر گرداگرد مزار آن مرد و با محوریت آن قبر غریب، یکی از بزرگترین شهرهای آسیا شکل می گیرد. آن مرد و مزارش به قلب معنوی سرزمینی بزرگ بدل می شود؛ عظمت امپراتور جوان و باهوش از خاطرها محو می شود و اگر نامی از او باقی می ماند، به خاطر آن است که مردم او را «قاتل آن مرد» می دانند. اگر آن روزها کسی می گفت مأمون عباسی و بالاتر از او، خلافت شکوهمند عباسی محو و نابود خواهی شد و علی بن موسی الرضا، تبدیل به قلب تپنده یک تاریخ خواهد شد، گوینده را دیوانه می پنداشتند و به زنجیر می بستند. اما این واقعیت امروز، به روشنی جلوی چشمان ماست. پی نوشت: دکتر موسی نجفی استاد تاریخ و علوم سیاسی معتقد است، عنصر تعیین کننده در جریان ولایت عهدی امام رضا(ع) صرفاً اجبار مأمون نبوده؛ بلکه امام (ع) طرحی فعالانه هم در پذیرش آن داشته اند. طرحی که موجب شد، ایرانیان که پس از سالها با ذوق و فهم تمدنی شان، تفاوت اسلام و عربیت را فهمیده بودند، تفاوت نظام خلافت و نظام ولایت را هم درک کنند. از این رو پذیرش ولایت عهدی و سفر امام رضا(ع) به مرو، یک نقطه عطف تمدنی در شکل گیری هویت ملی ایرانی است. @shahr_naame
بزرگترین امپراتوری روی زمین را تصور کنید. امپراتور نابغه این حکومت شکوهمند که از غرب چین تا غرب آفریقا گسترده است، یکی از بزرگان و محترمان جریان سیاسی رقیب خود را که به ظاهر مشی آرام و معتدلی دارد به پایتخت احضار می کند. او را که از خود مسن تر است، به عنوان ولیعهد و جانشین خود بر می گزیند تا هم جریان سیاسی رقیب را از شورش بازدارد و هم زهر چشمی از خاندان و جریان سیاسی خود بگیرد که به امپراتوری او راضی نیستند. برای امپراتور نابغه و جوان، این ماجرا، یک حربه کوتاه مدت است برای تنظیم روابط سیاسی و تحکیم قدرت خود. اما این حادثه، رازی را که از زمان تشکیل شورایی متشکل از بزرگان و اشراف، بر آن مهر و موم زده بودند و نزدیک دو قرن در پنهان کردنش کوشیده بودند، بر ملا می کند. عموم مردم نه فقط در آن زمان، بلکه در درازنای تاریخ، متوجه می شوند، دستگاه حکومت امپراتور، رقیبی دارد که تاریخ در معرفی آن به شدت بخل ورزیده است؛ دستگاه قدرت، آن را محدود کرده و قلم های جهت دار، جز در حاشیه از آن نام نبرده اند. امپراتور جوان البته از پس خِرَد الهی آن مرد محترم و بزرگوار بر نمی آید. نقشه هایش شکست می خورد و مجبور می شود مرد محترم را هنگام بازگشت به پایتخت اصلی و به عنوان مقدمه کسب رضایت خاندان خود، در روستایی خوش آب و هوا و فرسنگها دورتر از وطن، به قتل برساند. پیکر مرد همانجا در کنار مزار پدر امپراتور که یکی از بزرگترین شاهان تاریخ بشر است، به خاک سپرده می شود. ماجراهای مشابه از این دست در تاریخ زیاد رخ داده است. قاعدتاً این حادثه باید به عنوان چند صفحه در حاشیه کتابهای تاریخ می ماند و به دست فراموشی سپرده می شد. اما به گونه ای معجزه آسا، رفته رفته، بر گرداگرد مزار آن مرد و با محوریت آن قبر غریب، یکی از بزرگترین شهرهای آسیا شکل می گیرد. آن مرد و مزارش به قلب معنوی سرزمینی بزرگ بدل می شود؛ عظمت امپراتور جوان و باهوش از خاطرها محو می شود و اگر نامی از او باقی می ماند، به خاطر آن است که مردم او را «قاتل آن مرد» می دانند. اگر آن روزها کسی می گفت مأمون عباسی و بالاتر از او، خلافت شکوهمند عباسی محو و نابود خواهی شد و علی بن موسی الرضا، تبدیل به قلب تپنده یک تاریخ خواهد شد، گوینده را دیوانه می پنداشتند و به زنجیر می بستند. اما این واقعیت امروز، به روشنی جلوی چشمان ماست. پی نوشت: دکتر موسی نجفی استاد تاریخ و علوم سیاسی معتقد است، عنصر تعیین کننده در جریان ولایت عهدی امام رضا(ع) صرفاً اجبار مأمون نبوده؛ بلکه امام (ع) طرحی فعالانه هم در پذیرش آن داشته اند. طرحی که موجب شد، ایرانیان که پس از سالها با ذوق و فهم تمدنی شان، تفاوت اسلام و عربیت را فهمیده بودند، تفاوت نظام خلافت و نظام ولایت را هم درک کنند. از این رو پذیرش ولایت عهدی و سفر امام رضا(ع) به مرو، یک نقطه عطف تمدنی در شکل گیری هویت ملی ایرانی است. @shahr_naameتوضیح:️عباسیان، نوادگان عباس، عموی پیامبر (ص) بودند و از مهم ترین تیره های بنی هاشم محسوب می شدند. آنها با چند نسل کار قوی و شگفت انگیز تشکیلاتی و به اسم اهل بیت پیامبر(ص) بنی امیه را از میان برداشتند و علاوه بر غصب جایگاه خلافت، عنوان معنوی "اهل بیت" را هم غصب کردند. کاری که بنی امیه با همه نحوستشان نتوانستند انجام دهند. آنها حتی اندیشه مهدویت را هم غصب کردند و روایات رسیده از پیامبر (ص) پیرامون مهدی (عج) را به سود خود مهندسی کردند. پرچمهای سیاه خراسان یک نمونه از این مهندسی معکوس هوشمندانه بود.اگر بنی امیه با تکیه بر بدویت و قبیله گرایی و نژاد پرستی عربی بر خلافت تکیه زدند، عباسیان در قرن اول حکومتشان، از دانش های دینی مانند فقه و حدیث و تاریخ، سلاحهایی قدرتمند برای تحکیم بنیانهای اندیشه ای حکومتشان ساختند.سلاح قدرتمند دیگر آنها برای به حاشیه راندن اهل بیت (ع)، "زمان" بود. هرچه از صدر اسلام می گذشت، تعداد موالید بنی هاشم بیشتر و رابطه نسبی فرزندان پیغمبر با او از نظر تاریخی دورتر می شد و طبیعتا مدعیان عنوان "اهل بیت نبی" بیشتر.️در چنین شرایطی، امام شیعه در میان عموم جامعه هر چند از بزرگان و محترمان و نوعا سرور و بزرگ اولاد پیامبر محسوب می شد، اما به صورت روزافزون بر مهجوریت و مظلومیتش افزوده می شد.اما به ناگهان ماجرای ولایت عهدی امام رضا(ع) آن راز بزرگ را افشا کرد و عظمت اهل بیت و وارث حقیقی این عنوان را به حافظه تاریخی امت بازگرداند.از نگاه مامون عباسی، علی بن موسی الرضا علیه السلام، رقیبی معتدل بود که تندروی های زیدیه را نداشت و می شد با استفاده از جایگاه و احترام و مشی متعادلش، مشکلات دستگاه خلافت را حل کرد. طرح مامون با محاسبات سیاسی این دنیایی، بی نظیر و هوشمندانه بود اما "و مکروا و مکر الله و الله خیر الماکرین".امام رضا (ع) با پذیرش ولایت عهدی، نه تنها اجازه نداد مامون به اهدافش برسد، بلکه او را به چنان سرافکندگی و مذلتی کشاند که خلافت مامون آغازی شد بر افول و انحطاط مستمر بنی عباس. به فرموده رهبر شهید، مامون پس از به شهادت رساندن امام رضا، روز به روز شباهتش را با آن مامون شاداب و هوشمند روزهای حضور امام در مرو، از دست داد و خلافتش هر چه بیشتر به یک پادشاهی معمول و مرسوم شبیه شد. خلافت بنی عباس که با شعار "الرضا من آل محمد" آغاز شده بود، روز به روز مشروعیتش را از دست داد و در کوتاه مدتی به جایی رسید که خلافت بنی عباس با آن همه شکوه ظاهری بازیچه دست بردگان ترک تازه مسلمان شد. آن چنان که خلیفه ای را با شمشیر تکه تکه می کردند و دیگری را بر جای او می نشاندند و پس از مدتی کوتاه او را هم به قتل می رساندند. از گوشه و کنار سرزمینهای اسلامی، سلاطین خودخوانده سر بر می آوردند و خلیفه را با میل خود به هر سو می کشیدند.شگفت انگیز است که مردی که به حسب قواعد و ظواهر این دنیا، در حاشیه ای از حواشی حکومتی بزرگ زندگی می کند و تنها سلاحش کلام و عمل و ایمان است، این گونه سره و ناسره تاریخ را از هم جدا می کند. ولایت سری از اسرار بزرگ الهی است که همین چند قطره فاش شده اش برای سرمستی کل تاریخ کفایت می کند.@shahr_naame
۱۶